حیاء
حیاء موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2013-06-19 | بازدید: 477

حیاء

مردی از انصار برادرش را به شدت به خاطر شرم و حیای زیادیش ملامت نموده، از او می خواست که اندکی از این حیای خود را کم کند، پیامبر صلی الله علیه و سلم از آنجا می گذشت و صدای آنها را شنید، به مرد گفت: (دعه فإن الحیاء من الإیمان) [متفق علیه] یعنی: " رهایش کن، زیرا حیاء از جمله ی خصائص ایمانی است."

 

حیاء چیست؟

حیا یعنی آنکه انسان از عیب و خطا خجالت بکشد. حیا جزو ایمان است چنانچه پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (الإیمان بضع وستون شعبة، والحیاء شعبة من الإیمان) [متفق علیه] یعنی: ": ایمان هفتاد و چند شاخه است، و حیاء شاخه ای از ایمان است." بلکه حیاء و ایمان دو همنشین و دوستی هستند که از هم جدا نمی شوند. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: (الحیاء والإیمان قُرَنَاء جمیعًا، فإذا رُفِعَ أحدهما رُفِعَ الآخر) [حاکم] یعنی: "حیا و ایمان دو همنشینند که با کنار رفتن یکی دیگری نیز می رود."
خلق شرم و آزرم مانع حق گویی، طلب علم و یا امر به معروف و نهی از منکر انسان مسلمان نمی باشد. در این موارد حیاء ضرورت نداشته و مسلمان بایستی در آن عرصه ها رعایت ادب و حکمت را بنماید. مسلمان در جستجوی علم و دانش است، و از پرسیدن آنچه نمی داند خجالت نمی کشد. صحابه از پیامبر صلی الله علیه و سلم درباره ی ریز ترین مسائل سؤال نموده و آن حضرت  صلی الله علیه و سلم بی آنکه خجالت و شرم مانع گردد، جواب سؤالاتشان را می داد.

 

حیای خداوند عزوجل:

یکی از صفات خداوند متعال صاحب شرم و پوشنده است و حیا و پوشش را دوست می دارد. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (إن الله حَیی ستیر، یحب الحیاء والستر) [ابوداود و نسائی] یعنی: "خداوند صاحب شرم و حیا و بسیار پوشنده است، و حیا و پوشاندن را دوست می دارد."


حیای پیامبر صلی الله علیه و سلم:

پیامبر صلی الله علیه و سلم با شرم و حیاترین مردم بود. هنگامی که از چیزی کراهت داشت صحابه آن را در چهره ی ایشان می دیدند. هر وقت در مورد یکی از مسلمین چیزی را که ناپسند می داشت برای او تعریف میکردند سخنانش را متوجه وی نساخته و نمی فرمود: که چرا فلانی اینچنین و آنچنین کرد؟ بلکه می فرمود: چرا عده ای اینگونه عمل می نمایند؟ بدون اینکه اسم آن شخص را بیاورد تا آبرویش برود. پیامبر صلی الله علیه و سلم هیچ گاه بدزبان و یاوه گوی نبوده و کسی نبود که در کوچه و خیابان داد و فریاد نماید.

 

انواع حیا:

شرم از خدا:

فرد مسلمان در برابر خداوند سبحان ادب نگه داشته و از او شرم دارد. شکر نعمت های خداوند را بجای آورده، و البته احسان و فضل خدا را در مورد خویش انکار نکرده، قلبش را لبریز از ترس و مهابت پروردگار کرده و نفس خویش را مظهر وقار و بزرگی خداوند قرار داده، گناه خویش را نمایان ننموده و با کارهای زشت و ناپسند خویش را نمی آلاید. چرا که می داند خدا بر کردار او آگاه است و گفته هایش را شنیده و همواره او را می بیند. خداوند متعال درباره ی کسانی که بدون شرم داشتن از او سبحانه و تعالی به گناه و نافرمانی دست می یازد، می فرماید: {یستخفون من الناس ولا یستخفون من الله} [نساء: 108] یعنی: "[کارهای ناروای خود را] از مردم پنهان می‏دارند و[لی نمی‏توانند] از خدا پنهان دارند ..."

مسلمانی که هنگام ارتکاب گناه و معصیت از پروردگارش شرم دارد، به شدت از خداوند خجالت کشیده و به سرعت به سوی پروردگار خویش بازمی گردد و طلب بخشش و مغفرت می کند. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: (استحیوا من الله حق الحیاء) یعنی: "از خداوند آنچنان که شایسته ی او است شرم داشته باشید." گفتند: یا رسول الله، سپاس خدای را، ما از خداوند شرم داریم. فرمود: (لیس ذاک، ولکن الاستحیاء من الله حق الحیاء: أن تحفظ الرأس وما وَعَی، والبطن وما حَوَی، ولْتذْکر الموت والْبِلَی، ومن أراد الآخرة ترک زینة الحیاة الدنیا، فمن فعل ذلک فقد استحیا من الله حق الحیاء) [ترمذی و احمد] یعنی: "نه بدان گونه، آزرم داشتن از خداوند چنانچه سزاوار است اینست که: سر خویش و هرچه می اندوزد، شکم خویش و آنچه دربرمی گیرد را نگاه داشته و مرگ و فساد و کهنگی آن را به خاطر آورد. و اگر خواستار آخرت است پیرایه های زندگانی دنیا را رها نماید، آنکه چنین عمل کرد، از خداوند شرمی را که سزاوار است داشته است."

 

شرم و حیا از پیامبر صلی الله علیه و سلم:

مسلمان از پیامبر صلی الله علیه و سلم شرم داشته و پایبند سنت ها و تعالیم گرانقدر وی بوده و به آن تمسک می جوید.

 

شرم از مردم:

مسلمان از مردم شرم دارد؛ در دادن حقی که بر آنها واجب است کوتاهی نکرده، نیکی های آنان در حق خویش را انکار ننموده، با آنان به زشتی سخن نگفته، و عورت خویش را مقابل آنان آشکار نمی نماید. مردی از پیامبر صلی الله علیه و سلم پرسید: یا رسول الله، از که باید عورت را پوشاند کجا لازم نیست؟ پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (احفظ عورتکَ إلا من زوجتکَ أو ما ملکت یمینکَ) یعنی: "عورت خود را جز از همسرت و آنکه دستتان مالکش گشته است، بپوشان." گفت: یا رسول الله، و اگر چنانچه کسانی درهم آمیخته باشند چه؟ پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (إن استطعتَ ألا یَرَیَنَّها أحد فلا یرینَّها) یعنی: " اگر توانستی چنان کنی تا کسی نبیند، چنان کن." گفت: یا رسول الله، و اگر کسی در خلوت (تک و تنها) بود؟رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود: (فالله أحق أن یُسْتَحیا منه من الناس) یعنی: "بدان که خداوند شایسته تراست که مردم از او حیا کنند." [ابوداود]

نشانه ی شرم و حیای فرد مسلمان این است که چشمان خود بر حرام و هر منظره ی زیانباری که نباید دید، بپوشاند. شرم و حیا ایجاب می کند که دختر مسلمان در پوشش خویش حجاب را رعایت کرده و از جسم آنچه را خداوند حرام نموده آشکار نسازد و بدینسان حجب و حیا را عنوان و منش خویش قراردهد و نشانه ای باشد از پاکی و عفت وی که پیوسته بیان می دارد:

زِینَتِی دَوْمــًا حـیـــائـی واحْـتِشَـامِـی رَأسُ مـَـالِی

یعنی: "آراستگی من هرزمان شرم و حجب من است و سرمایه ام حیا و وقار من است!"
شرم و حیای مومن باعث می شود تا آنکه او را میانه ای با سخنان و کردار زشت و برخورد تند و ستم نباشد؛ که این ها صفات دوزخیان است و بس!

پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم بیان می فرماید که: (الحیاء من الإیمان، و الإیمان فی الجنة، و البذاء من الجفاء، و الجفاء فی النار) [ترمذی و حاکم] یعنی: "حیا از ایمان است و ایمان در بهشت است. بی حیایی و فحاشی از ستمکاری است و ستم در آتش[دوزخ] است."


فضیلت حیا:

حیا نزد خداوند متعال منزلتی والایی دارد. این خصلت زیبا انسان را به سوی انجام کارهای خیر رهنمود ساخته و از بدیها دور می سازد. بهمین دلیل حیا همواره باعث بارش باران خیر و برکت و نفع بر دارنده اش می باشد. چنانکه پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرمایند: (الحیاء لا یأتی إلا بخیر) [متفق علیه] یعنی: "حیاء جز خیر چیزی را ببار نمی آورد." و نیز فرموه است: (الحیاء کله خیر) [مسلم] یعنی: " حیاء همه اش خیر  است."

 بنابراین می توان گفت که انسان مسلمان باید شرم و حیا را پیوسته خلق و خوی همیشگی اش قرار دهد، تا آنگاه که به رضا و خرسندی پروردگارش دست یابد.

 

 شاعر گفته است: 
  
حـیاؤک فـاحفـظـــه عَلَیْک وإنمـا
یَدُلُّ علی فِعْلِ الکـریــمِ حیــاؤُهُ

 

معنی شعر:

"شرمت را پاس بدار و بدان

بلند نظران را نشان راهشان حیاست! "

و دیگری چنین می سراید:

إذا لـم تَخْــشَ عاقبـة اللَّـیـالی
ولـم تَسْتَحْی فـاصنـعْ مـا تـشــاءُ
فـلا واللـه مـا فـی الْعَیْشِ خیــرٌ
ولا الدنیا إذا ذهـــب الحیـــــاءُ

یعنی:

"اگر از پایان سیاهی شب باکی نداری

اگر شرمی نداری، هرچه خواهی بکن

که قسم به آن خدا که زندگی لطفی ندارد

و دنیا ارزش ندارد بعد رفتن آزرم!"

 

مترجم: مسعود

مصدر: سایت نوار اسلام

IslamTape.Com

 

 

    منبع: سایت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.