حیاء
حیاء موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2013-06-19 | بازدید: 542

حیاء

مردی از انصار برادرش را به شدت به خاطر شرم و حیای زیادیش ملامت نموده، از او می خواست که اندکی از این حیای خود را کم کند، پیامبر صلی الله علیه و سلم از آنجا می گذشت و صدای آنها را شنید، به مرد گفت: (دعه فإن الحیاء من الإیمان) [متفق علیه] یعنی: " رهایش کن، زیرا حیاء از جمله ی خصائص ایمانی است."

 

حیاء چیست؟

حیا یعنی آنکه انسان از عیب و خطا خجالت بکشد. حیا جزو ایمان است چنانچه پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (الإیمان بضع وستون شعبة، والحیاء شعبة من الإیمان) [متفق علیه] یعنی: ": ایمان هفتاد و چند شاخه است، و حیاء شاخه ای از ایمان است." بلکه حیاء و ایمان دو همنشین و دوستی هستند که از هم جدا نمی شوند. رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: (الحیاء والإیمان قُرَنَاء جمیعًا، فإذا رُفِعَ أحدهما رُفِعَ الآخر) [حاکم] یعنی: "حیا و ایمان دو همنشینند که با کنار رفتن یکی دیگری نیز می رود."
خلق شرم و آزرم مانع حق گویی، طلب علم و یا امر به معروف و نهی از منکر انسان مسلمان نمی باشد. در این موارد حیاء ضرورت نداشته و مسلمان بایستی در آن عرصه ها رعایت ادب و حکمت را بنماید. مسلمان در جستجوی علم و دانش است، و از پرسیدن آنچه نمی داند خجالت نمی کشد. صحابه از پیامبر صلی الله علیه و سلم درباره ی ریز ترین مسائل سؤال نموده و آن حضرت  صلی الله علیه و سلم بی آنکه خجالت و شرم مانع گردد، جواب سؤالاتشان را می داد.

 

حیای خداوند عزوجل:

یکی از صفات خداوند متعال صاحب شرم و پوشنده است و حیا و پوشش را دوست می دارد. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (إن الله حَیی ستیر، یحب الحیاء والستر) [ابوداود و نسائی] یعنی: "خداوند صاحب شرم و حیا و بسیار پوشنده است، و حیا و پوشاندن را دوست می دارد."


حیای پیامبر صلی الله علیه و سلم:

پیامبر صلی الله علیه و سلم با شرم و حیاترین مردم بود. هنگامی که از چیزی کراهت داشت صحابه آن را در چهره ی ایشان می دیدند. هر وقت در مورد یکی از مسلمین چیزی را که ناپسند می داشت برای او تعریف میکردند سخنانش را متوجه وی نساخته و نمی فرمود: که چرا فلانی اینچنین و آنچنین کرد؟ بلکه می فرمود: چرا عده ای اینگونه عمل می نمایند؟ بدون اینکه اسم آن شخص را بیاورد تا آبرویش برود. پیامبر صلی الله علیه و سلم هیچ گاه بدزبان و یاوه گوی نبوده و کسی نبود که در کوچه و خیابان داد و فریاد نماید.

 

انواع حیا:

شرم از خدا:

فرد مسلمان در برابر خداوند سبحان ادب نگه داشته و از او شرم دارد. شکر نعمت های خداوند را بجای آورده، و البته احسان و فضل خدا را در مورد خویش انکار نکرده، قلبش را لبریز از ترس و مهابت پروردگار کرده و نفس خویش را مظهر وقار و بزرگی خداوند قرار داده، گناه خویش را نمایان ننموده و با کارهای زشت و ناپسند خویش را نمی آلاید. چرا که می داند خدا بر کردار او آگاه است و گفته هایش را شنیده و همواره او را می بیند. خداوند متعال درباره ی کسانی که بدون شرم داشتن از او سبحانه و تعالی به گناه و نافرمانی دست می یازد، می فرماید: {یستخفون من الناس ولا یستخفون من الله} [نساء: 108] یعنی: "[کارهای ناروای خود را] از مردم پنهان می‏دارند و[لی نمی‏توانند] از خدا پنهان دارند ..."

مسلمانی که هنگام ارتکاب گناه و معصیت از پروردگارش شرم دارد، به شدت از خداوند خجالت کشیده و به سرعت به سوی پروردگار خویش بازمی گردد و طلب بخشش و مغفرت می کند. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: (استحیوا من الله حق الحیاء) یعنی: "از خداوند آنچنان که شایسته ی او است شرم داشته باشید." گفتند: یا رسول الله، سپاس خدای را، ما از خداوند شرم داریم. فرمود: (لیس ذاک، ولکن الاستحیاء من الله حق الحیاء: أن تحفظ الرأس وما وَعَی، والبطن وما حَوَی، ولْتذْکر الموت والْبِلَی، ومن أراد الآخرة ترک زینة الحیاة الدنیا، فمن فعل ذلک فقد استحیا من الله حق الحیاء) [ترمذی و احمد] یعنی: "نه بدان گونه، آزرم داشتن از خداوند چنانچه سزاوار است اینست که: سر خویش و هرچه می اندوزد، شکم خویش و آنچه دربرمی گیرد را نگاه داشته و مرگ و فساد و کهنگی آن را به خاطر آورد. و اگر خواستار آخرت است پیرایه های زندگانی دنیا را رها نماید، آنکه چنین عمل کرد، از خداوند شرمی را که سزاوار است داشته است."

 

شرم و حیا از پیامبر صلی الله علیه و سلم:

مسلمان از پیامبر صلی الله علیه و سلم شرم داشته و پایبند سنت ها و تعالیم گرانقدر وی بوده و به آن تمسک می جوید.

 

شرم از مردم:

مسلمان از مردم شرم دارد؛ در دادن حقی که بر آنها واجب است کوتاهی نکرده، نیکی های آنان در حق خویش را انکار ننموده، با آنان به زشتی سخن نگفته، و عورت خویش را مقابل آنان آشکار نمی نماید. مردی از پیامبر صلی الله علیه و سلم پرسید: یا رسول الله، از که باید عورت را پوشاند کجا لازم نیست؟ پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (احفظ عورتکَ إلا من زوجتکَ أو ما ملکت یمینکَ) یعنی: "عورت خود را جز از همسرت و آنکه دستتان مالکش گشته است، بپوشان." گفت: یا رسول الله، و اگر چنانچه کسانی درهم آمیخته باشند چه؟ پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (إن استطعتَ ألا یَرَیَنَّها أحد فلا یرینَّها) یعنی: " اگر توانستی چنان کنی تا کسی نبیند، چنان کن." گفت: یا رسول الله، و اگر کسی در خلوت (تک و تنها) بود؟رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود: (فالله أحق أن یُسْتَحیا منه من الناس) یعنی: "بدان که خداوند شایسته تراست که مردم از او حیا کنند." [ابوداود]

نشانه ی شرم و حیای فرد مسلمان این است که چشمان خود بر حرام و هر منظره ی زیانباری که نباید دید، بپوشاند. شرم و حیا ایجاب می کند که دختر مسلمان در پوشش خویش حجاب را رعایت کرده و از جسم آنچه را خداوند حرام نموده آشکار نسازد و بدینسان حجب و حیا را عنوان و منش خویش قراردهد و نشانه ای باشد از پاکی و عفت وی که پیوسته بیان می دارد:

زِینَتِی دَوْمــًا حـیـــائـی واحْـتِشَـامِـی رَأسُ مـَـالِی

یعنی: "آراستگی من هرزمان شرم و حجب من است و سرمایه ام حیا و وقار من است!"
شرم و حیای مومن باعث می شود تا آنکه او را میانه ای با سخنان و کردار زشت و برخورد تند و ستم نباشد؛ که این ها صفات دوزخیان است و بس!

پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم بیان می فرماید که: (الحیاء من الإیمان، و الإیمان فی الجنة، و البذاء من الجفاء، و الجفاء فی النار) [ترمذی و حاکم] یعنی: "حیا از ایمان است و ایمان در بهشت است. بی حیایی و فحاشی از ستمکاری است و ستم در آتش[دوزخ] است."


فضیلت حیا:

حیا نزد خداوند متعال منزلتی والایی دارد. این خصلت زیبا انسان را به سوی انجام کارهای خیر رهنمود ساخته و از بدیها دور می سازد. بهمین دلیل حیا همواره باعث بارش باران خیر و برکت و نفع بر دارنده اش می باشد. چنانکه پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرمایند: (الحیاء لا یأتی إلا بخیر) [متفق علیه] یعنی: "حیاء جز خیر چیزی را ببار نمی آورد." و نیز فرموه است: (الحیاء کله خیر) [مسلم] یعنی: " حیاء همه اش خیر  است."

 بنابراین می توان گفت که انسان مسلمان باید شرم و حیا را پیوسته خلق و خوی همیشگی اش قرار دهد، تا آنگاه که به رضا و خرسندی پروردگارش دست یابد.

 

 شاعر گفته است: 
  
حـیاؤک فـاحفـظـــه عَلَیْک وإنمـا
یَدُلُّ علی فِعْلِ الکـریــمِ حیــاؤُهُ

 

معنی شعر:

"شرمت را پاس بدار و بدان

بلند نظران را نشان راهشان حیاست! "

و دیگری چنین می سراید:

إذا لـم تَخْــشَ عاقبـة اللَّـیـالی
ولـم تَسْتَحْی فـاصنـعْ مـا تـشــاءُ
فـلا واللـه مـا فـی الْعَیْشِ خیــرٌ
ولا الدنیا إذا ذهـــب الحیـــــاءُ

یعنی:

"اگر از پایان سیاهی شب باکی نداری

اگر شرمی نداری، هرچه خواهی بکن

که قسم به آن خدا که زندگی لطفی ندارد

و دنیا ارزش ندارد بعد رفتن آزرم!"

 

مترجم: مسعود

مصدر: سایت نوار اسلام

IslamTape.Com

 

 

    منبع: سایت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت

عن عبد الرحمن بن عبد الله بن مسعود، عن أبیه، قال: أتاه رجل فقال: یا أبا عبد الرحمن علمنی کلمات جوامع نوافع. فقال: «أعبد الله ولا تشرک به شیئاً، وزل مع القرآن حیث زال، ومن جاءک بالحق فاقبل منه وإن کان بعیداً بغیضاً، ومن جاءک بالباطل فاردد علیه وإن کان حبیباً قریباً».

مردی نزد عبدالله بن مسعود آمد و گفت: کلمات مختصر و مفیدی را به من یاد بده، فرمود: «الله را عبادت کن و برای او شریک قرار مده، و همواره عمر خود را با قرآن سپری کن، و هرکس که با حق نزد تو آمد از وی بپذیر هرچند که غریب و دشمن باشد، و هرکس که با باطل نزد تو آمد آنرا نپذیر هرچند که دوست نزدیک باشد».

الحلیة الأولیاء؛ أبی نعیم اصفهانی

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.