حسبنا الله و نعم الوکیل
حسبنا الله و نعم الوکیل موضوع: تفسیر قرآن تاریخ انتشار: 2015-09-02 | بازدید: 1079

حسبنا الله و نعم الوکیل

"حسبی الله و نعم الوکیل"، این جمله را ابراهیم علیه السلام زمانی که او را در آتش می انداختند به زبان آورد...! و همچنین پیامبرمان محمد صلی الله علیه و سلم زمانی آن را فرمود که به ایشان بعد از غزوه احد خبر دادند قریش و همراهانش برای نابودی و ریشه کن کردن مسلمانان دوباره به مدینه حمله می کنند...!

 

 از عبدالله بن عباس رضی الله عنهما روایت شده که گفت: (حسبنا الله ونعم الوکیل، قالها إبراهیم علیه السلام حین أُلْقِیَ فی النار، وقالها محمد صلی الله علیه وسلم حین قالوا: (إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَاناً وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ "آل عمران: 173")[1]. ترجمه: حسبنا الله و نعم الوکیل را ابراهیم علیه السلام زمانی که او را در آتش انداختند، گفت، و رسول الله صلی الله علیه و سلم زمانی آن را گفت که به ایشان گفتند: (مردم برای قتل شما جمع شده‌اند، پس از آنها بترسید، اما رسول الله صلی الله علیه و سلم نه اینکه نترسید بلکه بر ایمانش افزوده شد و فرمود: الله ما را بس است و او بهترین حامی و سرپرست است).

 

 زمانی که مشرکان از غزوه احد منصرف شدند و مسلمانان به آنچه که از حکمت الهی بود، گرفتار شدند، با اندوه و  حیرت گفتند: از کجا این مصیبت به ما رسید؟! الله جل جلاله چنین فرمودند: (قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِکُمْ إِنَّ اللهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ) یعنی: آن بسبب سرپیچی خودتان از رسول الله صلی الله علیه و سلم است زمانی که به شما دستور داد مکا نهای خود را ترک نکنید اما شما سرپیچی کردید. (إِنَّ اللهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ) یعنی: الله تعالی هرچه بخواهد می کند و بر هرکاری قادر است.

 

پس در صبح روز دوم جنگ احد وقتی که رسول الله صلی الله علیه و سلم دید یارانش چگونه از این مصیبت درد و رنج می کشند، و ترسید که لشکر مشرکان به مدینه حمله کنند، تصمیم گرفتند مشرکان را تعقیب کنند با اینکه خودیش و یارانش زخمی بودند. ابن اسحاق می گوید: جنگ احد در روز شنبه در ماه شوال سال سوم هجری اتفاق افتاد، فردای آن روز یعنی روز دوشنبه شانزدهم شوال، اعلام کردند رسول الله صلی الله علیه و سلم از کسانی که دیروز در جنگ حضور داشتند می خواهد، به تعقیب دشمن بروید، در این میان جابر بن عبدالله رضی الله عنه برای خروج اجازه گرفت ، پس رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز به ایشان اجازه دادند و او برای ترساندن دشمن خارج شد تا گمان نشود که مصبیتی که دیروز به آنان رسیده باعث سستی و ضعف آنان در مقابله با دشمن شده است. و از عایشه رضی الله عنه روایت شده که گفت:[2] زمانی که آیه (الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ) را خواندم به خواهر زاده ام (زبیر) گفتم: ای برادر زاده ام پدرت زبیر و ابوبکر جزو آنان بود، زمانی که رسول الله صلی الله علیه و سلم در روز احد زخمی شد و دشمنان رفتند، ترس از اینکه دوباره برگردند، هفتاد تن از صحابه که ندای رسول الله را لبیک گفتند، که در میان آنها زبیر و ابو بکر رضی الله عنهم بود.

 

رسول الله صلی الله علیه و سلم و اصحاب رضی الله عنهم حرکت کردند تا اینکه به منطقه حمراء الأسد که هشت میل از مدینه دور بود رسیدند،  و در آنجا چادر زدند و به مدت سه روز در آنجا ماندند، زیرا که مشرکین هنوز برای جنگ دوباره با مسلمین تشویق نشده بودند مگر ابوسفیان که جنگ روانی بر ضد مسلمانان راه انداخته بود. در این میان مردی از عبدالقیس که می خواست به مدینه برود در حال عبور از کنار کفار بود که به آنها گفت: آیا شما می خواهید نامه ای از طرف شما به محمد برسانم، و زمانی که به مکه آمدید کاروانتان را پر از کشمش بازار عرب کنم؟ آنها گفتند: بله. پس او گفت: من به محمد از طرف شما ابلاغ می کنم که شما لشکری را برای حمله دیگری آماده کرده اید تا او و یارانش را از بین ببرید. پس آن مرد به حمراء الأسود رسید و به رسول الله صلی الله علیه و سلم خبر اباسفیان را رساند، رسول الله صلی الله علیه و سلم در خطاب به او گفت: او و مسلمانان! حسبنا الله و نعم الوکیل. به این ترتیب مسلمانان در جای خویش باقی ماندند و ابوسفیان و همراهانشان با شنیدن این جمله ترسیدند و به مکه بازگشتند.

 

    بدون تردید خروج رسول الله صلی الله علیه و سلم برای جنگ با کفار آن هم با ارتشی که زخمی بودند و درد می کشیدند بسیار سنگین بود، اما کلام آنان در مقابل تهدید دشمنان: "حسبنا الله و نعم الوکیل" بهترین نامه برای دشمنان بود، زیرا با این جمله به آنان اینگونه نشان داده شد که مسلمانان هنوز هم قدرت رویاروی با دشمن را دارند، پس امکان ندارد که آنان از جهاد راه الله منع و یا متوقف شوند. بنابراین رسول الله صلی الله علیه و سلم با این کار ارتش را سربلند و با عزت به مدینه بازگرداند. همانطور که قرآن کریم در این آیه به آن اشاره کرده: (الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِیمٌ * الَّذِینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَاناً وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ * فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِیمٍ * إِنَّمَا ذَلِکُمُ الشَّیْطَانُ یُخَوِّفُ أَوْلِیَاءَهُ فَلا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ)[3]. ترجمه:  از میان آن کسانی که پس از زخم خوردن باز هم فرمان الله و رسولش را اجابت کردند، آنان که نیکوکار باشند و از الله بترسند اجری بزرگ دارند. کسانی که مردم به آنان گفتند: همانا مردم برای جنگ با شما گرد آمده اند، از آنها بترسید، پس این سخن بر ایمانشان افزود و گفتند: الله ما را بسنده است و چه نیکو یاوری است. پس آنان از جنگ بازگشتند، در حالی که نعمت و فضل الله را به همراه داشتند و هیچ آسیبی به آنها نرسیده بود اینان به راه خشنودی الله رفتند و الله را بخشایشی عظیم است. آن شیطان است که در دل دوستان خود بیم می افکند اگر ایمان آورده اید از آنها مترسید، از من بترسید. قرطبی در تفسیر آیه (وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ) می گوید: یعنی الله برای ما کافی است. و سعدی می گوید: (و قالوا حسبنا الله) یعنی الله برای از بین بردن تمام غم و اندوه ما کافی است. و (نعم الوکیل) یعنی اوست که مصالح عبادش را می داند و آن را  به انان می رساند.

 

شکی نیست که این جمله تأثیر بسیار بزرگ و فایده فراوانی برای از بین بردن ضرر و بلاها دارد، زیرا که در آن پناه بردن به الله و اعتماد به او و واگذار کردن امور به اوست. و همچنین این جمله نشانه توکل بر الله است، به این ترتیب بهترین دعا برای مؤمن در زمان بلاها و ترس و اندوه می باشد. و به همین دلیل است که امام نسائی رحمه الله صاحب کتاب "سنن" بابی را به این نام نهاده است: (گفتن حسبنا الله و نعم الوکیل در هنگام ترس). و ابن قیم رحمه الله در کتاب "الوابل الصیب" فصلی را به این نام نهاده است: (ذکر روبرو شدن با دشمن و کسی که از سلطان یا حاکمی می ترسد).

 

و شیخ ابن عثیمین حمه الله می گوید: (حسبنا) یعنی الله برای از بین بردن تمام درد و غم هایمان کافی است، و (و نعم الوکیل) یعنی کافی ترین و بزرگترین نعمت، الله جل و علاست، زیرا که او انعام دهنده و کمک کننده است. و ابراهیم علیه السلام این را زمانی گفت که او را در آش انداختند پس الله تمام شر و ضررها را از او دور کرد، و در برابر آتش او را حفظ کرد و آتش را برایش سرد گرداند. چنانکه فرموده: (قُلْنَا یَا نَارُ کُونِی بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَی إِبْرَاهِیمَ)[4]. ترجمه: گفتیم: ای آتش برای ابراهیم سرد و سالم باش. و رسول الله صلی الله علیه و سلم آن را بعد از غزوه احد گفت، زمانی که به آنان گفته شد: (إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَاناً وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ)، پس الله تعالی هم آنان را سالم و بدون دیدن هیچ ضرری از دشمن به مدینه بازگرداند، الله متعال فرموده: (فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللهِ وَفَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللهِ وَاللهُ ذُو فَضْلٍ عَظِیمٍ)[5]. ترجمه: پس از جنگ بازگشتند، در حالی که نعمت و فضل الله را به همراه داشتند و هیچ آسیبی به آنها نرسیده بود، اینان به راه خشنودی الله رفتند و الله را بخشایشی عظیم است.

 

 

 

 

[1] ـ صحیح بخاری.

[2] ـ صحیح بخاری. (قرأت قول الله تعالی: "الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ"، فقالت لعروة ابن أختها: یا ابن أختی کان أبوک منهم الزبیر وأبو بکر، لما أصاب الرسول صلی الله علیه وسلم ما أصاب یوم أحد فانصرف عنه المشرکون خاف أن یرجعوا، فانتدب منهم سبعین رجلاً کان فیهم الزبیر وأبو بکر).

[3] ـ آل عمران: 172ـ 175.

[4] ـ انبیاء: 69.

[5] ـ آل عمران: 174.

 

 

    منبع: islamtape.com

 

نصیحت و حکمت

قال حافظ ابن رجب: قال بعض السلف: «من وعظ أخاه فیما بینه وبینه فهی نصیحة، ومن وعظه علی رؤوس الناس فإنما وبَّخَه». "جامع العلوم والحکم " (ص : 91).

حافظ ابن رجب رحمه الله می فرماید: یکی از علمای سلف (پیشینیان ما) گفته است:

« هرکس برادرش را پنهانی وعظ و اندرز دهد این همان نصیحت (واقعی) است، اما هرکس او را نزد مردم و دیگران اندرز دهد در حقیقت او را توبیخ می کند».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.