سنت مسواک زدن
سنت مسواک زدن موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2016-02-06 | بازدید: 1443

سنت مسواک زدن

 

کلمه مسواک در لغت به معنای تمیز کردن دهان و دندان ها و نیز بر وسیله که همان چوب مخصوص مسواک زدن است اطلاق می شود.

 

مسواک زدن باعث پاک شدن دهان و به دست آمدن رضای الله سبحانه و تعالی می شود. چنان که در حدیث ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها روایت شده که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: (مسواک باعث پاک شدن دهان و به دست آمدن رضایت و خشنودی پروردگار می شود)[1].

 

و مسواک زدن سنت مؤکده است که در احادیث به آن تأکیده شده از جمله در حدیثی که از ابی هریره رضی الله عنه روایت شده که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: (اگر بر امتم دشوار نبود دستور می دادم در هر وعده نماز مسواک بزنند)[2]. و در روایت دیگر نزد بخاری فرمودند: (در هر بار وضو گرفتن).

 

و از امام نووی رحمه الله روایت شده که اجماع علما بر مستحب و سنت بودن مسواک است و آنچه دلیل بر مهم بودن آن است قول برخی از اهل سلف است که به وجوب آن گفته اند از جمله اسحاق بن راهویه که از فقهای بزرگ هستند.

اوقاتی که مسواک زدن در آن مستحب است:

 

مسواک زدن در تمام اوقات شب و روز مستحب است به دلیل عام بودن حدیث رسول الله صلی الله علیه و سلم که قبلا ذکر کردیم که فرمودند: (مسواک باعث پاک شدن دهان و به دست آمدن رضایت و خشنودی پروردگار می شود).

اما برخی از اوقات هستند که بر آن ها تأکید بیشتری شده از جمله:

1ـ هنگام وضو گرفتن و نماز خواندن به دلیل حدیثی که قبلا ذکر کردیم که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: (اگر بر امتم دشوار نبود دستور می دادم در هر وعده نماز مسواک بزنند). و در وایت دیگر در هر وضو.

 

2ـ در هنگام ورود به خانه برای دیدار با اهل و ملاقات با آنان چنان که در حدیث از ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها پرسیده شد: رسول الله صلی الله علیه و سلم در هنگام ورود به خانه اولین کاری که انجام می دادند چه بود؟ فرمودند: اولین کارشان مسواک زدن بود)[3].

 

3ـ هنگام بیدار شدن از خواب به دلیل حدیث حذیفه بن یمان رضی الله عنه که فرمود: (شبها که رسول الله صلی الله علیه و سلم از خواب بیدار می‏ شدند دهان مبارکشان را با مسواک می ‌شستند و تمیز می‌ کردند)[4].

 

4ـ هنگام تغییر بوی دهان چه سبب آن به خاطر خوردن غذا و یا بسبب نخوردن و نیاشامیدن به مدت طولانی باشد و یا به هر دلیل دیگر، زیرا مسواک پاک کننده دهان است به خصوص وقتی دهان نیاز به پاکیزگی داشته باشد.

 

5ـ هنگام ورود به مسجد زیرا از بهترین زینتهایی است که الله تعالی در هنگام رفتن به مسجد به آن دستور داده است، چنان که در این آیه می فرماید: (ای فرزندان آدم! به هنگام رفتن به مسجد زینت خود را بر گیرید)[5]. و همچنین به دلیل اینکه مسجد محل حضور فرشتگان و جمع شدن نمازگزاران است.

6ـ هنگام قراءت قرآن و مجالس ذکر زیرا فرشتگان در آن حضور دارند.

 

مسواک زدن برای شخص روزه دار:

مسواک زدن قبل از طلوع فجر برای شخص روزه دار جایز است و علماء در این باره هیچ اختلافی ندارند اما در بعد از طلوع فجر بین علما اختلاف است که برخی از آنان گفته اند بعد از وقت ظهر مکروه است و برخی گفته اند صحیح است زیرا مسواک برای روزه دار و غیر روزه دار سنت است به دلیل عموم ادله ای که در این باره وارد شده است که اگر به آنان نگاه کنیم می بینیم که درهیچ یک از دلیل های صحیح وقت معینی برای مسواک زدن اختصاص داده نشده است و عام تا زمانی که تخصیصی برای آن نیامده عام باقی خواهد ماند. اما استدلال به حدیث علی بن ابی طالب رضی الله عنه که در آن رسول الله صلی الله علیه و سلم فرموده اند: (وقتی روزه گرفتید مسواک را قبل از زوال خورشید بزنید نه بعد از زوال)[6].حدیث ضعیفی است که حافظ ابن حجر رحمه الله درباره ی آن می فرماید: اسنادش ضعیف است. بنا بر این حدیث ثابت نیست. اما استدلال به حدیث دیگری که می فرماید: (بوی دهان روزه دار، نزد پروردگار از بوی مُشک خوشبو‌تر است)[7]. حدیث صحیحی است که بخاری و مسلم در کتاب هایشان آورده اند اما باید بدانیم که این بو با مسواک زدن از بین نمی رود زیرا سبب آن خالی بودن معده است. بنابر این مسواک زدن مستحب است برای روزه دار و غیر روزه دار چه در اول روز و چه در پایان آن.

 

با چه چیزی مسواک بزنیم:

علما اتفاق دارند که بهترین نوع مسواک؛ مسواکی است که از چوب درخت اراک گرفته می شود زیرا دارای بوی بسیار خوشی است که دندان ها را بسیار پاک و تمیز می کند. و در حدیث عبدالله بن مسعود رضی الله عنه می فرماید: ( برای رسول الله صلی الله علیه و سلم مسواکی از درخت اراک گرفتم...)[8]. اما اگر درخت اراک وجود نداشت از شاخه درخت خرما استفاده کند و اگر آن هم نبود، می تواند از درخت زیتون استفاده کند.

و جایز است که از هر چوبی برای مسواک استفاده شود به شرط اینکه ضرری نداشته باشد و همچنین مسواک زدن با برس های امروزی نیز جایز است زیرا مفیدند.

ویژگی های مسواک:

فقها در این باره گفته اند: مستحب است مسواک طول و کلفتی متوسطی داشته باشد مثلا گفته اند به اندازه انگشت کوچک و بدون پیچیدگی باشد و به اندازه ای مرطوب نباشد که هنگام مسواک زدن بشکند زیرا دندان ها را پاک نمی کند و خیلی هم خشک نباشد که باعث زخم شدن لثه ها شود. البته باید توجه داشته باشیم که این صفات بهترین مسواک است و الا بنا بر ادله ای که وارد شده جایز است انسان با هر مسواکی که مقاصد شارع در آن تحقق می یابد استفاده کند.

چگونگی مسواک زدن:

علما در مسئله مسواک زدن با دست راست یا چپ اختلاف دارند. گروهی از آنان که جمهور هستند؛ می گویند: بهترین مسواک زدن با دست راست است به دلیل عموم حدیث ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها که فرمودند: ( رسول الله صلی الله علیه و سلم در پوشیدن کفش، شانه کردن موها، وضو گرفتن و همه کارهایشان شروع کردن از سمت راست را می‏پسندید)[9]. و چون مسواک زدن اطاعت و نزدیکی به پروردگار به حساب می آید پس شایسته است با دست راست نجام شود.

 

و گروه دیگری از فقها بر این نظرند که چون مسواک برای از بین بردن ناپاکی هاست پس مستحب است که با دست چپ انجام گیرد و این قول مشهور مذهب امام احمد و شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمهم الله می باشد.

 

و برخی از اهل علم گفته اند اگر هدف به دست آوردن سنت است پس با دست راست مسواک زنید و اگر هدف از بین بردن نا پاکی هاست پس با چپ بهتر است.

 

و مستحب است انسان از طرف راست و به صورت عرضی مسواک زند نه به صورت طولی زیرا باعث زخم شدن لثه ها می گردد.

و از جمله آداب این سنت را که علما ذکر کرده اند عبارتند از:

1ـ عدم مسواک زدن در بین جمع و محافل زیرا خلاف ادب است.

2ـ بعد از مسواک زدن مسواک شسته شود به دلیل حدیث ام المؤمنین عایشه رضی الله عنه که می فرماید: (رسول الله صلی الله علیه و سلم بعد از اینکه مسواک زدند؛ مسواک را به من دادند تا بشویم)[10].

3ـ مسواک در مکانی نگهداری شود که آلوده نباشد.

حکم مسواک زدن با انگشتان دست:

علما در این مسئله اختلاف نظر دارند که قول راجح و صحیح بر این است که اگر فردی با انگشتان دستش مسواک زند اجری که با مسواک به دست می آید را کسب نمی کند زیرا این عمل در شرع وارد نشده و همچنین این کار مانند مسواک دندان ها را تمیز نمی کند.

 

و از جمله انواع مسواک هایی که می توان از آن برای تمیزی دندان ها استفاده کنیم مسواک های امروزی است که الحمدالله در همه جا پیدا می شود. پس ای عزیزیان بیایید با انجام این سنت آسان رضا و خشنودی پروردگار را به دست آوریم.

 

 

منبع: islamqa.info

مترجم: ام محمد

 

 

[1] ـ مسند امام احمد و سنن نسائی: " السواک مطهرة للفم ، مرضاة للرب".

[2] ـ صحیح بخاری و مسلم: " لولا أن أشق علی أمتی لأمرتهم بالسواک عند کل صلاة".

[3] ـ صحیح مسلم: " بأی شیء یبدأ رسول الله صلی الله علیه وسلم إذا دخل بیته ، قالت : " کان إذا دخل بیته بدأ بالسواک".

[4] ـ صحیح بخاری و مسلم: " کان النبی صلی الله علیه وسلم إذا قام من اللیل یشوص فاه بالسواک".

[5] ـ اعراف:31: "یَا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ".

[6] ـ دار قطنی: :" إذا صمتم فاستاکوا بالغداة ولا تستاکوا بالعشی".

[7] ـ صحیح بخاری و مسلم: " لخلوف فم الصائم أطیب عند الله من ریح المسک".

[8] ـ مسند امام احمد به سند حسن: " کنت أجتنی لرسول الله صلی الله علیه وسلم سواکاً من الأراک .. ".

[9] ـ متفق علیه: "کَانَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و سلم یُعْجِبُهُ التَّیَمُّنُ فِی تَنَعُّلِهِ، وَتَرَجُّلِهِ، وَطُهُورِهِ، وَفِی شَأْنِهِ کُلِّه".

[10] ـ سنن ابی داود: " کان النبی صلی الله علیه وسلم یستاک ، فیعطینی السواک لأغسله).

 

 

 

 

    منبع: islamtape

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.