سنت مصافحه کردن
سنت مصافحه کردن موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2016-02-06 | بازدید: 1263

بسم الله الرحمن الرحیم

سنت مصافحه کردن

 

مصافحه یا دست دادن هنگام سلام کردن یکی از آداب های زیبای اسلامی است. این امر تعبیری از محبت و مودت هنگام رویارویی دو شخص است. همچنین باعث از بین رفتن کینه و کراهیت بین مسلمانان می شود. در حدیثی رسول الله صلی الله علیه وسلم فضیلت مصافحه را این گونه بیان می نمایند: "هیچ دو مسلمانی نیست که با هم رو به رو شوند و مصافحه کنند مگر اینکه قبل از جدا شدن بخشیده می شوند"[1]. دست دادن یکی از عادت های مشهور صحابه رضی الله عنهم بود.

 

قَتاده رحمه الله می فرماید: "به انس به مالک رضی الله عنه گفتم: آیا مصافحه کردن بین اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم وجود داشت؟ فرمود: بله"[2].

ابن بطال رحمه الله می فرماید: مصافحه عمل نیکی است[3].

و نووی رحمه الله می فرماید: تمام علما مصافحه هنگام ملاقات را سنت می دانند[4].

رسول الله صلی الله علیه وسلم دارای بهترین اخلاق بودند به طوری که الله تعالی در مورد ایشان می فرماید: {و یقیناَ تو بر اخلاق و خوی بسیار عظیم و والایی هست}[5]. از جمله اخلاق زیبای ایشان این بود که هنگام دیدار مردم، با آنان مصافحه می نمودند. در حدیثی روش ملاقات ایشان با دیگران ذکر شده است که بسیار زیبا می باشد؛ آمده است: "اگر یکی از اصحابش با ایشان ملاقات می کرد هنگام برخواستن، ایشان نیز با وی بر می خواستند و از او جدا نمی شدند تا زمانی که خود شخص از وی جدا می شد؛ زمانی که یکی از اصحابش با ایشان دست می داد، ایشان نیز به او دست می دادند و دستش را رها نمی نمودند تا زمانی که خود شخص دست ایشان را رها می کرد؛ و زمانی که یکی از اصحابش می خواست در گوش ایشان چیزی بگوید وی گوشش را در اختیارش قرار می دادند و گوششان را از او دور نمی کردند تا زمانی که خود شخص از وی دور می شد"[6]. این رفتار بیانگر تقدیر و احترام ایشان نسبت به مردم را نشان می دهد.

 

در لغت عربی، مصافحه یعنی گذاشتن کف دست به کف دست شخص مقابل هنگام سلام کردن[7]. بر این اساس اگر با یک دست مصافحه کنیم سنت را ادا کرده ایم و این عادت ثابت شده بین مسلمانان و صحابه رضی الله عنهم است.

 

در حدیثی آمده: "اگر مؤمن زمانی که مؤمن دیگری را ببیند، بر او سلام کند و دستش را بگیرد و با وی مصافحه نماید گناهانشان مانند ریختن برگ درخت، می ریزد"[8]. ظاهر این حدیث و احادیث دیگر نشان می دهد که مصافحه با یک دست، سنت است. اما باید بدانیم که مصافحه با دو دست امری جایز است و بدعت به شمار نمی آید اما سنت و افضلیت در مصافحه کردن با یک دست است.

 

در اینجا باید نکته ی مهمی را در نظر داشته باشیم، این که مصافحه کردن بین زن و مردی که با هم نامحرم اند حرام است. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند: "اگر بر سر یکی از شما سوزنی آهنین را بکوبند برایش بهتر از این است زنی را لمس کند که برایش حلال نیست"[9].

 

عایشه رضی الله عنها همسر رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: "هنگامی که زنان مؤمن به سوی رسول الله صلی الله علیه وسلم هجرت می کردند، بر اساس این سخن الله متعال از آنان بیعت گرفته می شد که: {ای نبی، اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند تا بیعت کنند، بر اینکه هیچ کس را با الله شریک نکنند و دزدی نکنند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و فرزند را که از آن شوهرشان نیست به دروغ به او نسبت ندهند و در کارهای نیک نافرمانی تو نکنند، با آنها بیعت کن و برایشان از الله آمرزش بخواه، که الله آمرزنده و مهربان است}[10]. عایشه رضی الله عنها می فرماید: هر زن مؤمنی که موارد فوق را به زبان بیاورد و بپذیرد، در حقیقت، بیعت نموده است. هنگامی که زنان مؤمن، این سخنان را به زبان می آوردند، رسول الله صلی الله علیه وسلم به آنان می فرمودند: (بروید با شما بیعت نمودم). سوگند به الله که هرگز دست رسول الله صلی الله علیه وسلم دست هیچ زنی را لمس نکرد، فقط به صورت شفاهی با آنان بیعت می نمودند. همچنین رسول الله صلی الله علیه وسلم در اموری از زنان بیعت می گرفت که الله متعال به وی دستور داده بود و هرگز کف دست رسول الله صلی الله علیه وسلم با کف دست هیچ زنی برخورد نکرد، بلکه هنگامی که از آنان تعهد می گرفت و بیعت می نمودند، فقط به صورت شفاهی می فرمودند: با شما بیعت کردم"[11].

 

در حدیث دیگر می فرماید: "رسول الله صلی الله علیه وسلم هرگز با دستش زنی را لمس نکردند"[12].

 

و رسول الله صلی الله علیه وسلم به صورت واضح و روشن می فرمایند: "همانا من با زنان مصافحه نمی کنم"[13].

 

زمانی که رسول الله صلی الله علیه وسلم که بهترین و پاکترین انسان ها به شمار می روند، زنان نامحرم را لمس نمی کردند در حالی که اصل در بیعت این است که با دست دادن انجام گیرد ولی ایشان هنگام بیعت با زنان فقط با کلام بیعت می نمودند، پس حکم مصافحه در حق دیگران واضح و آشکار است.

 

همه می دانیم که نگاه کردن به نامحرم حرام است پس من باب اولی مصافحه کردن نیز حرام بوده و حرمتش شدیدتر از نگاه کردن است.

 

پس مرد یا زن حق ندارد با نامحرم مصافحه کنند حتی اگر دستشان را با چیزی بپوشانند. همچنین تفاوتی ندارد که شخص نامحرم پیر باشد یا جوان و فرقی نمی کند که این مصافحه از روی شهوت انجام گیرد یا غیر شهوت؛ زیرا احادیث مربوط به آن به صورت عموم وارد شده و هیچ استثنایی برای آن بیان نشده است و به صورت واضح و روشن حکم آن مشخص شده.

 

 

نویسنده: ام احمد

 

 

[1] "مَا مِنْ مُسْلِمَیْنِ یَلْتَقِیَانِ فَیَتَصَافَحَانِ إِلَّا غُفِرَ لَهُمَا قَبْلَ أَنْ یَفْتَرِقَا" روایت ابوداود. آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[2] "عَنْ قَتَادَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِکٍ: هَلْ کَانَتْ الْمُصَافَحَةُ فِی أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ؟ قَالَ: نَعَم" روایت بخاری.

[3] فتح الباری: 11/55

[4] فتح الباری:11/55

[5] {وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ} قلم:4

[6] "إذا لقیه أحد من أصحابه، قام معه فلم ینصرف حتی یکون الرَّجل هو الذی ینصرف عنه، وإذا لقیه أحد من أصحابه فتناول یده، ناوله إیاها فلم ینزع یده منه حتی یکون الرَّجل هو الذی ینزع یده منه، وإذا لقی أحدًا من أصحابه فتناول أذنه، ناوله إیاها ثم لم ینزعها حتی یکون الرَّجل هو الذی ینزعها عنه" روایت ابن سعد در "طبقات الکبری" و ابن عساکر در "تاریخ دمشق". آلبانی آن را در "صحیح الجامع" حسن دانسته است.

[7] معجم مقاییس اللغه: 3/229

[8] "إن المؤمن إذا لقی المؤمن فسلم علیه وأخذ بیده فصافحه تناثرت خطایاهما کما یتناثر ورق الشجر" روایت طبرانی در "الأوسط". آلبانی رحمه الله فرموده است برای آن شواهدی وجود دارد که به درجه ی صحیح می رسد.

[9] "لأن یطعن فی رأس أحدکم بمخیط من حدید خیر له من أن یمس امرأة لا تحل له" روایت طبرانی در "معجم الکبیر". آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[10] {یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَکَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَکَ عَلَیٰ أَنْ لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّـهِ شَیْئًا وَلَا یَسْرِقْنَ وَلَا یَزْنِینَ وَلَا یَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا یَأْتِینَ بِبُهْتَانٍ یَفْتَرِینَهُ بَیْنَ أَیْدِیهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا یَعْصِینَکَ فِی مَعْرُوفٍ ۙفَبَایِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّـهَ ۖإِنَّ اللَّـهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ}. ممتحنه:12

[11] "عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ: کَانَتْ الْمُؤْمِنَاتُ إِذَا هَاجَرْنَ إِلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یُمْتَحَنَّ بِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَکَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَکَ عَلَی أَنْ لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا وَلَا یَسْرِقْنَ وَلَا یَزْنِینَ إِلَی آخِرِ الْآیَةِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَنْ أَقَرَّ بِهَذَا مِنْ الْمُؤْمِنَاتِ فَقَدْ أَقَرَّ بِالْمِحْنَةِ وَکَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَقْرَرْنَ بِذَلِکَ مِنْ قَوْلِهِنَّ قَالَ لَهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ انْطَلِقْنَ فَقَدْ بَایَعْتُکُنَّ وَلَا وَاللَّهِ مَا مَسَّتْ یَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَدَ امْرَأَةٍ قَطُّ غَیْرَ أَنَّهُ یُبَایِعُهُنَّ بِالْکَلَامِ قَالَتْ عَائِشَةُ وَاللَّهِ مَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ عَلَی النِّسَاءِ قَطُّ إِلَّا بِمَا أَمَرَهُ اللَّهُ تَعَالَی وَمَا مَسَّتْ کَفُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَفَّ امْرَأَةٍ قَطُّ وَکَانَ یَقُولُ لَهُنَّ إِذَا أَخَذَ عَلَیْهِنَّ: قَدْ بَایَعْتُکُنَّ کَلَامًا" روایت بخاری و مسلم.

[12] "ما مس رسول الله صلی الله علیه وسلم بیده امرأة قط" روایت بخاری و مسلم.

[13] "إنی لا أصافح النساء" روایت نسائی و ابن ماجه. آلبانی آن را صحیح دانسته است.

 

 

 

    منبع: islamtape

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.