امور مختص زنان در حج
امور مختص زنان در حج موضوع: حج و عمره تاریخ انتشار: 2016-09-04 | بازدید: 751

بسم الله الرحمن الرحیم

 

امور مختص زنان در حج

 

حج فریضه‌ ای است از جانب الله بر بندگان و پنجمین رکن اسلام است. این فریضه‌ ای است که بسیاری از زنان مسلمان از آن غافل مانده‌ اند و بسیاری از آنان نمی‌ دانند که حج بر آن ‌ها فرض است و بعضی هم می ‌دانند اما آنقدر امروز و فردا می‌ کنند که اجل مهلت ‌شان نمی ‌دهد و بدون انجام این فریضه از دنیا می ‌روند. برخی نیز چیزی درباره‌ ی مناسک حج نمی ‌دانند و در حین انجام آن مرتکب کارهای ممنوع و حرام می‌ شوند و چه بسا بی آنکه بدانند حجشان باطل می‌ شود. حج، جهادی است برای زنان، چرا که رسول الله صلی الله علیه وسلم خطاب به عائشه رضی الله عنها فرمودند: "جهاد شما حج است"[1].

 

در اینجا برخی از نصیحت ‌ها و توصیه ‌ها و احکام ویژه ‌ی بانوان را که قصد حج نموده ‌اند و آنان را برای انجام یک حج مبرور یاری می ‌رساند را بیان می کنیم. حج مبرور حجی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم درباره‌ ی آن فرموده اند: "پاداشی جز بهشت ندارد"[2].

 

اخلاص برای الله، شرط درستی و پذیرش هر عبادتی از جمله حج است. بنابراین حج خود را خالصانه برای الله انجام بده و از ریا دوری کن زیرا باعث تباه شدن عمل می‌ شود و هم مستوجب عقوبت است.
پیروی از سنت و انجام عمل بر اساس روش رسول الله صلی الله علیه وسلم شرط دوم پذیرش و صحت هر عملی است، زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌ فرمایند: "هر کس کاری را انجام دهد که امر ما بر آن نیست، آن عمل مردود است"[3].

 

بنابراین لازم است که احکام حج را بر اساس سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم انجام دهید و در این راه می‌ توانید از کتب مفیدی که بر اساس ادله ‌ی صحیح از قرآن و سنت نوشته شده‌ اند یاری جویید.

 

از شرک بزرگ و کوچک و تمام گناهان دوری کنید. زیرا شرک بزرگ باعث خارج شدن از دین و نابودی اعمال نیک و مجازات الهی است و شرک کوچک نیز موجب از بین رفتن عمل و مجازات است و گناهان نیز مستوجب مجازات هستند.
برای زن جایز نیست بدون همراهی محرم به حج یا دیگر مسافرت ‌ها برود، زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌ فرماید: "زن به مسافرت نمی ‌رود مگر همراه با محرم"[4]. وجود محرم همراه او یکی از شروط واجب شدن حج بر زن است، پس اگر محرمی نیافت که با او به سفر حج برود، حج رفتن بر او واجب نمی شود.
زن اجازه دارد با هر لباسی که می‌ خواهد چه سیاه و چه غیر آن احرام نماید، اما باید از لباسی که باعث خودنمایی یا شهرت است مانند لباس‌ های تنگ و شفاف و کوتاه و باز و پر زرق و برق و نقش و نگار دوری کند. همینطور زنان نباید خود را به مردان شبیه سازند یا لباسی همانند زنان کافر بپوشند. از اینجا مشخص می‌ شود که تخصیص دادن لباس خاصی برای احرام به رنگ سبز یا سفید از سوی برخی زنان هیچ دلیل شرعی ندارد بلکه از بدعت ‌های نوساخته است.


برای زن مُحرِم جایز نیست که پس از نیت احرام، بر روی بدن یا لباسش از هرگونه عطری استفاده کند.


برای زنی که مُحرِم است برداشتن موی سر و بدن با هر وسیله ‌ای جایز نیست. همچنین کوتاه کردن ناخن در حال احرام جایز نیست.
استفاده از برقع و نقاب – روبنده - و پوشیدن دستکش در حال احرام جایز نیست، زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌ فرمایند: "زن در احرام نقاب به چهره نمی ‌زند و دستکش به دست نمی ‌کند"[5].
اما با وجود جایز نبودن استفاده از برقع و نقاب، زن مُحرم چهره و دو دست خود را در برابر مردان نامحرم آشکار نمی ‌کند، زیرا وی می ‌تواند با هر چیز دیگری مانند لباس و روسری و مانند آن چهره ‌اش را بپوشاند. ام المومنین عائشه رضی الله عنها فرمود: "در حالی که همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم مُحرم بودیم، کاروان‌ ها از کنار ما می‌ گذشتند، پس هنگامی که به ما نزدیک می ‌شدند روسری خود را بر چهره می‌ کشیدیم و هرگاه عبور می‌ کردند چهره‌ ی خود را آشکار می ‌کردیم"[6].
برخی از زنان هنگام احرام چیزی شبیه به عمامه بر سر می‌ گذارند تا روسری یا چادری که بر صورت خود انداخته اند به چهره ی ‌شان برخورد نکند، اما نیازی به این تکلف و سختگیری نیست و اشکال ندارد چادر یا روسری، چهره‌ ی زنی را که در احرام است لمس کند.
پوشیدن پیراهن یا شلوار و جوراب و استفاده از النگو و انگشتر طلا و ساعت و مانند آن برای زنان مُحرِم اشکالی ندارد اما باید زینت خود را در هر حال چه در حج و چه در غیر حج از مردان نامحرم پنهان نماید.
برخی از زنان در حالی که قصد حج یا عمره را دارند عادت ماهیانه می شوند به گمان اینکه در حال احرام باید حتما از عادت ماهیانه پاک باشند، از میقات می‌ گذرند و احرام نمی‌ کنند حال آنکه این اشتباهی است واضح؛ زیرا حیض - عادت ماهیانه - مانع احرام نیست و زن حائض می ‌تواند احرام کند و تمام کارهای حج را به جز طواف انجام دهد و طواف را به بعد از پاک از عادت موکول کند. پس اگر احرام را به تأخیر بیندازد و از میقات بگذرد بر او واجب است که به میقات برگردد و از آن جا احرام کند و اگر به میقات برنگردد باید به سبب ترک یک واجب، قربانی دهد.
زن در صورتی که می ‌ترسد مانعی وی را از انجام مناسکش باز بدارد، می ‌تواند هنگام احرام شرط کند و بگوید: "إن حبسنی حابس فمحلی حیث حبستنی" ترجمه: "اگر مانعی مرا از کامل کردن مناسکم باز داشت، خارج شدن من از احرام همانجایی است که باز مانده‌ ام". در این صورت اگر پیش آمد یا حادثه ای مانع از کامل کردن مناسکش شد از احرام بیرون می‌ آید و چیزی بر گردن وی نخواهد بود.
یادآوری اعمال حج:

اول: در روز ترویه یعنی نهم ذی الحجه غسل را انجام دهید و احرام نموده و به این صورت لبیک بگویید: لبیکَ اللهُمَّ لبیک، لبیکَ لا شریکَ لک لبیک، إنَّ الحمدَ والنَعمَةَ لکَ والمُلک، لا شریکَ لَک.

دوم: به مِنی بروید و نمازهای ظهر و عصر، مغرب و عشاء را بدون جمع و در وقت خودشان بخوانید اما نمازهای چهار رکعتی را به صورت قصر - دو رکعت - به جای آورید.

سوم: با طلوع خورشید روز نهم ذی الحجه به عرفه بروید و نماز ظهر و عصر را به صورت قصر و جمع در وقت ظهر به جای آورید، سپس تا غروب خورشید در عرفه به دعا و نیایش و توبه و استغفار و ذکر بپردازید.

چهارم: پس از غروب خورشید در روز نهم ذی الحجه از عرفه به مزدلفه بروید و نماز مغرب و عشاء را به صورت قصر و جمع به جای آورید و تا نماز صبح در مزدلفه بمانید و پس از نماز صبح به ذکر و دعا و مناجات بپرداز تا هوا پیش از طلوع خورشید خوب روشن شود.

پنجم: پیش از طلوع خورشید روز عید از مزدلفه به سوی منی حرکت کنید و هنگام رسیدن به منی این کارها را انجام دهید:

الف ـ رمی جمره‌ ی عقبه را با هفت سنگریزه انجام دهید و با پرتاب هر سنگریزه تکبیر گویید.

ب ـ پس از بلند شدن خورشید، قربانی را ذبح کنید.

ج ـ از تمام اطراف موهایتان به اندازه‌ ی یک بند انگشت - تقریبا دو سانتیمتر - کوتاه کنید.

د ـ به مکه برگردید و طواف افاضه را به جای آورید و در صورتی که حجتان تمتع باشد سعی میان صفا و مروه را به جای آورید، همچنین در صورتی که حجتان مفرد یا قارن باشد اما همراه با طواف قدوم، سعی را انجام نداده ‌اید، حالا انجام دهید.

ششم: در صورتی که خواهان تأخیر در بازگشت هستید روز یازدهم و دوازدهم و سیزدهم پس از زوال رمی جمرات را انجام دهید و اگر می‌ خواهید تعجیل کنید در روز یازدهم و دوازدهم رمی را انجام دهید و شب‌ های آن را در منی بمانید.

هفتم: هرگاه خواستید به سرزمین خود برگردید طواف وداع را انجام دهید و اعمال حج به این ترتیب به پایان می ‌رسد.

زن با صدای بلند لبیک نمی ‌گوید بلکه به گونه ای لبیک می‌ گوید که زنانی که نزدیک او هستند صدایش را بشنوند طوری که به گوش مردان نرسد و این برای دوری از جلب توجه و فتنه است. زمان لبیک از اِحرام حج شروع می ‌شود و تا رمی جمره‌ ی عقبه در روز قربانی ادامه می ‌یابد.
اگر زنی بعد از طواف و پیش از سعی دچار عادت ماهیانه شد بقیه ‌ی مناسک را کامل می ‌کند و سعی را به جای می ‌آورد زیرا سعی نیاز به طهارت ندارد.
در صورتی که استفاده از قرص ‌های جلوگیری از عادت ماهیانه برای زن زیانی نداشته باشد می‌ تواند برای ادای مناسک حج از آن استفاده نماید.
در تمام مناسک و اعمال حج سعی کنید از نزدیک شدن به مردان در جاهای شلوغ دوری کنید، به ویژه نزد حجر الاسود و رکن یمانی و همچنین در هنگام سعی و رمی جمرات. سعی کنید در اوقات خلوت ‌تر این کارها را انجام دهید، زیرا ام المؤمنین عائشه رضی الله عنها در گوشه ‌ای به دور از مردم طواف می‌ کردند و در صورت ازدحام از لمس کردن حجر الاسود یا رکن یمانی خودداری می ‌کردند.
زنان در حال طواف رمل نمی‌ کنند و در هنگام سعی میان صفا و مروه هم نمی ‌دوند. رمل یعنی راه رفتن سریع با قدم ‌های کوتاه در سه دور اول طواف و دویدن در سعی میان دو نشانه‌ ی سبز است که برای مردان سنت است.
از کتاب‌ هایی که حاوی دعاهای خاص برای هر دور طواف هست دوری کنید زیرا این دعاها هیچ دلیل خاصی از قرآن و سنت ندارد اما هرگونه دعای خیری برای دنیا و آخرت در حال طواف و سعی مشروع است که اگر این دعا مأثور باشد یعنی از رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت شده باشد بهتر است.
زنانی که در عادت ماهیانه هستند می ‌توانند کتب دعا و اذکار شرعی را بخوانند اگرچه شامل آیات قرآن باشد. همینطور این زنان می ‌توانند بدون لمس مصحف، قرآن بخوانند.
مواظب باشید که جایی از بدنتان را به ویژه در اماکنی که مردان نامحرم شما را می بینند آشکار نکنید؛ به خصوص در اماکن وضوی عمومی، زیرا برخی از زنان توجهی به حضور مردان ندارند و در حال وضو به کشف صورت یا دست و ساعد و ساق پای خود می‌ پردازند و چه بسا برخی از زنان روسری را از سر خود برمی ‌دارند و موی سر و گردنشان آشکار می‌ شود که تمام این ‌ها حرام بوده و جایز نمی باشد و موجب فتنه‌ ای بزرگ برای او و مردان می شود.
زنان می ‌توانند قبل از فجر از مزدلفه بیرون بیایند، زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم به برخی از زنان و به ویژه آن‌ هایی که ضعیف‌ تر بودند اجازه دادند پس از پنهان شدن ماه در پایان شب از مزدلفه بیرون آیند تا بتوانند قبل از ازدحام، رمی جمره‌ ی عقبه را انجام دهند. از عائشه رضی الله عنها روایت است که سوده رضی الله عنها در شب جمع - یعنی مزدلفه - از رسول الله صلی الله علیه وسلم اجازه خواست پیش از ازدحام مردم از آنجا بیرون بیاید و ایشان زنی ضعیف و کند بود، پس به ایشان اجازه دادند[7].
در صورتی که سرپرست زن متوجه ازدحام در جمره‌ ی عقبه و خطرناک بودن آن برای زنانی که همراه وی هستند شد، می‌ توانند رمی جمره را تا شب، هنگام کم شدن ازدحام یا خلوت شدن جمره به تأخیر اندازند و کارشان اشکالی ندارد. همچنین برای رمی سه روز تشریق می توانند چنین کاری کنند یعنی بانوان می ‌توانند رمی جمرات را پس از عصر که خلوت‌ تر است انجام دهند، و در صورت عدم امکان انجام آن در عصر اشکال ندارد رمی را تا شب به تأخیر بیاندازد.
زن تا وقتی که کاملاً از احرام بیرون نیامده نباید به همسرش اجازه‌ ی جماع یا مباشرت بدهد. بیرون آمدن کامل از احرام به انجام این سه کار وابسته است:

نخست: رمی جمره‌ ی عقب با هفت سنگریزه.

دوم: کوتاه کردن همه ‌ی قسمت ‌های مو به اندازه‌ ی یک بند انگشت - حدود دو سانتیمتر -.

سوم: انجام طواف حج - طواف افاضه -.

وقتی زنی این سه کار را انجام دهد تمام چیزهایی که با احرام بر وی حرام شده برایش حلال می ‌شود، حتی جماع - همبستری. اما اگر دو مورد آن را انجام دهد همه چیز جز جماع برای وی حلال می ‌شود.

آشکار کردن موی سر به هنگام کوتاه کردن آن در برابر مردان جایز نیست. متأسفانه برخی از زنان در محل سعی میان صفا و مروه در برابر مردان موی سر خود را کوتاه می‌ کنند که این کار جایز نیست. زیرا موی سر زن عورت وی محسوب می شود و اجازه ندارد آن را به مردان نامحرم نشان دهد.
از خوابیدن در جلو مردان نامحرم برحذر باش، بسیاری از زنان که همراه با خانواده‌ ی خود به حج آمده‌ اند در فضای باز بدون داشتن خیمه و زیر پل‌ ها و در پیاده‌ روها و در راه مردم و در مسجد خیف، همراه با مردان یا نزدیک آنان می‌ خوابند که این کار علاوه بر ظاهر نامناسب، کاری بسیار زشت و منکر بزرگی است که باید جلوی آن گرفته شود.
زنانی که در عادت ماهیانه یا خونریزی پس از زایمان قرار دارند نیازی به انجام طواف وداع ندارند و این تخفیفی از سوی شرع و برای آسان شدن کار زنان است. این زنان می ‌توانند بدون انجام طواف وداع با خانواده‌ ی خود برگردند.

 

برگرفته از: https://islamqa.info

ام احمد

 

 

[1] "جهادکن الحج" روایت بخاری.

[2] "لیس له ثواب إلا الجنة" روایت بخاری و مسلم.

[3] "من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد" روایت مسلم.

[4] "لا تسافر المرأة إلا مع ذی محرم" روایت بخاری و مسلم.

[5] "لا تنتقب المرأة ولا تلبس القفازین" روایت بخاری.

[6] "کان الرکبان یمرون بنا ونحن مع رسول الله صلی الله علیه وسلم محرمات، فإذا حاذونا سدلت إحدانا جلبابها من رأسها علی وجهها، فإذا جاوزونا کشفناه" روایت ابوداود. آلبانی آن را در کتاب "حجاب المرأة المسلمة" صحیح دانسته است.

[7] عن عائشة رضی الله عنها أن سودة رضی الله عنها استأذنت النبی صلی الله علیه وسلم لیلة جمع أن تدفع قبل حطمة الناس، وکانت امرأة ثبطة فأذن لها. روایت بخاری و مسلم.

 

 

    منبع: islamtape

 

نصیحت و حکمت

ذم صوفیه از سوی امام شافعی رحمه الله تعالی..

قال ابن الجوزی ( تلبیس إبلیس : 447 ) : وبإسناد عن یونس بن عبد الأعلی قال : سمعت الشافعی یقول: «لو أن رجلاً تصوف أول النهار لا یأتی الظهر حتی یصیر أحمق». وعنه أیضاً أنه قال : ما لزم أحد الصوفیة أربعین یوماً فعاد عقله إلیه أبداً». اهـ.

امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" از امام شافعی رحمه الله نقل می کند که فرمود: « اگر کسی در اول روز صوفی شود هنوز ظهر آن روز نرسیده که او احمق گشته است». و باز از او نقل کرده که فرمود: «هر کس چهل روز با صوفیان بنشیند هرگز عقلش به جا نمی ماند».

 

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.