اعتکاف
اعتکاف موضوع: ایمان تاریخ انتشار: 2016-11-08 | بازدید: 684

بسم الله الرحمن الرحیم

اعتکاف

 

اعتکاف یکی از سنت‌ های مؤکد است که رسول الله صلی الله علیه وسلم به آن پایبند بودند.


اعتکاف بر اساس کتاب و سنت و اجماع مشروع می باشد.


دلایل مشروعیت اعتکاف:
دلیل از کتاب، این سخن الله متعال است که می‌ فرماید: {و به ابراهیم و اسماعیل وحی کردیم که خانه ‌ی مرا برای طواف کنندگان و اعتکاف کنندگان و رکوع و سجده کنندگان پاکیزه گردانند} .


و می فرماید: {و درحالی که در مساجد معتکف هستید؛ با زنان آمیزش نکنید} .
در سنت نیز احادیث بسیاری بر مشروعیت اعتکاف وجود دارد از جمله حدیث عائشه رضی الله عنها که فرمود: "رسول الله صلی الله علیه وسلم دهه‌ ی آخر رمضان را اعتکاف می‌ نمودند تا آنکه درگذشتند، سپس همسرانشان پس از وی اعتکاف می کردند" .


از نظر اجماع نیز بسیاری از علما از جمله نووی و ابن قدامه و شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمهم الله و دیگران اجماع بر مشروعیت اعتکاف را نقل کرده ‌اند .
شیخ بن باز رحمه الله می فرماید:
"شکی در این نیست که اعتکاف در مسجد از جمله‌ عوامل نزدیکی به پروردگار و در رمضان بهتر از دیگر ماه‌ هاست... و این عبادت در رمضان و غیر رمضان مشروع است" .


حکم اعتکاف:
اصل در اعتکاف، مستحب بودن آن است نه واجب بودنش مگر آنکه نذر باشد، زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌ فرماید: "هرکس نذر نموده که طاعت الله را کند پس طاعتش کند و هرکس نذر کرده که معصیت الله را کند پس مرتکب معصیتش نشود" .
همچنین زمانی که عمر رضی الله از رسول الله صلی الله علیه وسلم پرسید: "ای رسول الله! من در جاهلیت نذر کرده بودم که شبی در مسجد الحرام به اعتکاف بنشینم. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: به نذرت وفا کن" .


ابن منذر رحمه الله می ‌گوید:
"بر این اجماع نموده ‌اند که اعتکاف سنت است و بر مردم فرض نیست مگر آنکه شخص خودش با نذر آن را بر خود الزامی سازد که در این صورت انجامش بر وی واجب است" .


اما این سنت همانند بسیاری از سنت‌ های دیگر کاملاً یا تقریباً از بین رفته است، از زندگی مسلمانان ناپدید شده، به جز کسانی که رحمت الله شامل حال شان گشته باشد.


این قضیه اسباب گوناگونی دارد از جمله:
1.    ضعف و سستی جانب ایمانی در درون بسیاری از مسلمانان.
2.    روی آوردن بیش از حد مسلمانان به لذت‌ های دنیوی و شهوت‌ ها که باعث شده نتوانند حتی برای مدت کوتاهی از آن دوری گزینند.
3.    بی ‌ارزش شدن بهشت در دل بسیاری از مردم و تمایل یافتن به سوی راحتی و آسایش و تن ‌پروری، بنابراین نمی ‌خواهند سختی اعتکاف را تحمل کنند اگرچه در راه خشنودی الله سبحانه و تعالی باشد.
کسی که عظمت و ارزش بهشت و نعمت‌ های آن را بداند در راه رسیدن به آن از نفس خود و هر چیز با ارزشی می ‌گذرد. رسول الله صلی الله علیه وسلم می ‌فرمایند: "مگرنه این است که کالای الله با ارزش است، مگرنه این است که کالای الله، بهشت است" .
4.    محدود شدن محبت رسول الله صلی الله علیه وسلم در درون بسیاری از مسلمانان فقط از لحاظ لفظی و کلامی نه از لحاظ عملی که این با تطبیق جوانب گوناگون سنت محمدی از جمله اعتکاف محقق می شود. الله متعال می ‌فرماید:
{بی گمان برای شما رسول الله الگوی نیکی است، برای آن کس که امید به الله و روز آخرت دارد و الله را بسیار یاد می ‌کند} .
ابن کثیر رحمه الله می‌ گوید: "این آیه‌ ی کریمه اصلی است بزرگ در الگوگیری از رسول الله صلی الله علیه وسلم در گفتار و کردار و احوال ایشان" .
بسیاری از سلف از ترک اعتکاف توسط مردم با وجود مواظبت رسول الله صلی الله علیه وسلم بر این سنت تعجب می‌ کردند.


ابن شهاب زهری رحمه الله می ‌گوید: "عجیب است کار مسلمانان اعتکاف را ترک گفته اند حال آنکه رسول الله صلی الله علیه وسلم از وقتی به مدینه آمدند تا هنگام وفات هرگز آن را رها نکردند" .


اعتکافی که رسول الله صلی الله علیه وسلم در پایان عمرشان به آن پایبند بودند، اعتکاف در دهه‌ ی پایانی رمضان بود. این روزهای معدود حقیقتاً به مثابه‌ ی یک دوره ‌ی تربیتی فشرده است که نتایج مثبت خود را خیلی زود در روزها و شب‌ های اعتکاف نشان می‌ دهد و همین طور در روزهای پس از آن تا رمضان بعد تأثیر ایجابی خود را حفظ می ‌کند.


بنابراین ما مسلمانان نیاز شدیدی به احیای این سنت و انجام آن به همان روش صحیحی داریم که رسول الله صلی الله علیه وسلم و یارانشان انجام می‌ دادند. همانا پیروزی از آن کسی است که در دوران فساد و غفلت مردم، بر این سنت بزرگ پایبند بماند.


هدف اصلی اعتکاف رسول الله صلی الله علیه وسلم به دست آوردن فضیلت شب قدر بود.


از ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت شده که: (رسول الله صلی الله علیه وسلم دهه ‌ی اول رمضان را اعتکاف نمودند، سپس دهه‌ ی میانی رمضان را در خیمه‌ ای کوچک [در داخل مسجد] به اعتکاف نشستند که بر در آن یک حصیر بود. سپس حصیر را با دستان شان به گوشه‌ ی خیمه کشاندند و سرشان را از خیمه بیرون آوردند و با مردم سخن گفتند. مردم به ایشان نزدیک شدند و ایشان فرمودند: من دهه‌ ی اول را به هدف به دست آوردن این شب اعتکاف نمودم، سپس دهه ‌ی دوم را اعتکاف کردم، سپس به نزدم آمدند و به من گفته شد: آن شب در دهه‌ ی آخر است، پس هریک از شما می ‌خواهد اعتکاف کند، اعتکاف کند. سپس مردم همراه ایشان اعتکاف کردند) .


در این حدیث نکات و فواید بسیاری نهفته است از جمله:
-    هدف اصلی اعتکاف ایشان صلی الله علیه وسلم به دست آوردن لیلة القدر و آمادگی برای قیام و احیای آن با عبادت بود و این به سبب فضیلت بسیار زیاد این شب است. الله متعال فرموده است: {شب قدر بهتر از هزار ماه است} .
-    رسول الله صلی الله علیه وسلم پیش از آنکه وقت دقیق این شب را بدانند تلاش بسیاری می‌ کردند که عبادت این شب را از دست ندهند. ایشان از دهه‌ ی نخست آغاز نموده و سپس در دهه‌ ی میانی اعتکاف نمودند و وقتی دانستند این شب در دهه‌ ی آخر است تا آخر ماه به اعتکاف نشستند و این نشان دهنده‌ ی اوج تلاش ایشان برای به دست آوردن فضیلت عبادت در شب قدر بود.


-    تبعیت صحابه رضوان الله علیهم از رسول الله صلی الله علیه وسلم؛ چرا که آنان اعتکاف را همراه ایشان آغاز نمودند و از شدت پیروی و تبعیت همراه با ایشان تا آخر ماه به اعتکاف نشستند.


-    دلسوزی و مهربانی رسول الله صلی الله علیه وسلم نسبت به یارانش، زیرا ایشان به دلیل آگاه بودن از سختی اعتکاف، یارانش را مُخَیَر نمودند که با وی ادامه دهند یا از اعتکاف خارج شوند و فرمودند: "پس هریک از شما می‌ خواهد اعتکاف نماید، اعتکاف کند".
همچنین اعتکاف، اهداف و مقاصد دیگری دارد، از جمله:
-    دوری از مردم تا حد امکان، به خاطر انس گیری با الله عزوجل.
-    اصلاح قلب از طریق روی آوردن کامل به الله تبارک و تعالی.
-    فارغ شدن کامل، فقط برای عبادت، از جمله نماز و دعا و ذکر و قرائت قرآن.
-    حفظ روزه از تمام خواهش‌ های نفسانی و شهوانی که بر آن تأثیر می گذارد.
-    کم کردن مباحات دنیوی و زهد و روی گردانی از بسیاری مباحات با وجود توانایی بر آن ها.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید به به کتاب "فقه الاعتکاف" نوشته‌ ی دکتر خالد المشیقح و کتاب "الاعتکاف، نظرة تربیة" نوشته‌ ی دکتر عبد اللطیف بالطو مراجعه کنید.

ام احمد
برگرفته از:  https://islamqa.info 

 

 

 

 

    منبع: islamtape

 

نصیحت و حکمت

عن الأوزاعی، قال: کان یقال: خمس کان علیها أصحاب محمد صلی الله علیه وسلم والتابعون بإحسان، لزوم الجماعة، واتباع السنة، وعمارة المسجد، وتلاوة القرآن، والجهاد فی سبیل الله.

امام اوزاعی رحمه الله فرمود: « پنج چیز بود که اصحاب محمد صلی الله علیه وسلم و تابعینی که در نیکی از آنها پیروی کردند همواره بر آن پایبند بودند: نماز جماعت، پیروی از سنت نبوی، آبادانی مسجد، و تلاوت قرآن، و جهاد در راه خدا».

"حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء" حافظ أبو نعیم اصفهانی.

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.