معنای اسم الله تعالی: الحکیم
معنای اسم الله تعالی: الحکیم موضوع: اعجاز قرآن تاریخ انتشار: 2017-02-06 | بازدید: 553

معنای اسم الله تعالی: الحکیم

در زبان عربی اسم (الحکیم) بر وزن (فعیل) است. و (فعیل) از جنبه صرفی صیغه مبالغه می باشد که یا:

بر وزن (فاعل) است؛ که در این حالت (حکیم) به معنای حاکم خواهد بود. که در این صورت الله سبحانه و تعالی (حاکم) بر مخلوقاتش خواهد بود که هیچ کسی در حکمرانی اش چه کَوْنی و چه قَدَری مخالفت نمی کند.

و اینکه در بین مخلوقاتش با احکام شرعی اش (حاکم) است؛ احکامی که قابل تبدیل و تغییر نیست؛ و هیچ درنگ کننده ای برای آن نیست.

الله سبحانه وتعالی در قرآن چنین می فرماید: (حکم و فرمان تنها از آن الله است، حق را بیان می کند و او بهترین جدا کننده (ی حق از باطل) است)[1].

هیچ رد و معقبی برای حکمش نیست.

و در آیه دیگر می فرماید: (و الله حکم می ‌کند برای حکم او رد کننده‌ای نیست و او زود به حساب می ‌رسد)[2].

و هیچ حکمی بهتر از حکم الله تعالی نیست.

و نیز در سوره ی یونس چنین می فرماید: (و پیروی کن آنچه به تو وحی می ‌شود و صبر نما تا الله حکم کند و او بهترین حکم‌ کنندگان است)[3].

و یا صیغه مبالغه "فعیل" است به معنای "مُفْعِل" یعنی مُحکِم.

یعنی الله سبحانه و تعالی بر مخلوقاتش فرمانروایی می کند؛ فرمانروایی پایدار واستوار و به بهترین صورت و کامل ترین وجه.

چنان که الله عزوجل می فرماید: (صنع پروردگاری یکتا است که همه چیز را محکم نموده براستی که او به آنچه انجام می دهید آگاه است)[4].

امام خطابی رحمه الله در این باره می فرماید: (الحکیم: یعنی مُحکِم است برای آفریدن هر چیز. که از (مُفْعِل) به (فعیل) صرف شده است؛ مانند این که گفته می شود: الیم به معنای مؤلم، و سمیع به معنای مُسْمِع، و بسیاری از مثال های دیگر. و معنای آن استواری و پایداری در تدبیر، و حُسنِ تقدیر برای آن است. اما این بدین معنا نیست که هر مخلوقی از فطرت محکم و استوار است مانند پشه، مورچه، و مخلوقات ضعیفی مانند اینها. بلکه تدبیر در آن دوهیچ فرقی با تدبیر در خلق آسمانها و زمین و کوهها و دیگر مخلوقات بزرگ و عظیم ندارد بلکه همه ی آنها دلالت بر وجود و استواری خالق آن دارد.

 

و همچنین این فرموده ی الله تعالی که می فرماید: (همان کسی که هر چه را به نیکوترین وجه آفرید)[5]. دلالت بر زیبایی ظاهر مخلوقات نیست زیرا اگر چنین معنایی داشت پس در موجوداتی مانند میمون، خوک، و حیواناتی مانند آنها معنایی نداشت. بلکه این آیه اشاره دارد به حسن تدبیر و استواری در ایجاد هر چیز از خلقتش؛ بر اساس آنچه که دوست دارد می آفریند و به هر شکل و هیئتی که می خواهد در می آورد. مانند این آیه که می فرماید: (و همه چیز را آفرید، پس اندازه هر چیز چنان که می باید؛ معین کرده است)[6]"[7].

 

و معنای سوم اسم (حکیم) این است که صاحب حکمت است.

ابن اثیر رحمه الله می فرماید: (و گفته اند که حکیم یعنی صاحب حکمت. و حکمت عبارت است از شناخت بهترین چیزها با بهترین علمها)[8].

و الله سبحانه و تعالی دستور به امری و نهی از چیزی در این هستی نمی کند مگر برای حکمتی عظیم و بزرگ. و هیچ چیزی از او جل و علا خالی از حکمت صادر نمی شود. زیرا فعل و اقدام به چیزی بدون حکمت در حقیقت عملی باطل و بیهوده است و بدون شک الله عزوجل منزه از چنین چیزی است.

الله متعال در قرآن چنین می فرماید: (ما آسمان و زمین و آنچه میان آنهاست را بیهوده نیافریده ایم، این گمان کسانی است که کافر شدند، پس وای بر کسانی که کافر شدند از آتش)[9].

و در آیه دیگر می فرماید: (آیا گمان کردید که ما شما را بیهوده آفریده ایم، و همانا شما به سوی ما باز گردانده نمی شوید؟)[10].

بنا بر این بنا بر آنچه ذکر کردیم به این نتیجه می رسیم که اسم الله (الحکیم) شامل چندین معناست که هماهنگ با یکدیگر و بدور از هر گونه تناقض و اختلاف است. در نتیجه می توان به هر یک از معناهایی که ذکر کردیم این اسم را تفسیر کرد. زیرا اسمی که دارای چندین معنای مشترک است و بین آنها هیچ اختلافی وجود ندارد جایز است که به هر کدام از آن معناها تفسیر شود؛ چنان که شیخ الشنقیطی در تفسیرش[11] به آن اشاره کرده اند.

و الله اعلم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] ـ انعام:57: (إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلَّـهِ ۖ یَقُصُّ الْحَقَّ ۖ وَهُوَ خَیْرُ الْفَاصِلِینَ ).

[2] ـ رعد:41: (وَاللَّـهُ یَحْکُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُکْمِهِ ۚ وَهُوَ سَرِیعُ الْحِسَابِ).

[3] ـ یونس:109: (وَاتَّبِعْ مَا یُوحَیٰ إِلَیْکَ وَاصْبِرْ حَتَّیٰ یَحْکُمَ اللَّـهُ ۚ وَهُوَ خَیْرُ الْحَاکِمِینَ).

[4] ـ نمل:88: (صُنْعَ اللَّـهِ الَّذِی أَتْقَنَ کُلَّ شَیْءٍ ۚ إِنَّهُ خَبِیرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ).

[5] ـ سجده: 7: (الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْءٍ خَلَقَهُ).

[6] ـ فرقان:2: (وَخَلَقَ کُلَّ شَیْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِیرًا).

[7] ـ شأن الدعاء: 73-74.

[8] ـ النهایة فی غریب الحدیث: (1/419).

[9] ـ ص:27: (وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا بَاطِلًا ۚ ذَٰلِکَ ظَنُّ الَّذِینَ کَفَرُوا ۚ فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ کَفَرُوا مِنَ النَّارِ ).

[10] ـ مؤمنون: 115: (أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَأَنَّکُمْ إِلَیْنَا لَا تُرْجَعُونَ ).

[11] ـ أضواء البیان: 2/19.

 

 

    منبع: نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت

عن عبد الرحمن بن عبد الله بن مسعود، عن أبیه، قال: أتاه رجل فقال: یا أبا عبد الرحمن علمنی کلمات جوامع نوافع. فقال: «أعبد الله ولا تشرک به شیئاً، وزل مع القرآن حیث زال، ومن جاءک بالحق فاقبل منه وإن کان بعیداً بغیضاً، ومن جاءک بالباطل فاردد علیه وإن کان حبیباً قریباً».

مردی نزد عبدالله بن مسعود آمد و گفت: کلمات مختصر و مفیدی را به من یاد بده، فرمود: «الله را عبادت کن و برای او شریک قرار مده، و همواره عمر خود را با قرآن سپری کن، و هرکس که با حق نزد تو آمد از وی بپذیر هرچند که غریب و دشمن باشد، و هرکس که با باطل نزد تو آمد آنرا نپذیر هرچند که دوست نزدیک باشد».

الحلیة الأولیاء؛ أبی نعیم اصفهانی

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.