روزه‌ ی رمضان بر چه کسانی واجب است؟
روزه‌ ی رمضان بر چه کسانی واجب است؟ موضوع: روزه و رمضان تاریخ انتشار: 2017-06-14 | بازدید: 27

روزه‌ ی رمضان بر چه کسانی واجب است؟

 

روزه در صورت فراهم بودن پنج شرط بر شخص واجب می‌ شود:

1ـ مسلمان باشد.

2ـ مُکلف باشد.

3ـ توانایی روزه را داشته باشد.

4ـ مقیم باشد.

5ـ موانع روزه وجود نداشته باشد.

این‌ها پنج شرطی است که در صورت فراهم بودن، روزه ‌ی رمضان بر شخص واجب خواهد بود.

با شرط اول، کافر از وجوب روزه‌ ی رمضان خارج می ‌گردد، زیرا اولا روزه برای وی لازم نیست و ثانیا در صورتی که روزه بگیرد روزه ‌اش قبول نخواهد بود و اگر مسلمان شود لازم نیست قضای روزه‌های پیشین را به جای آورد.

و دلیل آن؛ این سخن الله متعال است که می ‌فرماید: (و هیچ چیز مانع پذیرفته شدن انفاق‌های آنان نشد جز آنکه به الله و پیامبرش کفر ورزیدند و جز با حال کسالت نماز به جای نمی ‌آورند و جز با کراهت انفاق نمی‌ کنند)[1].

اگر انفاق که سودش فراتر از شخص است [و به دیگر

ان هم می ‌رسد[ به سبب کفرشان از آنان پذیرفته نمی‌ شود، عبادات خاص [که مخصوص فرد است و سودش به دیگران نمی‌ رسد] من باب اولی پذیرفته نخواهد شد.

 

و اینکه قضای روزه‌های پیشین برای کافری که تازه مسلمان شده لازم نیست به دلیل این سخن پروردگار است که می ‌فرماید:  (به کسانی که کفر ورزیده‌ اند بگو اگر باز ایستند [و از کفر دست کشند] آنچه گذشته است برایشان آمرزیده می ‌شود)[2].

همچنین به صورت تواتر از رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ ثابت شده که ایشان به کسانی که مسلمان می ‌شدند دستور نداده‌ اند تا واجباتی که از آنان فوت شده را انجام دهند.

 

اما آیا کافری که اسلام نیاورده در آخرت برای روزه‌هایی که به جای نیاورده مجازات می ‌شود؟

در پاسخ باید یگوییم:

بله به خاطر ترک روزه و دیگر واجبات مورد مواخذه قرار می ‌گیرد، زیرا وقتی مسلمان مطیع پروردگار که به شرع او پایبند است در صورت ترک واجبات مورد بازخواست قرار می ‌گیرد، من باب اولی مستکبران نیز مورد بازخواست قرار خواهند گرفت، و اگر کافر برای نعمت‌های الله تعالی مانند غذا و نوشیدنی و لباسی که استفاده کرده عذاب داده می ‌شود، من باب اولی به سبب ارتکاب حرام و ترک واجبات عذاب خواهد دید. این از جهت قیاس.

 

اما از جهت نص، الله متعال درباره‌ ی اصحاب یمین چنین نقل کرده که خطاب به مجرمان می‌ گویند: (چه چیز شما را در [آتش] سقر در آورد؟ (۴۲) گویند: از نمازگزاران نبودیم (۴۳) و بینوایان را غذا نمی ‌دادیم (۴۴) و با یاوه ‌گویان هم صدا می ‌شدیم (۴۵) و روز جزا را دروغ می ‌شمردیم)[3].

این‌ها چهار عاملی است که باعث جهنمی شدن آنان شده است: ترک نماز، ترک زکات، یاوه گویی مانند تمسخر آیات پروردگار، و تکذیب روز جزا.

شرط دوم:

اینکه شخص مکلف باشد و مکلف یعنی انسان بالغ عاقل، زیرا کودک و دیوانه اهل تکلیف نیستند. بلوغ که نشانه های آن مشخص و معلوم است. و عاقل برعکس دیوانه است. دیوانه یعنی آنکه عقل ندارد مانند مجنون یا سبک مغز. هر کسی که به هر وصفی عقل نداشته باشد مکلف نیست و هیچ یک از واجبات دین برایش الزامی نیست؛ نه نماز و نه روزه و نه حتی غذا دادن به جای روزه، یعنی مطلقا هیچ چیز بر وی واجب نیست.

شرط سوم:

شخص باید توانا باشد، یعنی توانایی روزه گرفتن را داشته باشد، اما عاجز و ناتوان؛ روزه بر وی واجب نیست، چنانکه الله متعال می ‌فرماید: (پس هر که بیمار یا در سفر است [باید به شمار آن] تعدادی از روزهای دیگر [را روزه بدارد[)[4].

اما این ناتوانی دو نوع است: موقتی و دائمی.

ناتوانی موقتی همان موردی است که در آیه‌ی پیشین به آن اشاره شده است، (مانند بیماری‌ که امید شفایش هست و مسافر، که برای این‌ها جایز است روزه نگیرند و سپس قضای آنچه فوت شده را به جای آورند).

ناتوانی همیشگی، (مانند بیماری که امیدی به شفای بیماری‌ اش نیست یا کهنسالی که توانایی روزه را ندارد) و این همان موردی است که در این سخن الله متعال اشاره شده است: (و بر کسانی که طاقت آن را ندارند، کفاره‌ ای است که خوراک دادن به بینوایی است)[5].

 

ابن عباس رضی الله عنهما این آیه را چنین تفسیر کرده اند که: (پیرمرد و پیرزن اگر توانایی روزه را ندارند برای هر روز یک بینوا را غذا می ‌دهند).

شرط چهارم:

اینکه شخص مقیم باشد، اما اگر مسافر باشد روزه بر وی واجب نیست، زیرا پروردگار متعال فرموده است: (و کسی که بیمار یا در سفر است [باید به شمار آن] تعدادی از روزهای دیگر [را روزه بگیرد[)[6].

 

علما بر این مساله اجماع دارند که برای مسافر جایز است روزه نگیرد.

و بهتر آن است که مسافر آنچه را برایش آسان ‌تر است انجام دهد، و اگر روزه برایش مضر باشد روزه گرفتن حرام خواهد بود، زیرا الله متعال می‌ فرماید: (و خودتان را نکشید زیرا الله همواره با شما مهربان است)[7].

آیه‌ ی فوق دال بر این است که هر چه برای انسان زیانبار است از نظر شرع ممنوع می ‌باشد. به

اگر پرسیده شود: معیار ضرری که روزه را حرام می‌ سازد چیست خواهیم گفت:

ضرر یا از طریق حس فهمیده می ‌شود یا از طریق خبر. از طریق حس به این صورت که بیمار احساس می‌ کند روزه به زیان اوست و باعث درد و سختی و یا تأخیر درمانش می‌ شود.

 

اما خبر یعنی آنکه پزشکی آگاه و مورد اعتماد به او بگوید روزه برای سلامتی ‌اش مضر است.

شرط پنجم:

نبودن موانع روزه. این شرط مخصوص زنان است زیرا زنانی که در عادت ماهیانه هستند و همینطور زنانی که دچار نفاس می ‌باشند روزه بر ایشان لازم نیست، زیرا رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌ فرمایند: (آیا اینگونه نیست که زن وقتی حیض شود نماز نمی‌ خواند و روزه نمی ‌گیرند؟)[8] بنابراین به اجماع روزه برای آنان لازم نیست و بلکه قضای آن واجب است.

 

منبع: islamqa.info/fa

 

 

[1] ـ توبه:45: ﴿وَمَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلاَّ أَنَّهُمْ کَفَرُواْ بِاللّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلاَ یَأْتُونَ الصَّلاَةَ إِلاَّ وَهُمْ کُسَالَی وَلاَ یُنفِقُونَ إِلاَّ وَهُمْ کَارِهُونَ﴾.

[2] ـ انفال:38: ﴿قُل لِلَّذِینَ کَفَرُواْ إِن یَنتَهُواْ یُغَفَرْ لَهُم مَّا قَدْ سَلَفَ﴾.

[3] ـ مدثر:42-46: ﴿مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ (۴۲) قَالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ (۴۳) وَلَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ (۴۴) وَکُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِینَ (۴۵) وَکُنَّا نُکَذِّبُ بِیَوْمِ الدِّینِ﴾.

[4] ـ بقره:185: ﴿وَمَن کَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ﴾.

[5] ـ بقره:184: ﴿وَعَلَی الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْکِینٍ﴾.

[6] ـ بقره:185: ﴿وَمَن کَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ﴾.

[7] ـ نساء:29: ﴿وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَکُمْ إِنَّ اللّهَ کَانَ بِکُمْ رَحِیمًا﴾.

[8] ـ صحیح مسلم: (ألیس إذا حاضت لم تصل ولم تصم).

 

 

    منبع: نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت

پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «من قام رمضان ایماناً واحتساباً غفرالله له ما تقدم من ذنبه ومن قام لیلة القدر ایماناً واحتساباً غفرالله له ما تقدم من ذنبه». بخاری و مسلم (759-760)‏.

یعنی: «هر کسی از روی ایمان و چشم‌داشت به پاداش آن ماه رمضان به عبادت بپردازد خداوند گناهان گذشته او را می‌بخشد و هر کسی از روی ایمان و چشم‌داشت به پاداش آن شب قدر به عبادت و راز و نیاز مشغول شود خداوند گناهان او را مورد عفو قرار می‌دهد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.