رسول الله صلی الله علیه وسلم و حقوق انسان
رسول الله صلی الله علیه وسلم و حقوق انسان موضوع: متفرقه تاریخ انتشار: 2017-09-04 | بازدید: 49

رسول الله  صلی الله علیه وسلم و حقوق انسان

الله متعال بوسیله دین اسلام بر بشریت انعام نموده و قضیه حقوق را اصل ثابتی از اصول دین قرار داد و حقوق را به حیث برنامه الهی تعیین کرده که انسان به انجام و ادای آن مستحق ثواب شده و به ترک آن گنهکار می گردد؛ لذا قضیه حقوق دستاور انسان نیست. هم چنان پروردگار، موضوع حقوق را عام گردانیده که شامل انسان – به هر دین ، رنگ و جنسی باشد – حیوان  و محیط زیست می گردد.

رسول الله صلی الله علیه وسلم بهترین تطبیق کننده این حقوق می باشند؛ لذا همگان در سایه هدایت و سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم، زندگی آزاد و دلنشینی را سپری می کنند.

انسان از دیدگاه اسلام:

اسلام به انسان از دید عزت و اکرام و تعظیم می نگرد، الله تعالی می فرماید: {وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا}[1]؛ (ما آدمیزادگان را گرامی داشته ایم، و آنان را در خشکی و دریا حمل کرده ایم، و از چیزهای پاکیزه روزیشان نموده ایم، و بر بسیاری از آفریدگان خود کاملاً برتریشان داده ایم).

این دیدگاه برای انسان، حقوق ویژه  و مخصوصی را مقرر داشته که مهمترین بخش آن شمولیت حقوق است که حقوق سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فکری و... را احتواء می کند؛ هم چنان که این حقوق انسانی، تمام افراد انسان را شامل می گردد (مسلمان و غیر مسلمان) و هیچ تفاوتی بر اساس رنگ، نژاد، زبان و دین قایل نیست. ویژگی دیگر حقوق اسلامی این است که قابل لغو و تبدیلی نمی باشد؛ چرا که از تعالیم پروردگار جهانیان تراوش یافته است.

رسول الله  صلی الله علیه وسلم و حقوق انسان:

سخنان و کردار رسول الله صلی الله علیه وسلم، بهترین گواه بر تکریم انسان و احترام حقوقش می باشد؛ ایشان در حجة الوداع که به منزله اعلامیه جهانی حقوق انسان است، فرمودند: {فَإِنَّ دِمَاءَکُمْ وَأَمْوَالَکُمْ وَأَعْرَاضَکُمْ بَیْنَکُمْ حَرَامٌ کَحُرْمَةِ یَوْمِکُمْ هَذَا فِی شَهْرِکُمْ هَذَا فِی بَلَدِکُمْ هذا}[2]؛ (بدانید که پروردگار خونها و مالهای شما را بر شما حرام ساخته، مانند حرمت این روز شما در این ماه شما و در این شهر شما).

این خطبه نبوی، مهمترین حقوق انسان را مورد تاکید قرار داده است: حرمت خون، مال و آبرو. رسول الله صلی الله علیه و سلم، ارزش نفس انسانی را بالا می برد و بزرگترین حقوقش را که حق زندگی است، حفظ می کند و وقتی از ایشان در مورد گناهان کبیره سؤال می شود، می فرمودند: (الْکَبَائِرُ الْإِشْرَاکُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَعُقُوقُ الْوَالِدَیْنِ وْ قَتْلُ النَّفْسِ)[3]؛ (گناه کبیره، شریک قایل شدن به الله عزوجل و نافرمانی والدین و کشتن ناحق انسان می باشد). کشتن نفس انسانی به صورت عام گفته شده تا شامل تمام انسان هایی گردد که بناحق کشته می شوند، ایشان صلی الله علیه وسلم از این هم بیشتر توجه نموده و خودکشی را نیز حرام قرار داده است: (عن أَبِی هُرَیْرَةَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَرَدَّی مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ فِی نَارِ جَهَنَّمَ یَتَرَدَّی فِیهِ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِیهَا أَبَدًا وَمَنْ تَحَسَّی سُمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَسُمُّهُ فِی یَدِهِ یَتَحَسَّاهُ فِی نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِیهَا أَبَدًا وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِیدَةٍ فَحَدِیدَتُهُ فِی یَدِهِ یَجَأُ بِهَا فِی بَطْنِهِ فِی نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِیهَا أَبَدًا)[4]؛ (از ابی هریره روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: کسی که خود را از کوه بیندارد و کشته شود، او در دوزخ این قسم همیشه می افتد و کسی که زهر خورده و خود را بکشد، در دوزخ زهرها در دست اوست و به صورت ابدی از آن می خورد، کسی که خود را بوسیله آهن بکشد، در دوزخ آهن به دستش داده می شود که  به صورت همیشگی در شکمش می زند).

حقوق بشر، آن گونه که رسول الله صلی الله علیه وسلم تشریع نموده است:

1ـ حق برابری بین مردم: رسول الله صلی الله علیه وسلم به حق برابری بین همه مردم تأکید کرده و هیچ تفاوتی بین افراد، گروه ها، جنسیت ها، ملت ها، فرمانروایان و پیروان شان، مسؤولین و رعیت شان؛ قایل نشده و قید و استثنایی را در این زمینه نمی شناسند. در شریعت و تکلیف اسلامی فرقی بین عربی و عجمی، سیاه و سفید و حاکم و محکوم وجود ندارد؛ بلکه برتری بر اساس تقوا و پرهیزگاری است. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: (یَا أَیُّهَا النَّاسُ، إِنَّ رَبَّکُمْ وَاحِدٌ، وَإِنَّ أَبَاکُمْ وَاحِدٌ، أَلَا لَا فَضْلَ لِعَرَبِیٍّ عَلَی عَجَمِیٍّ، وَلَا لِعَجَمِیٍّ عَلَی عَرَبِیٍّ، وَلَا لِأَحْمَرَ عَلَی أَسْوَدَ، وَلَا أَسْوَدَ عَلَی أَحْمَرَ، إِلَّا بِالتَّقْوَی، إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقَاکُمْ، أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ؟ "، قَالُوا: بَلَی یَا رَسُولَ اللهِ، قَالَ: فَلْیُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ)[5]؛ ای مردم پروردگار شما یکتاست و پدر شما یکی است، بدانید که عربی برعجمی و عجمی بر عربی، سرخ بر سیاه و سیاه بر سرخ برتری ندارد؛ مگر به تقوا، در حقیقت گرامی ترین شما نزد الله متعال پارساترین شماست، آیا ابلاغ کردم؟ گفتند: بلی ای رسول الله، گفت: باید کسی که حاضر است به غائب نیز برساند.

اگربخواهیم تعامل رسول الله صلی الله علیه وسلم را به این اصل مساوات بدانیم، توجه بی حد ایشان را در این موضوع درک خواهیم کرد.

2ـ حق عدالت: حق دیگری که به حق مساوات بستگی دارد، حق عدالت است؛ رسول الله صلی الله علیه و سلم اصحاب و امتش را این گونه آموزش داده و فرمود: (الْقُضَاةُ ثَلاثَةٌ : قَاضِیَانِ فِی النَّارِ ، وَقَاضٍ فِی الْجَنَّةِ، قَاضٍ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَهُوَ یَعْلَمُ وَذَلِکَ فِی النَّار، وَقَاضٍ وَهُوَ لاَ یَعْلَمُ فَأَهْلَکَ حُقُوقَ النَّاسِ فَذَلِکَ فِی النَّارِ، وَقَاضٍ قَضَی بِالْحَقِّ وَذَلِکَ فِی الْجَنَّةِ)؛ (قاضی ها سه نوع اند، دو نوع دوزخی اند و یک نوع بهشتی می باشد، قاضی که بخلاف حق فیصله کند در حالی که حق را می داند، دوزخی است و قاضی که حق را نمی داند  حقوق مردم را ضایع می سازد، او هم دوزخی می باشد و قاضی که بحق فیصله نماید، وارد بهشت می گردد)[6].

رسول الله صلی الله علیه وسلم از مصادره حق فرد در دفاع از خویش، نهی کرده تا عدالت تحقق یابد، فرمودند: (فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالًا)[7]؛ (صاحب حق سخنی برای گفتن دارد). (فَإِذَا جَلَسَ بَیْنَ یَدَیْکَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَقْضِیَنَّ حَتَّی تَسْمَعَ مِنَ الآخَرِ کَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ فَإِنَّهُ أَحْرَی أَنْ یَتَبَیَّنَ لَکَ الْقَضَاءُ)[8]؛ (وقتی که طرفین دعوا نزد تو نشستند، بین آنها فیصله نکن تا این که بشنوی از دومی طوری که از اولی شنیدی؛ چرا لازم است، حکم نزدت آشکار گردد).

3ـ حق آزادی عقیده: از جمله حقوقی که اسلام تشریع کرده و رسول الله صلی الله علیه وسلم به آن تأکید داشتند، حق آزادی عقیده و باور است. الله متعال می فرماید: {لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ }[9]؛ (اجبار و اکراهی در ( قبول ) دین نیست، چرا که هدایت و کمال از گمراهی و ضلال مشخص شده است، بنابراین کسی که از طاغوت نافرمانی کند و به خدا ایمان بیاورد، به محکم ترین دستاویز درآویخته است؛ اصلاً گسستن ندارد . و پروردگار شنوا و دانا است).

هیچ کس برای پذیریش عقیده معینی مجبور نمی باشد، در فتح مکه، رسول الله قریش را مجبور به پذیرش اسلام نکرد با و جودی که این قدرت را داشت و بر آنها پیروز شده بود؛ بلکه برای شان گفت: بروید شما آزاد هستید!

4ـ آزادی رأی و اندیشه: لست حقوق بشر، نزد رسول الله امتداد میابد تا جایی که آزادی نظر  و اندیشه را احتواء می کند، ایشان به دیدگاه دیگران احترام می گذاشت و تشویق شان می کرد. اگر نظر صحابه خلاف نظر خودشان می بود و مصلحتی وجود می داشت، به رای صحابه عمل می کرد، حادثه احد بهترین گواه مدعاست که رسول الله صلی الله علیه و سلم بنا به نظر جوانانی که علاقه داشتند با قریش روبرو شوند، از مدینه خارج شد.

5ـ حق کفالت و سرپرستی: این حق ویژه شریعت اسلام است که هیچ قانون وضعی و کنوانسیون حقوق انسانی به آن دست نیافته. این حق به این معنی است که هر فردی حق دارد، در سایه دولت اسلامی به زندگی آرام و آبرومندانه به سر برد. در ابتداء شخص را به کاری می گمارند، اگر توان کار را نداشت، از زکات برایش پرداخت می کنند و اگر زکات کفایت نیازمندان را نمی کرد، از سرمایه دولت اسلامی به آن مشکل رسیدگی صورت می گیرد. رسول الله با تأکید فرمودند: (مَا آمَنَ بِی مَنْ بَاتَ شَبْعَانًا وَجَارُهُ جَائِعٌ إِلَی جَنْبِهِ وَهُوَ یَعْلَمُ بِهِ)[10]؛ (ایمان ندارد کسی که با شکم سیر بخوابد در حالی همسایه پهلوی او گرسنه است، و او می داند).

رسول الله صلی الله علیه وسلم این گونه بزرگترین رعایت کننده حقوق انسان بودند و پیام شان انسانی بوده و تمام حقوق انسانی را رعایت کرده اند.

www.sunni-news.com

 

[1] ـ اسراء:70.

[2] ـ صحیح بخاری.

[3] ـ مسند امام احمد.

[4] ـ صحیح بخاری.

[5] ـ شعب الایمان و حدیث صحیح است.

[6] ـ سنن الصغری.

[7] ـ صحیح بخاری.

[8] ـ سنن ابی داود.

[9] ـ بقره:256.

[10] ـ معجم الکبیر.

 

 

    منبع: www.sunni-news.com

 

نصیحت و حکمت

از ابوقتاده رضی الله عنه روایت است: «.. و سئل عن صوم یوم عاشوراء؟ فقال یکفر السنة الماضیة». مسلم (1162).

یعنی: «از پیامبر صلی الله علیه وسلم درباره روزه روز عاشورا از او سؤال شد؟ فرمود: گناهان سال گذشته را از بین می‌برد».

و در مورد روزه تاسوعا فرمود: «فَإِذَا کَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ صُمْنَا الْیَوْمَ التَّاسِعَ». مسلم (1916).

یعنی: «هرگاه سال آینده فرا رسید إنشاء الله روز نهم را نیز روزه خواهیم گرفت«.

و مراد از محو گناهان همانا گناهان صغیره است، اگر گناه صغیره نداشته باشد پس امید است از گناهان کبیره اش کاسته شود، اگر گناه کبیره نیز نداشت پس مرتبه و مقام این مؤمن ارتقا می یابد. شرح مسلم از نووی 8/51‏.

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.