آداب سلام و احوالپرسی
آداب سلام و احوالپرسی موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2013-06-20 | بازدید: 590

آداب سلام و احوالپرسی

 

مردی نزد پیامبر صلی الله علیه و سلم آمد و گفت: السلام علیکم. آن حضرت صلی الله علیه و سلم جواب سلام او را داد. سپس آن مرد نشست و پیاامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: (عشرة) یعنی: «ده (نیکی)» آنگاه دیگری وارد شد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله. پاسخش را داد و نشست، آنگاه فرمود: (عشرون) یعنی: «بیست(نیکی)» آنگاه کردی دسگر وارد شد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله وبرکاته. جواب سلام او را نیز داد و وقتی مرد نشست، فرمود: (ثلاثون) یعنی: «سی (نیکی)». [ابوداود و ترمذی]
 

***
 

پیامبر صلی الله علیه و سلم یرای دیدار سعد بن عباده -رضی الله عنه- به منزل ایشان تشریف برد و جلوی در منزل او ایستاد و فرمود: (السلام علیکم ورحمة الله) سعد داخل منزل بود و با صدای آهسته ای جواب سلام آن حضرت صلی الله علیه و سلم را داد. پیامبر صلی الله علیه و سلم صدای او را نشنید و بار دیگر سلامش را تکرار فرمود. دوباره سعد با صدای آرامی جواب سلام ایشان را داد. برای بار سوم آن حضرت صلی الله علیه و سلم سلام خویش را تکرار فرمود و باز سعد با صدای آهسته پاسخ ایشان را داد و رسول خدا صلی الله علیه و سلم برگشت تا برود و سعد بدنبالش شتافت و گفت: من صدای شما را می شنیدم و با صدای آهسته پاسخ تان را می دادم تا بیشتر بر ما سلام و درود بفرستید. [احمد]


***


خداوند -عز وجل- امر فرموده است تا آشکار و با صدای بلند سلام نماییم، می فرماید: {یا أیها الذین آمنوا لا تدخلوا بیوتًا غیر بیوتکم حتی تستأنسوا وتسلموا علی أهلها} [نور: 27] یعنی: « ای کسانی که ایمان آورده‏اید به خانه‏هایی که خانه‏های شما نیست داخل مشوید تا اجازه بگیرید و بر اهل آن سلام گویید.» و می فرماید: {فإذا دخلتم بیوتًا فسلموا علی أنفسکم تحیة من عند الله مبارکة طیبة } [نور: 61] یعنی: « ... پس چون به خانه‏هایی [که گفته شد] درآمدید به یکدیگر سلام کنید درودی که نزد خدا مبارک و خوش است‏.» همچنین در قرآن کریم آمده است: {وإذا حییتم بتحیة فحیوا بأحسن منها أو ردوها} [نساء: 86] یعنی: « و چون به شما درود گفته شد شما به [صورتی] بهتر از آن درود گویید یا همان را [در پاسخ] برگردانید.»
 

پیامبر صلی الله علیه و سلم بدینگونه به سلام کردن تاکید فرموده است:
(أیها الناس، أفشوا السلام، وأطعموا الطعام، وصِلُوا الأرحام، وصَلُّوا باللیل والناس نیام، تدخلوا الجنة بسلام) [ابن ماجه] یعنی: « ای مردم، سلام را آشکار کنید و طعام دهید و روابط خویشاوندی را بر قرار دارید و نماز بخوانید، در حالیکه مردم خواب هستند تا به سلامتی به بهشت داخل شوید.»

 

سلام نمودن جامعه را از محبت و سازش لبریز می نماید، چنانچه رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: (لا تدخلون الجنة حتی تؤمنوا، ولا تؤمنوا حتی تحابُّوا، أو لا أدلکم علی شیء إذا فعلتموه تحاببتم؟ أفشوا السلام بینکم) [مسلم] یعنی: «به بهشت وارد نمی شوید تا مؤمن شوید و مؤمن شمرده نمی شوید، تا با همدیگر دوستی کنید. آیا راهنمائی نکنم شما را به آنچه که هرگاه آن را بجای آورید با هم دوستی می کنید؟ سلام را در میان خویش آشکار کنید.»

 


سلام کردن دارای آدابی است که رعایت آن بر هر مسلمانی لازم است، از جمله:


پایبندی به سلام و درود اسلامی:

سلام تحیت و درود مسلمانان است و شایسته نیست به جای آن از الفاظی دیگره استفاده نماییم، مانند: (صبح بخیر) یا (روز خوش). پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: (خلق الله آدم علی صورته، طوله ستون ذراعًا، فلما خلقه قال: اذهب فسلم علی أولئک -نفر من الملائکة جلوس- فاستمع ما یحَیونک، فإنها تحیتک وتحیة ذریتک فقال: السلام علیکم. فقالوا: السلام علیکم ورحمة الله) [متفق علیه] یعنی: «خداوند آدم –علیه السلام- را بر صورتش بیافرید. بلندی او شصت گز بود. وقتی وی را بیافرید، گفت: السلام علیکم. به او گفتند: السلام علیکم ورحمة الله.»

 

سلام بر همه ی مسلمانان:

سلام حق هر مسلمانی بر دیگری است. سلام کردن سنت است و جواب دادن به آن فرض می باشد. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است: (حق المسلم علی المسلم خمس: رد السلام، وعیادة المریض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشمیت العاطس) [متفق علیه] یعنی: « حق مسلمان بر مسلمان پنج چیز است: جواب سلام، عیادت مریض، رفتن بدنبال جنازه، قبول کردن دعوت، دعا برای عطسه زننده.»

از رسول الله صلی الله علیه و سلم  پرسیدند که کدام اسلام بهتر است؟ فرمود: (تطعم الطعام وتقرأ السلام علی من عرفت ومن لم تعرف) [متفق علیه] یعنی: «که طعام بدهی و بر هر کس خواه او را بشناسی و یا نشناسی سلام کنی.»


سلام کردن با صدای بلند:

علی المسلم أن یرفع صوته بالسلام، ویتلفظ بکلماته ویشیر بیده إن کان من یسلم علیه بعیدًا عنه، ولا یسمع صوته.


اول سلام کنید:

فرد مسلمان قبل از سخن گفتن به دوستانش سلام می کند. کسی که نخست سلام می کند نزد خداوند بهتر است. پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: (... وخیرهما الذی یبدأ بالسلام) [مسلم] یعنی: « و بهتر شان کسی است که به سلام آغاز می کند.» و پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است: (یسلم الصغیر علی الکبیر، والمار علی القاعد، والقلیل علی الکثیر) [بخاری] یعنی: «کوچک تر بر بزرگتر، رهگذر بر نشسته و تعداد کم تر بر عده ای بیشتر سلام می نمایند.»


جواب سلام:

سلام کردن سنت مؤکده، ولی جواب آن واجب است و دادن جواب سلام هرزمان که به فرد برسد، چه بصورت کتبی و چه بصورت شفاهی و چه آن شخص را ببینیم یا نبینیم، در همان زمان بر او واجب می شود. از حضرت عایشة -رضی الله عنها- نقل است که فرمود: یک روز رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود: (یا عائشُة، هذا جبریل یقرئُک السلام) یعنی: «ای عایشه! جبرئیل بر تو سلام می کند.» حضرت عایشه در حالی که او را نمی دید گفت: و علیه السلام و رحمة الله و برکاته. [متفق علیه]


تکرار نمودن سلام:

رسول خدا صلی الله علیه و سلم می فرماید: (إذا لقی أحدکم أخاه فلیسلم علیه فإن حالت بینهما شجرة أو حائط أو حجر ثم لقیه، فلْیُسلم علیه) [ابوداود] یعنی: «هرگاه یکی از شما برادرش را ملاقات کند، باید بر وی سلام نماید و هرگاه میان شان درختی یا دیواری یا سنگی حائل شد، و باز او را دید، باید بر وی سلام دهد.»


دست دادن در هنگام سلام کردن:

دست دادن سلام را کامل می نماید. رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: (ما من مسلمَیْن یلتقیان فیتصافحان إلا غفر لهما قبل أن یفترقا) [ابوداود] یعنی: «دو مسلمان با هم روبرو نمی شوند که مصافحه نمایند، مگر قبل از اینکه از هم جدا شوند، گناه شان آمرزیده می شود.»

درصورت امکان باید بر او لبخند بزند. پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: (تبسمک فی وجه أخیک لک صدقة) [ترمذی] یعنی: «لبخند تو بر برادرت صدقه است.»


سلام کردن به زنان:

مرد مسلمان باید که بر زنان سلام نماید، و اگر زنی تنها بود و او خود را از فتنه در امان ببیند می تواند بر او سلام نماید، البته بدون دست دادن، و در غیر اینصورت بهتر است از آن صرف نظر نماید. برای زنان نیز به همین صورت می باشد. از اسماء دختر یزید -رضی الله عنها- نقل است که پیامبر صلی الله علیه و سلم از کنار ما زنان گذر نمود و بر ما سلام نکرد. [ابوداود]


سلام کردن بر کودکان:

شخص سمن تر باید بر کودکان سلام کند تا آنان دوستی و محبت  را احساس کنند. از حضرت انس -رضی الله عنه- روایت است که: همانا پیامبر صلی الله علیه و سلم بر عده ای پسرکان می گذشت و بر آنان سلام می فرمودند. [مسلم]


بعضی جاها نباید سلام کرد:

چنانچه فرد در دستشویی باشد سلام نمی نماید. همچنین در هنگام اذان و اقامه و نماز و در حین خطبه ی جمعه و موقع غرق دعا و نیایش بودن و زمان گفتن لبیک و تلبیه در حج یا عمره.


سلام نمودن بر یک گروه و جماعت:

فرد مسلم بر یک عده که یکجا می باشند سلام نموده و با یک نفر تنها سلام و احوالپرسی نمی کند بلکه باید که بر همگی سلام کرده و در این بین می تواند با کسی به طور جداگانه نیز سلام و احوالپرسی کند. مثلاً دانش آموز پس از آنکه به همه سلام می نماید، آنگاه بطور جداگانه سلام و احوالپرسی ویژه ای با استادش داشته باشد.


سلام کردن در خانه ی خالی:

وقتی مسلمان وارد خانه ی خالی می شود و کسی در آن جا نیست، باز هم سلام کرده و می گوید: السلام علینا و علی عباد الله الصالحین.


سلام هنگام ترک کردن مکانی و برگشتن:

پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: (إذا انتهی أحدکم إلی مجلس فلیسلم؛ فإن بدا له أن یجلس فلیجلس، ثم إذا قام فلْیسلم؛ فلیست الأولی أحق من الآخرة) [احمد و ترمذی و ابو داود] یعنی: « هرگاه یکی از شما به مجلسی برسد، باید سلام کند و هرگاه قصد کند که برخیزد، باید سلام کند، زیرا سلام اولی از دومی سزاوارتر نیست.»

 

مترجم: مسعود

مصدر: سایت نوار اسلام

IslamTape.Com

 

 

 

 

    منبع: سایت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.