آداب نصیحت
آداب نصیحت موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2013-06-20 | بازدید: 671

آداب نصیحت

 

تعریف می کنند که حضرت حسن و حسین رضی الله عنهما از کنار پیرمردی می گذشتند که در حال وضو گرفتن بود ولی وضویش را درست انجام نمی داد، تصمیم گرفتند که مرد را نصیحت کرده و به او یاد بدهند که چگونه وضو بگیرد، در کنار ش ایستادند و به او گفتند: ای عمو، نگاه کنید که کدام یک از ما درست وضو می گیرد، سپس همه ی آنچه را که بود به او نشان دادند، هنگامی که مرد وضو درست آنها را دید، فهمید که وضو خودش درست نیست، و به خاطر اینکه بدون اینکه وی را ناراحت کنند او را نصیحت کردند، از آن ها تشکر کرد.

نصیحت یکی استوانه های اسلام است، خداوند متعال می فرماید: {والعصر. إن الإنسان لفی خسر. إلا الذین آمنوا وعملوا الصالحات وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر} [عصر] یعنی: « سوگند به عصر [غلبه حق بر باطل]، که واقعا انسان دستخوش زیان است، مگر کسانی که گرویده و کارهای شایسته کرده و همدیگر را به حق سفارش و به شکیبایی توصیه کرده‏اند.»
پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است: {(الدین النصیحة). قالوا: لمن یا رسول الله؟ قال: (لله ولکتابه ولرسوله ولأئمة المسلمین وعامتهم)} یعنی: « دین عبارت از نصیحت و خیر اندیشی است.
گفتند: برای چه کسی؟

فرمود: برای خدا و برای کتابش و رسولش وبرای پیشوایان مسلمانها، وبرای همهء مسلمین.» [متفق علیه]

 

از جریر بن عبد الله -رضی الله عنه- روایت شده که می گوید: {بایعتُ رسول الله صلی الله علیه وسلم علی إقام الصلاة، وإیتاء الزکاة، والنصح لکل مسلم.} یعنی: « با رسول الله صلی الله علیه وسلم بر ادای نماز و دادن زکات و نصیحت برای هر مسلمان بیعت نمود.» [متفق علیه].
از جمله آداب نصیحت مواردی بیان می شود که بعضی از آنها مربوط به نصیحت کننده و بعضی دیگر مربوط به نصیحت شونده می باشد:

 

آداب مربوط به فرد نصیحت کننده:


اخلاص:

فرد ناصح نباید از نصیحت کردن هدف ابراز برتری علمی خود و یا شکست دادن فرد نصیحت شونده را داشته و طرف مقابل را رسوا سازد، بلکه هدفش از نصیحت کردن باید اصلاح دیگران و جلب رضایت خداوند متعال باشد.

 

توجه به حکمت و موعظه و نیکو و ملایم:

سخن نیک کلید قلب ها است، خداوند متعال می فرماید: {ادع إلی سبیل ربک بالحکمة والموعظة الحسنة وجادلهم بالتی هی أحسن} [نحل: 125] یعنی: « با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به [شیوه‏ای] که نیکوتر است مجادله نمای.»


عدم کتمان نصیحت:

فرد مسلمان می داند که نصیحت یکی از حقوقی است که باید آن را درباره ی برادر مسلمانش بجای آورد. مؤمن آینه ی برادرش است و او را نصیحت کرده، وی را از عیب هایش آگاه ساخته و روا نیست که آن ها را از وی پنهان دارد. پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: (حق المسلم علی المسلم ست)

قیل: ما هن یا رسول الله؟ قال: (إذا لقیتَه فسلِّم علیه، وإذا دعاک فأجبْه، وإذا استنصحک فانصحْ له، وإذا عطس فحمد فشمِّته، وإذا مرض فَعُدْه (فزُرْه) وإذا مات فاتبعه (أی سِرْ فی جنازته) یعنی: « "حق مسلمان بر مسلمان شش چیز است." پرسیدند: آن ها کدامند یا رسول الله؟ فرمود: "هرگاه با او روبرو شدی سلام بگو، چون ترا دعوت کند، اجابتش کن، چون از تو پند خواهد، به او پند ده، چون عطسه زند و الحمد لله بگوید، بر او دعا کن، چون او مریض شد به عیادت او برو، چون بمیرد، به دنبال جنازه اش برو."» [مسلم]


نصیحت بطور پنهان صورت گیرد:

مسلمان فرد نصیحت شده را رسوا نمی سازد و او را با سخنان خود ناراحت نمی کند، چنانکه می گویند نصیحت کردن در ملاء عام بی آبرویی و پرده برداری از عیب دیگران است.

 

چه زیباست سخنان امام شافعی که می گوید:

 تَغَمَّدَنی بنُصْحِــکَ فــی انفـــِرادِی
وجَنِّبْنِــی النصیحــةَ فِــی الجَمَاعةْ
فـإنَّ النُّصْــحَ بَیـْـن النــاسِ نـــوعٌ
مــن التـَّوْبیخ لا أَرْضَی اســتِمَـاعَه

 

معنی شعر:

«مرا با نصیحت خویش در تنهاییم بپوشان

و از نصیحت کردنم در بین مردم برحذر باش

نصیحت در میان جمع مردم یک نوع

ملامت باشد و من نمی خواهم بشنوم آن را.»


هنگامی که پیامبر صلی الله علیه وسلم می خواست یکی از حاضرین را نصیحت کند، می فرمود: این مردم را چه شده است که اینچنین می کنند، یا یکی از شما را چه شده که چنین کرده است. گویند: نصیحت خود گران است و آن به کوهی تبدیل نکنید و آن را به عنوان مجادله بیان نکنید و سخن حق تلخ است برای گفتن آن از سبکی بیان کمک بگیرید.

 
امانت در نصیحت:

موقع نصیحت کردن، فرد نصیحت شونده را فریب نداده و تحقیر نمی شود. بلکه دعوتگر قبل از نصیحت کردن با تلاش و کوشش از خود مایه گذاشته و نیک اندیشه می نماید. ولی درصورتیکه از پوشاندن و امانت داری فسادی حاصل شود باید مسائل را بیان نماید.


آداب فرد نصیحت شده:

با سینه ای گشاده و فراخ، و بدون ناراحتی یا دلخوری یا تکبر، نصیحت را بپذیرد. چنانکه گفته اند: نصیحت را هرطور که بود بپذیر ولی به بهترین وجه دیگران را نصیحت کن!


عدم اصرار بر چیزهای بیهوده:

گردن نهادن به حق فضیلت است و چنگ زدن به باطل رذالت و پستی است و فرد مسلمان باید تا حد ممکن از آن دوری کند، خداوند متعال در این باره می فرماید:{وإذا قیل له اتق الله أخذته العزة بالإثم فحسبه جهنم ولبئس المهاد} [بقرة: 206] یعنی: « و چون به او گفته شود از خدا پروا کن نخوت وی را به گناه کشاند، پس جهنم برای او بس است و چه بد بستری است.»


گرفتن نصیحت از مسلمان آگاه:

برای اینکه او را از عقل و حکمت خویش بهره مند می سازد. به همان میزان مسلمان از گرفتن نصیحت از بی خردان و گمراهان دوری می کند زیرا ضرر آن بیشتر از آن است که به حساب بیاید. از پیامبر صلی الله علیه و سلم روایت می کنند که فرمود: (من أراد أمرًا فشاور فیه امرءًا مسلمًا، وَفَّقَهُ الله لأرشد أموره) یعنی: «هرکس قصد کاری داشته باشد و در مورد آن با مرد مسلمانی مشورت نماید، خداوند او را در راست آمدن کارهایش موفق می سازد.» [طبرانی]

 

تشکر از فرد ناصح:

بر نصیحت شده واجب است که از فرد نصیحت کننده تشکر نماید، چرا که کسی که از مردم تشکر نکند خداوند را هم شکر نمی کند.

 

مترجم: مسعود

مصدر: سایت نوار اسلام

IslamTape.Com

 

 

 

    منبع: سایت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.