حقیقت عاشورا - بخش اول
حقیقت عاشورا - بخش اول موضوع: پاسخ به سوالات تاریخ انتشار: 2013-07-16 | بازدید: 1663

حقیقت عاشورا
 

مؤلف: محمد عوده رحیلی 
مترجم: قریب الله (مطیع)

 

مقدمه مترجم
الحمدلله وحده والصلاه و السلام علی من لانبی بعده و علی آله وأصحابه الذین صدقوا وعده وبعد:
خداوند متعال میفرماید: (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّهً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ * فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْکُمُ الْبَیِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ)[1]
ترجمه:« ای مومنان! همگی اسلام را به تمام و کمال بپذیرید و به صلح و آشتی در آیید، و از گامهای شیطان پیروی نکنید و به دنبال او راه نروید بی گمان او دشمن آشکار شما است و اگر بعد از آمدن دلائل واضح منحرف و دچار لغزش شدید و به دام شیطان افتادید بدانید که بی گمان خداوند توانا و حکیم است».
آیات فوق مؤمنان را به پیروی اوامر خداوند و فرمانبرداری احکام و قوانین شریعت محمدی امر می نماید چنانکه از پیروی گامهای شیطان و آنچه را پسندیده و زیبا جلوه میدهد منع نموده است.
اسلام دینی متکامل است که هیچگونه زیادت و کمی را پذیرا نیست زیرا خداوند دینش را به وسیله حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم به اتمام رسانید، همه احکام و قوانین را به طور مکمل و مفصل به مردم بیان کرد، برای هیچ کسی جای نو آوری  و تجدید در دین باقی نمانده است، و آنکه در اسلام چیزی را بوجود آورد که از آن نباشد و یا اصلی از اصولش بدان گواهی ندهد پس آن مردود بوده بدان توجه نمی شود. شیطان همیشه کوشیده است تا مسلمانان را از راه اصلی شان به کجراهه و گمراهی بکشاند، و مانند خود تعدادی را هلاک نماید، پس افسوس به کسانیکه از راه خدا دور گشتند و از جاده حق منحرف شدند و به بیراهه رفتند.
خداوند میفرماید: )فَلْیَحْذَرِ الَّذِینَ یُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِیبَهُمْ فِتْنَهٌ أَوْ یُصِیبَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ([2]
ترجمه: «آنان که بافرمان او مخالفت میکنند باید از این بترسند که بلائی گریبانگیر شان گردد. یا اینکه به عذاب در دناکی دچار شوند».
 امروز مصائب گوناگونی که اعم از قحطی، ویرانی، کشتار، زلزله، ذلت و غیره گریبانگیر مسلمانان است سبب اساسی آن، دوری آنها از اوامر خداوند و رسولش است، هیچ روزی نیست که واقعه تلخی بر مسلمانان رخ ندهد، ولی بخود نمی آیند و متوجه نمیشوند!
متأسفانه شیطان توانسته است، سنت را بدعت، و بدعت را سنت به مردم جلوه دهد و تعدادی را بدنبال خود بکشاند.
عاشورا ! روزیکه با روزه گرفتن گناهان یکسال قبل محو می گردد ولی شیطان با حیله و نیرنگش توانست اینروز را از خط سیر اصلی اش منحرف سازد. علاوه بر آن، آنها را مرتکب اعمال ناشایسته و بدعت در دین کند.
این رساله کوچک بیانگر این حقیقت است، خواننده گرامی از لابلای آن در می یابد که عمل پیامبرمان صلی الله علیه وآله وسلم و یارانش چه بود و شیطان با چه نیرنگی بعضی ها را به کجا برده است؟!
خواننده گرانقدر! کتابی که اکنون به شما تقدیم می داریم حقیقت روز عاشورا را بیان می کند، مؤلف این کتاب برادر فاضل ما محمد عوده رحیلی است که خداوند به وی توفیق داد تا معلومات مفصلی در مورد روز عاشورا و آنچه به اینروز ارتباط دارد(صوم عاشورا و ما یرتبط بهذا الیوم) جمع آوری کند. از خداوند پاداش بزرگ برایش استدعا می کنیم.
بنده این کتاب را بطور مختصر به زبان فارسی ترجمه کردم تا آن عده از مسلمانان که از حقیقت روز عاشورا بی خبرند آگاه شوند همچنین راهی از راه های شیطان که بعضی از برادران و خواهران ما را به بیراهه برده است مسدود گردد. در اخیر از خداوند مسئلت دارم که این عمل را خالصانه برای رضای خویش بپذیرد و به ما اخلاص در عمل ارزانی فرماید و توفیقمان دهد که بندگان شایسته او باشیم و ما را از رفتن بدنبال شیطان و ظالمان و فاسقان بدور دارد.  إنه سمیع مجیب
قریب الله مطیع
مدینه منوره
 18 شوال 1424 هـ ق
 
 
روزه های نفلی (مستحب) در طول سال
علاوه بر ماه مبارک رمضان، گرفتن روزه نفلی که مسلمان را به خداوند نزدیک می کند، از پیامبر بزرگوارمان حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم ثابت است و امتش را نیز به آن ترغیب و تشویق نموده است چنانکه آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرموده است:»کسیکه یک روز، در راه خدا (بخاطر رضای خدا) روزه بگیرد، خداوند رویش را از آتش دوزخ به اندازه هفتاد سال دور نگه می دارد«[3]
و در حدیث قدسی از آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم روایت است که خداوند می فرماید:
»هر عمل فرزند آدم برای خود اوست غیر از روزه که آن برای من است و من پاداش آن را می دهم« [4] به همین منظور پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم به روزه گرفتن بعضی از روزهای سال ترغیب نموده اند تا سبب کامیابی و پیروزی بنده مسلمان در آخرت گردد، این روزه ها از قرار ذیل می باشد:
1ـ روزه داود علیه السلام افضل ترین روزه نفلی است، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم به عبدالله ابن عمرو چنین توصیه می نماید: » یک روز، روزه بگیر و یک روز، نگیر، این روزه داود علیه السلام بوده است که افضل ترین روزه هاست« [5]
2ـ روزه شش روز ماه شوال: از ابو ایوب رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی علیه وآله وسلم فرمود: «کسی که رمضان را روزه گرفته و به دنبال آن شش روز از شوال را نیز روزه بگیرد. مانند آن است که همیشه روزه دار باشد.«[6]
 3ـ روزه گرفتن سه روز از هر ماه: از ابوذر رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:»ای اباذر! هر گاه خواستی سه روز از هر ماه روزه بگیری، پس سیزدهم، چهاردهم، و پانزدهم را روزه بگیر«[7].
4ـ روزه دوشنبه و پنجشنبه: از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: »اعمال بندگان روز دوشنبه و پنجشنبه به خداوند عرضه می شود و من دوست دارم که عملم در حالیکه روزه دارهستم به خداوند عرضه شود«[8].
5ـ روزه روز عرفه: روز عرفه روز نهم ماه ذی الحجه است که حجاج در عرفات به حضور خداوند می ایستند، که روز  بسیار بزرگ و عظیمی است، گرفتن روزه درین روز خجسته، گناهان دو سال را پاک می نماید، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم چنین می فرماید: » امیدوارم که خداوند (بخاطر روزه، روز عرفه) گناهان سال قبل و بعدش را ببخشد«[9].
6ـ روزه ماه محرم: حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:»بهترین روزه بعد از ماه رمضان، ماه محرم است، و بهترین نماز بعد از نماز های پنجگانه نماز شب است».[10]
زیرا ماه محرم نخستین ماه سال است بنابراین اگر با عمل نیک مانند روزه آغاز گردد، سال بهتر و پر از برکت خواهد بود.
7- روزه ماه شعبان: ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها می فرماید: » من ندیدم که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در هیچ ماهی بیشتر از ماه شعبان روزه بگیرد زیرا که تمام ماه را روزه می گرفت «[11].
8- روزه، روز عاشورا که موضوع بحث ما خواهد بود، عاشورا روز دهم ماه محرم است که خداوند گناهان یکسال گذشته را برای روزه دار در این روز می بخشد، از ابی قتاده رضی الله عنه روایت است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرموده است : » امیدوارم که خداوند روزه عاشورا را سبب کفاره گناهان سال گذشته قرار دهد«[12].
 
 
عاشورا در لغت
 روز دهم ماه محرم را عاشورا گویند، زیرا عدد ده را در عربی  عشر می گویند و این کلمه به چند لفظ مختلف در کتابهای لغت عربی ذکر شده است مانند عاشوراء - عشوراء - عاشورا - عشورا- عاشور بر وزن هارون[13] در بعضی از کتاب های قاموس عربی، عاشورا روز نهم محرم را نیز گفته اند [14] و علمای لغت در اصل کلمه عاشورا اختلاف دارند، بعضی می گویند عاشورا کلمه عربی است و بعضی دیگر عاشورا را کلمه عبرانی خوانده اند. [15]
 
 
سبب نامگذاری عاشورا به این اسم
در مورد نامگذاری این روز به نام عاشورا اقوال و روایات متعددی ذکر شده است بعضی می گویند که سبب نامگذاری عاشورا به این نام همانا دهم ماه محرم است و این قول واضح تر و نزدیکتر به دهم ماه محرم است، و گفته شده است که عاشورا روزی است که خداوند تعالی ده پیامبرش را با ده کرامت افتخار بخشیده است که از قرار ذیل است.
اول: در این روز، خداوند موسی 
را نصرت بخشید، در دریا راه را  برایش باز نمود تا از چنگ فرعون نجات یافت و فرعون با لشکرش غرق گردید.
دوم: در این روز کشتی نوح 
با سلامتی در جودی استقرار یافت.
سوم: در این روز یونس 
از شکم نهنگ نجات یافت.
چهارم: در این روز خداوند توبه آدم 
را پذیرفت.
پنجم: در این روز یوسف 
از قعر چاه تاریک بیرون آورده شد.
ششم: در این روز عیسی
به دنیا آمد و در همین روز به آسمان برده شد.
هفتم: در این روز خداوند داود
را مورد عفو و بخشش خود قرار داد.
هشتم: در این روز ابراهیم 
چشم به جهان گشود.
نهم: در این روز چشمان یعقوب
دو باره روشن گردید و بینا شد.
دهم: در این روز گناهان گذشته و آینده پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه وآله وسلم بخشیده شد.[16]
درکتاب های تاریخ خصائص زیادی در مورد روز عاشورا ذکر شده است که ارتباطی به نامگذاری آن ندارد، و در مورد پیامبران باید گفت که خصائص و کرامات آنان بالاتر از این عدد است، و بعضی گفته اند که عاشورا بخاطر این، به این اسم نامگذاری شده است که خداوند امت محمد صلی الله علیه وآله وسلم را به ده کرامات مشرف ساخته است که بطور مختصر آنرا بیان می داریم:
1- ماه رجب که بر دیگر ماه ها فضیلت دارد.
2- ماه شعبان که بر دیگر ماه ها فضیلت دارد.
3- ماه مبارک رمضان که فضیلت آن بر همه آشکار است.
4- شب قدر که بهتر از هزار ماه است.
5- روز عید که روز پاداش دادن خداوند به بندگان است.
6- روز های ده گانه (ذی الحجه) که روزهای ذکر خداوند است.
7- روز عرفه که روزه گرفتن در این روز کفاره گناهان دو سال است.
8- روز عید اضحی یا روز قربانی که سبب نزدیکی به خداوند است.
9- روز های جمعه که بهترین روزهای هفته است.
10- روز عاشورا که روزه گرفتن درین روز کفاره گناهان یک سال قبل است.[17]
 
 
امر به روزه گرفتن عاشورا
هنگامیکه پیامبر گرامی مان حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم در ماه ربیع الاول سال اول هجری به مدینه منوره هجرت کردند، و ماه محرم سال دوم هجری را در مدینه سپری نمودند، دیدند که یهود در روز عاشورا روزه می گیرند، زیرا پیامبرشان موسی
این روز را روزه می گرفت.  آن حضرت صلی الله علیه وآله وسلم یارانش را به روزه گرفتن این روز امر نمود. صبح روز دهم محرم بود که آن حضرت صلی الله علیه وآله وسلم دستور دادند تا همگی این روز را روزه بگیرند در حالیکه بعضی از مردم مانند روزهای دیگر شروع به خوردن و نوشیدن کرده بودند، آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم به قریه ها و دهکده های اطراف مدینه نیز اشخاصی فرستاد تا به مردم اطلاع دهند که روزه بگیرند و کسانیکه در این روز شروع به خوردن و نوشیدن نموده بودند نیز از خوردن و نوشیدن امتناع ورزند و بقیه روز را روزه بگیرند، در این مورد احادیث زیادی روایت شده است که ما بطور نمونه به ذکر چندی اکتفا می کنیم:
1- از سلمه بن اکوع رضی الله عنه روایت است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم به مردی از قبیله اسلم امر نمود تا به مردم اعلان نماید، کسی که تا حالا نخورده است روزه بگیرد زیرا امروز روز عاشورا است[18].
2- از مجزأه بن زاهر از پدرش روایت است که پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم به روزه گرفتن عاشورا امر نمود و فرمود: »کسیکه روزه دار است پس روزه اش را تکمیل نماید و کسیکه روزه دار نیست باقی روز را روزه بگیرد».[19]
3- از بعجه بن عبدالله روایت است که وی از پدرش شنیده است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم روزی به آنها فرمود:« امروز روز عاشورا است پس روزه بگیرید«. شخصی از بنی عمرو بن عوف گفت: ای رسول خدا، من از نزد قومم آمدم در حالیکه بعضی از آنها روزه داشتند و بعضی دیگر نداشتند! پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: » برو به قومت بگو: کسانیکه روزه ندارند، روزه بگیرند و آنرا تکمیل نمایند«[20].
 
 
منسوخ شدن روزه عاشورا
در ماه شعبان سال دوم هجری، خداوند روزه ماه مبارک رمضان را بر مسلمانان فرض گردانید، پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم یارانش را از روزه عاشورا منع نکرد و نه دوباره چنانکه در سال اول هجری امر نموده بود امر فرمود ولی به گرفتن روزه عاشورا تشویق و ترغیب می نمود زیرا پاداش و ثواب زیادی در آن نهفته است، پس اگر کسی روز عاشورا روزه بگیرد اجر و پاداش می گیرد و کسیکه روزه نگیرد، ایرادی بر او نیست[21] از پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم روایاتی نقل است که دلالت واضح به منسوخ بودن روزه عاشورا می نماید بنابراین گرفتن آن اختیاری است.
1- از عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم امر به روزه عاشورا نمود ولی هنگامی که روزه رمضان بر او فرض گردید فرمود: «هرکسی می خواهد، روز عاشورا روزه گیرد و هر کسیکه نمی خواهد نگیرد»[22].
2- از ابن عمر رضی الله عنه روایت است که فرمود: روز عاشورا را در زمان جاهلیت روزه می گرفتیم، هنگامیکه روزه ماه رمضان بر ما فرض گردید پیامبراکرم صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: » این روزی از روزهای خداوند است هر کس می خواهد روزه بگیرد و هر کس نمی خواهد آنرا ترک کند».[23]
                              
تعیین روز عاشورا
در مورد تعیین روز عاشورا سه دیدگاه وجود دارد: عده ای گفته اند که روز عاشورا نهم محرم است، ولی اکثر علما بر این رأی هستند که روز دهم ماه محرم روز عاشوراست که این دیدگاه راجح و مستدل است و رأی دیگر، روز یازدهم ماه محرم را روز عاشورا می داند.[24]
دلایل زیادی وجود دارد که روز دهم محرم روز عاشورا می باشد از جمله:
1- از عایشه رضی الله عنها روایت است که پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم به روزه گرفتن روزه عاشورا در دهم محرم امرفرمود«[25]
2- از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم در روز دهم محرم امر به روزه گرفتن عاشورا نمودند«[26].
3- از سعید بن مسیب و حسن بصری و عکرمه روایت است که فرموده اند: روز عاشورا دهم محرم است «[27]
خلاصه این مطلب: آنچه که میان علمای سلف و خلف مشهور و معروف است این است که عاشورا روز دهم ماه محرم می باشد».[28]

حکم روزه گرفتن عاشورا
علما اتفاق دارند که روزه روز عاشورا سنت است.
 در مورد این که آیا در ابتدای اسلام قبل از فرضیت رمضان روزه عاشورا واجب بود یا مستحب؟
دو قول مشهور از علما وجود دارد که صحیح ترین این دو قول این است که روزه عاشورا در ابتدای اسلام واجب بود و سپس حکم آن مستحب گردید، زیرا پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم بعد از فرضیت رمضان کسی را به گرفتن روزه عاشورا امر ننمود.[29]
1- از عایشه رضی الله عنها روایت است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم به روزه گرفتن روزه عاشورا امر فرمودند. ولی هنگامی که روزه رمضان فرض گردید، بعضی در روز عاشورا روزه گرفتند و بعضی نگرفتند«[30]
 2- از سلمه بن اکوع رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم به مردی از قبیله اسلم دستور دادند تا به مردم قریه اش بگوید: کسیکه غذا تناول نموده است باقی روز را روزه بگیرد و کسیکه چیزی نخورده است پس روزه خود را تکمیل نماید زیرا امروز روز عاشورا است«[31].
ملاعلی قاری رحمه الله علیه می گوید: این حدیث دلالت صریح بر واجب بودن روزه عاشورا قبل از فرضیت رمضان می نماید که بعداً منسوخ گردید و حکم سنت را بخود گرفت.
 3- در روایت ابو داود چنین ذکر است که نمایندگانی از اسلم نزد آن حضرت صلی الله علیه وآله وسلم آمدند پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از آنها پرسید:
 »آیا این روز را روزه گرفتید؟« گفتند: نه، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: » بقیه روزتان را روزه بگیرید و قضایش را بجا آرید».
عینی رحمه الله علیه می گوید: این حدیث دلالت صریح بر فرضیت روزه عاشورا می نماید زیرا بجا آوردن قضا جز در واجبات در چیز دیگری نمی باشد[32].
ابن قیم رحمه الله علیه می گوید: پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم روز عاشورا را روزه می گرفت، و زمانیکه روزه رمضان فرض گردید آنرا ترک کرد. پس روزه عاشورا قبل از رمضان فرض بود سپس واجب بودنش منسوخ شد نه اینکه بگوییم مستحب بودنش منسوخ شد[33].
 
 
حکمت در روزه عاشورا
عبدالله بن عباس رضی الله عنهما حکمت روزه روز عاشورا را چنین بیان می کند: زمانیکه پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم به مدینه منوره هجرت نمود، یهود را دید که روز عاشورا روزه می گیرند حضرت علیه السلام از آنها پرسید:» این چه روزی است؟« گفتند: این روز نیکی است، روزیکه خداوند بنی اسرائیل را از چنگ دشمن نجات بخشید، لذا موسی 
این روز را روزه گرفت. آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:
» من از شما به موسی نزدیکترم«. همین بود که این روز را روزه گرفت و امتش را به روزه گرفتن این روز خجسته امر فرمود.[34]
پیامبر گرامی مان صلی الله علیه وآله وسلم خویش را نزدیکتر و شایسته تر از دیگران به موسی 
و پیروی از وی می دانست. زیرا پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و امتش با موسی  در اصول دین متفق اند و کتابش تورات را تصدیق می نمایند، ولی شما یهودیان از پیروی موسی دست کشیدید و سرباز زدید و در کتابش تحریف و تغییر ایجاد نمودید، همچنین پیامبر در رسالت با موسی مشترک است و برادری دینی و نزدیکی آشکار میان ایشان وجود دارد زیرا در فرمانبرداری و پیروی اوامر خداوند با موسی  نسبت به دیگران پیش قدم و پیشتاز است، به همین منظور خودش این روز را روزه گرفت و امتش را نیز به روزه عاشورا امر فرمود.
در همان وقت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم دوست داشت تا با اهل کتاب موافقت و نزدیکی وجود داشته باشد خصوصاً در مسائلی که از طرف خداوند مأمور به مخالفت آنها نشده باشد، همچنین آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم میخواست تا میان اهل کتاب و مسلمانان فضای محبت و الفت ایجاد گردد، اما هنگامیکه عداوت، دشمنی و ضدیت آنها را در مقابل مسلمانان درک کرد، بعد از فتح مکه به مخالفت با آنها دستور داد.[35]
پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم آگاهی داد که خود و امتش مستحق تر و نزدیکتر به موسی
نسبت به یهود اند، هنگامیکه موسی  شکر خداوند را بجا آورد و این روز را روزه گرفت پس ما باید به طریق اولی به ایشان اقتدا نمائیم و از ایشان پیروی کنیم، به ویژه اگر بگوییم: شریعت امت های قبلی برای ما شریعت است به شرط اینکه با شریعت ما تعارضی نداشته باشد. تعظیم نمودن پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم آنچه راکه موسی با عظمت شمرده است از نگاه پیروی شریعت موسی نبوده بلکه از نگاه موافقت شریعت وی با شریعت محمد صلی الله علیه وآله وسلم می باشد، یا اینکه پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم روزه عاشورا را بخاطر نجات یافتن موسی از چنگ فرعون و شکر گذاری خداوند از این واقعه بزرگ روزه گرفت چنانکه آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم هنگامیگه از قبول توبه داود آگاه گردید به سجده افتاد و شکر خداوند را بجا آورد،[36] روزه گرفتن آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم در روز عاشورا اختیاری بود نه واجب و فرض.[37]
ولی الله دهلوی می فرماید‍: راز و سرّ در مشروعیت روزه عاشورا اینست که چون خداوند موسی
را از فرعون و قومش نجات داد موسی  بخاطر شکر گذاری خداوند این روز را روزه گرفت، به همین ترتیب این روز میان اهل کتاب و عرب سنتی بجا ماند، سپس پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم اینروز را مورد تأیید قرار داد.[38] پس حکمت از گرفتن روزه عاشورا همانا شکر گذاری خداوند بخاطر نجات موسی  از فرعون است، و هر که اینروز را روزه بگیرد واقعاً در شکر گذاری خداوند با موسی  اشتراک نموده است و این اجر و پاداش بزرگ را غنیمت شمرده است.[39]
 
انواع روزه عاشورا
علما روزه روز عاشورا را به چهار نوع تقسیم نموده اند که از قرار ذیل می باشد:[40]
نوع اول: روزه گرفتن نهم، دهم و یازدهم محرم.
نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم.
نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم یا دهم با یازدهم محرم.
نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم.
نوع اول: روزه گرفتن نهم و دهم و یازدهم محرم: این نوع بهترین و افضلترین انواع فوق بشمار می رود و دلیل افضلیت آن حدیث ابن عباس رضی الله عنه است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: » روز عاشورا را روزه بگیرید و با یهود مخالفت نمایید، یک روز قبل و یک روز بعدش را نیز روزه بگیرید«[41].
فوایدی که در روزه گرفتن نهم و دهم و یازدهم محرم موجود است:
1- پاداش روزه یکماهه برای روزه دار داده می شود زیرا یک نیکی در میزان خداوند برابر با ده نیکی است.
2- روزه گرفتن در ماه محرم بهتر از هر ماهی بعد از رمضان است.
3- با گرفتن روزه نهم و یازدهم همراه با دهم محرم، مخالفت با روزه یهود می باشد.
4- گناهان یک سال قبل مورد عفو قرار می گیرد مشروط براینکه از گناهان کبیره اجتناب ورزیده شود.[42]
نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم: درین مورد احادیث زیادی وارد است که بطور نمونه حدیثی را که امام مسلم از ابن عباس رضی الله عنهما روایت کرده است ذکر می نمائیم: هنگامیکه پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم روز عاشورا را روزه گرفت و امتش را به روزه گرفتن این روز امر فرمود یاران آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: ای رسول خدا این روز با عظمتی نزد یهود و نصاری است، آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم فرمود:» هر گاه سال آینده اینروز فرا رسید  إنشاء الله روز نهم را نیز روزه خواهیم گرفت«[43].
و در روایت دیگری چنین آمده است: » اگر زنده بودیم با آنها مخالفت می ورزیم و روز نهم را روزه می گیریم«[44].
فواید روزه گرفتن نهم و دهم محرم:
1- مخالفت با یهود، زیرا آنها تنها روز دهم محرم را روزه می گرفتند.
2- احتیاط در روزه دهم محرم، ترس از ناقص بودن مهتاب و یا احتمال خطا نمودن در تعیین روز نهم محرم، که شاید روز دهم باشد.
3- دوری از روزه گرفتن منفرد مانند روز جمعه که بعضی ها مکروه گفته اند.[45] ابن عباس رضی الله عنهما روز نهم و دهم را روزه می گرفت تا روز عاشورا را از دست ندهد.[46]
نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم و یا دهم با یازدهم ماه محرم: دلیل این نوع حدیث ابن عباس رضی الله عنهما است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم در مورد روزه عاشورا فرموده است:
اینروز «عاشورا» را روزه بگیرید و یکروز قبلش و یا یک روز بعدش را نیز روزه  بگیرید و با یهود مشابهت اختیار نکنید»[47]. ابن همام می نویسد: گرفتن روزه عاشورا مستحب است همچنین روزه گرفتن یک روز قبل و یا یک روز بعدش نیز مستحب است، زیرا روزه منفرد عاشورا مکروه است چون مشابهت با یهود می باشد.[48] روزه گرفتن نهم محرم از سه نگاه مطلوب است:
1- احتیاط در روز عاشورا 2- از روزهای دهه اول ماه محرم است 3- و از روزهای ماه حرام بشمار می رود.
روزه گرفتن دهم محرم نیز ازسه نگاه مطلوب می باشد:
1- اینکه روز عاشوراست 2- از روزهای دهه اول ماه محرم است3 - از جمله روز های ماه حرام می باشد.
و روزه گرفتن یازدهم محرم از دو نگاه مطلوب می باشد.
1- احتیاط نمودن در روز عاشورا. 2- از روزهای ماه حرام بشمار می رود.[49]
نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم به تنهائی: این مرتبه از پائین ترین مراتب روزه عاشورا می باشد و دلیل آن حدیث عایشه رضی الله عنها است که فرموده است: آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم روز دهم محرم را به روزه گرفتن امر فرمود.[50] بعضی از علماء روزه گرفتن دهم محرم را به تنهائی مکروه گفته اند، مگر حکم نمودن به کراهیت آن بطور قطعی درست نبوده زیرا پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم در طول حیاتش عاشورا را بطور منفرد روزه می گرفت و در آخر آرزو داشت تا در سال آینده روز نهم را با دهم محرم روزه بگیرد.[51]
 
فضیلت روز عاشورا
روز عاشورا روز مبارک، باعظمت و دارای فضیلت های بی شماری است که روزه گرفتن درین روزخجسته میان همه پیامبران پیشین معروف و مروج بوده است. نوح 
بخاطر بجا آوردن شکر خداوند که او را از قومش نجات داد این روز را روزه می گرفت. همچنین موسی اینروز را روزه گرفته است تا شکر خداوند را بخاطر نجات یافتنش از فرعون و قومش بجا آورد، چنانکه یهود اینروز را روزه می گیرد و نصاری اینروز را باعظمت می شمارند، قریش نیز احترامی ویژه به این روز داشتند لذا پوشش کعبه در روز عاشورا صورت می گرفت و اینروز را روزه نیز می گرفتند، به همین منظور پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه وآله وسلم روز عاشورا را گرامی میداشت و در انتظار رسیدن اینروز میمون می بود. از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که می فرماید: » من پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم را ندیدم که روزه ای را بر دیگر روزه ها بهتر بشمارد و در جستجوی آن باشد، مگر روزه عاشورا و این ماه: یعنی ماه رمضان«[52].
به این معنی احادیث زیادی روایت شده است که همه دلالت بر فضیلت روزه گرفتن عاشورا بعد از ماه رمضان می کند، لذا آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم به روزه گرفتن عاشورا مداومت می نمود، از حفصه رضی الله عنها روایت است که پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم چهار چیز را هیچگاه ترک نمی کرد: روزه عاشورا، روزه ده روز ذی الحجه، روزه سه روز از هرماه و دو رکعت نماز قبل از چاشت«[53].
روزه روز عاشورا گناهان سال گذشته را محو می کند چنانکه از ابی قتاده روایت است که از رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم در مورد روزه عاشورا پرسیده شد آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم در جواب فرمود: » گناهان سال گذشته را محو می کند «[54] و مراد از محوگناهان همانا گناهان صغیره است، اگر گناه صغیره نداشته باشد پس امید است از گناهان کبیره اش کاسته شود، اگر گناه کبیره نیز نداشت پس مرتبه و مقام این مؤمن  ارتقا می یابد.[55]
ملا علی قاری در مرقاه از امام حرمین نقل می کند که پاک کننده گناهان صغیره است، و از قاضی عیاض نقل می کند که  نظر اهل سنت درین مورد همانا صغائر است اما گناهان کبیره به توبه یا رحمت خداوندی محو می گردد.[56]
اما آنچه بر سر زبانهای بعضی  مردم در مورد فضیلت روز عاشورا می باشد دروغ و بهتان محض است مثلاً گفته اند: آدم
در این روز آفریده شده است و در این روز داخل بهشت گردید، ودرین روز خداوند عرش، کرسی، آسمانها زمین، آفتاب، مهتاب، ستارگان و بهشت را آفریده است، و یا اینکه گفته اند درین روز ابراهیم و عیسی آفریده شده اند و یا اینکه ادریس  بالا برده شد و یا به سلیمان  پادشاهی زمین سپرده شد، و چشمان یعقوب بینا گردید، و ایوب از مرض شفا یافت و امثال اینها همه نادرست است، بعضی ها از پاداش نماز خواندن در این روز صحبت می کنند،  یا از فراخی روزی و نفقه بر اهل و عیال و سرمه نمودن و عطرپاشیدن و حنا گذاشتن و پختن حبوبات در این روز صحبت می نمایند که همه ساختگی و افترا بوده و بر هیچ دلیلی استوار نیست.
ولی سوالی که اینجا مطرح می شود این است که از پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم در مورد روزه عرفه روایت شده است که گناهان دو سال را محو می کند چنانکه می فرماید: «امیدوارم که خداوند روزه روز عرفه را سبب محو شدن گناهان یک سال قبلش و یک سال بعدش قرار دهد و امیدوارم که خداوند روزه عاشورا را سبب کفاره گناهان سال گذشته قرار دهد»[57].
ظاهر این حدیث اینست که روز عرفه افضل و بهتر از روز عاشورا است. بعضی علما درین مورد چنین گفته اند: حکمت در فضیلت روز عرفه بر روز عاشورا آنست که عرفه روز محمدی است، یعنی روزه گرفتن این روز مختص به امت محمدصلی الله علیه وآله وسلم است و عاشورا روز موسوی است و پیامبرمان صلی الله علیه وآله وسلم افضل ترین پیامبران (علیهم السلام) است لذا یک روزش محوکننده گناهان دو سال می باشد.[58]
 
 
روزه پیامبران علیهم السلام در عاشورا
پیامبران علیهم السلام و اقوام شان روزه می گرفتند، و به هر دیانتی که خداوند را به یگانگی پرستش می کردند با روزه فرضی آشنایی داشتند.[59] ولی سنت و طریقه هر پیامبری در روزه گرفتن با دیگران فرق داشت، مثلاً نوح
اکثر روزهای سال را روزه می گرفت عیسی یک روز روزه می گرفت و دو روز یا چند روز بی روزه می بود.[60] همچنین آدم سه روز از هر ماه(13-14-15) را روزه می گرفت.[61] و داود یک روز روزه می گرفت و یک روز نمیگرفت که اینگونه روزه بهتر و محبوبتر در نزد خداوند است.[62] و موسی در یک سال چهل روز آنرا روزه می گرفت،[63] و پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه وآله وسلم روزهای دوشنبه و پنجشنبه و روز های 13-14-15 از هر ماه و نهم ذی الحجه و شش روز از شوال و عاشورا را روزه می گرفت.
 پیامبرانی که روز عاشورا را روزه گرفته اند نوح
، موسی ، و محمدصلی الله علیه و آله و سلم بوده اند و گمان می رود که عیسی نیز این روز را روزه گرفته است زیرا بعضی از احکام شریعت موسی  منسوخ نگردیده بود.[64]
حالا به طور مختصر روزه پیامبران فوق الذکر را که روز عاشورا را روزه می گرفتند ذکر می نمائیم:
 
روزه نوح علیه السلام در روز عاشورا
نوح 
اولین پیامبری است که خداوند وی را بسوی قومش فرستاد، زیرا شرک و بت پرستی اولین بار در قوم نوح پدید آمده بود، نوح نهصد و پنجاه سال قوم خود را به یگانه پرستی و توحید دعوت نمود ولی جز چند فردی از قومش کسی به سخنانش گوش فرا نداد تا آنکه باعث قهر وغضب خداوند شد، خداوند نوح را امر فرمود تا کشتی بسازد و مؤمنان قومش را باخود سوار نماید، سپس خداوند باران شدیدی را فرود آورد و زمین نیز آب خود را بیرون نمود و همه جا را آب فراگرفت و در نتیجه همه کافران غرق گردیدند که از جمله زن نوح وپسرش نیز غرق گردیدند، خداوند مؤمنان را بخاطر پیروی و فرمانبرداری شان از فرستاده اش نجات داد.[65] خداوند این قصه را در قرآن مجید چنین بیان می کند: »فَکَذَّبُوهُ فَأَنْجَیْنَاهُ وَالَّذِینَ مَعَهُ فِی الْفُلْکِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِنَا إِنَّهُمْ کَانُوا قَوْماً عَمِینَ« [66].
ترجمه: » اما آنان او را تکذیب کردند، پس ما او را و کسانی را که باوی در کشتی بودند نجات دادیم و کسانی را که آیات ما را تکذیب نمودند، غرق کردیم، چرا که آنان مردمان نابینائی بودند »حق را نمی دیدند«.
 خداوند می فرماید: »فَأَنْجَیْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِی الْفُلْکِ الْمَشْحُونِ ـ ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِینَ« [67].
 ترجمه: » ما او و کسانی را که با او بودند در کشتی پر(از انسانها و حیوانهای گوناگون) نجات دادیم، سپس بقیه را غرق کردیم«.
خداوند می فرماید:«فَأَنْجَیْنَاهُ وَأَصْحَابَ السَّفِینَهِ وَجَعَلْنَاهَا آیَهً لِلْعَالَمِینَ» [68].
ترجمه: » ما نوح و سرنشینان کشتی را (از امواج طوفان) نجات دادیم و کشتی را (داستان آنرا) پند و عبرتی برای جهانیان گردانیدیم«.
خداوند روز نجات یافتن کشتی سواران را ذکر ننموده است مگر بعضی مفسران در تفسیر فرموده خداوند »وَاسْتَوَتْ عَلَی الْجُودِیِّ«[69] » وکشتی بر کوه جودی پهلو گرفت». می گویند: که استقرار یافتن کشتی برکوه جودی روز عاشورا بود، نوح
اینروز را بخاطر بجا آوردن شکر خداوند روزه گرفت و همه کسانی را که در کشتی با او موجود بودند اعم از انسان ها و پرندگان و درندگان و چهارپایان امر نمود تا اینروز را روزه بگیرند شکر و سپاس خداوند را بجا آورند.
از ابو هریره رضی الله عنه روایت است که آنحضرت صلی الله علیه وآله وسلم روزی از نزد بعضی یهودیان می گذشت در حالیکه آنها روزه داشتند، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از آنها پرسید: «این چه روزی است که شما روزه گرفته اید؟» گفتند: این روزی است که خداوند موسی
و بنی اسرائیل را از غرق شدن نجات داد و فرعون را غرق نمود، و این روزیست که کشتی بر جودی استقرار یافت، سپس نوح    وموسی اینروز را روزه گرفتند تا شکر خداوند را بجا آورند، پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمود:«من نزدیکتر از شما به موسی هستم و اولی تر از شما به روزه گرفتن اینروز هستم، سپس یاران خود را به روزه گرفتن اینروز امر فرمود» .

 

    منبع: سايت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت

أنس بن مالک رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت می‏‏کند که فرمودند: «ثَلاَثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ وَجَدَ حَلاَوَةَ الإِیمَانِ أَنْ یَکُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَیْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ یُحِبَّ الْمَرْءَ لاَ یُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَأَنْ یَکْرَهَ أَنْ یَعُودَ فِی الْکُفْرِ کَمَا یَکْرَهُ أَنْ یُقْذَفَ فِی النَّارِ». بخاری (16) ومسلم (43).

یعنی: «کسی که این سه خصلت را داشته باشد، شیرینی ایمان را می‏‏چشد، یکی اینکه: خدا و رسولش را از همه بیشتر دوست داشته باشد، دوم اینکه: محبتش با هر کس، بخاطر خوشنودی خدا باشد. سوم اینکه: برگشتن به سوی کفر، برایش مانند رفتن در آتش، ناگوار باشد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.