اسباب عدم اجابت دعا
اسباب عدم اجابت دعا موضوع: اذکار و ادعیه و رقیه تاریخ انتشار: 2013-07-18 | بازدید: 755

چرا انسان دعا می کند و دعایش قبول نمی شود، و حال آن که خداوند می فرماید: «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ »[غافر-60] «مرا به فریاد خوانید تا بپذیرم»

 

الحمد لله رب العالمین و اصلی و اسلم علی نبینا محمد، و علی آله و اصحابه اجمعین، خداوند متعال می فرماید: « وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ (60) » [غافر]

«مرا به فریاد خوانید تا بپذیرم. کسانی که خود را بزرگتر از آن می دانند که مرا به فریاد خوانند، خوار و پست داخل دوزخ خواهند گشت» 

سؤال کننده می گوید: دعا کرده اما خداوند دعایش را اجابت ننموده است، و حال آن که خداوند وعده اش را خلاف نمی کند در پاسخ این سؤال باید گفت: اجابت دعا شرایطی دارد که باید تحقق یابند، شرایط دعا عبارتند از:

شرط اول: اخلاص، یعنی انسان صادقانه و با قلبی حاضر دعا کند و به خدا پناه ببرد، و بداند که خداوند بر اجابت دعا تواناست، و به اجابت امیدوار باشد.

شرط دوّم: انسان در لحظه دعا احساس کند که به شدت به خداوند نیاز دارد، و تنها خداوند است که دعای بینوایان و درماندگان را اجابت می کند و بلاها را دور می نماید؛ اما دعا کردن با بی نیازی و خود را محتاج ندانستن و فقط به عنوان عادت دعا کردن، چنین دعایی شایسته اجابت نیست.

شرط سوّم: از خوردن حرام پرهیز کند، چون روزیِ حرام مانع اجابت دعا می شود، چنان که در حدیث صحیح از پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روایت است که فرمود: «أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ طَیِّبٌ لَا یَقْبَلُ إِلَّا طَیِّبًا وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِینَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِینَ فَقَالَ« ای مردم خدا پاک است و جز پاکی را نمی پذیرد، و خداوند مؤمنان را به همان چیزی فرمان داده که پیامبران را به آن فرمان داده است » پیامبر این دو آیه را تلاوت نمود:

{ یَا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنْ الطَّیِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّی بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ }[المؤمنون-51] « ای پیغمبران! از غذاهای حلال بخورید و کارهای شایسته بکنید، بیگمان من از آنچه انجام می دهید بس آگاهم»

وَقَالَ{ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ }[البقرة-172]

«ای کسانی که ایمان آورده اید! از چیزهای پاکیزه ای بخورید که روزی شما ساخته ایم»

ثُمَّ ذَکَرَ الرَّجُلَ یُطِیلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ یَمُدُّ یَدَیْهِ إِلَی السَّمَاءِ یَا رَبِّ یَا رَبِّ وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ وَغُذِیَ بِالْحَرَامِ فَأَنَّی یُسْتَجَابُ لِذَلِکَ» «سپس پیامبر از مردی سخن به میان آورد که سفر را طولانی می کند، موهایش ژولیده و غبار آلود است، در همین حال دستهایش را به سوی آسمان بلند می کند و می گوید: پروردگارا! پروردگارا! و حال آنکه خوردنی و نوشیدنی ا ش حرام است و جسم اش با حرام تغذیه شده است، کجا دعایش اجابت می شود»

 پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  پذیرفته شدن دعای این شخص را بعید دانسته است با اینکه او به ظاهر اسباب اجابت دعا را فراهم کرده است، و آن اسباب عبارتند از :

1-بلند کردن دست به سوی آسمان، یعنی به سوی الله؛ چون خداوند در آسمان بر فراز عرش است بلند کردن دستها به سوی خدا از اسباب اجابت دعاست، چنانکه در حدیثی که امام احمد در مسند روایت کرده است آمده :« إِنَّ الله حَیِیٌّ کَرِیمٌ یَسْتَحْیِی مِنْ عَبْدِهِ إِذَا رَفَعَ یَدَیْهِ إِلَیْهِ أَنْ یَرُدَّهُمَا صِفْرًا»«خداوند با حیا و بزرگوار است و وقتی بنده دستهایش را به سوی او بلند می کند، از خالی برگرداندن آن حیا می کند»

2-این مرد خداوند را با اسم ربّ (پروردگار) صدا زده است و توسل به خدا با این اسم از اسباب اجابت است، چون پروردگار آفریننده و مالک و تدبیر کننده همه امور است، پس کلید آسمانها و زمین در دست اوست، از این رو بیشتر دعاهایی که در قرآن آمده با این اسم است: « رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِیًا یُنَادِی لِلْإِیمَانِ أَنْ آَمِنُوا بِرَبِّکُمْ فَآَمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَکَفِّرْ عَنَّا سَیِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ (193) رَبَّنَا وَآَتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَی رُسُلِکَ وَلَا تُخْزِنَا یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِنَّکَ لَا تُخْلِفُ الْمِیعَادَ (194) فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لَا أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَی بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ » [آل عمران- 163-195] «پروردگارا! ما از منادی شنیدیم که(مردم را) به ایمان به پروردگارشان می خواند و ما ایمان آوردیم(و ندای او را لبیک گفتیم، اکنون که چنین است) پروردگارا! گناهانمان را بیامرز و بدیهایمان را بپوشان و ما را با نیکان بمیران. پروردگارا! آنچه را که بر (زبان) پیغمبران خود وعده داده ای، به ما عطا کن، و در روز رستاخیز ما را خوار و زبون مگردان. بیگمان تو خلف  وعده نخواهی کرد. پس پروردگارشان دعای ایشان را پذیرفت و پاسخشان داد که من عمل هیچ کسی از شما را بکار خواسته باشد – خواه زن باشد یا مرد – ضائع نخواهم کرد.»

پس توسل به خداوند بوسیله اسمای حسنی از اسباب اجابت است

3-این مرد مسافر بود و سفر اغلب از اسباب اجابت است؛ چون انسان در سفر بیشتر احساس نیازمندی به خدا می کند، ژولیده بودن و غبار آلود بودن او به معنی این است که گویا او به خودش اهمیت نمی دهد و مهم ترین چیز برایش این است که به خدا پناه ببرد و در هر حالی که هست خدا را بخواند، چنانکه در حدیث آمده است: « إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ یُبَاهِی مَلَائِکَتَهُ عَشِیَّةَ عَرَفَةَ بِأَهْلِ عَرَفَةَ فَیَقُولُ: انْظُرُوا إِلَی عِبَادِی أَتَوْنِی شُعْثًا غُبْرًا»«در شامگاه عرفه خداوند به بندگانش بر ملائکه فخر می کند و می گوید: به بندگانم نگاه کنید که ژولیده مو و غبار آلود نزد من آمده اند» أحمد (2/224)

 اما همه این اسباب اجابت دعا مفید واقع نشده اند؛ چون خوراک آن مرد و لباسش از حرام است و  جسم اش با حرام تغذیه شده است، پیامبر می فرماید: «فَأَنَّی یُسْتَجَابُ لِذَلِکَ» «کجا دعایش اجابت می شود» مسلم (1015).

پس وقتی شرایط اجابت دعا فراهم نباشد، پذیرفته شدن دعا بعید به نظر می آید، اگر شرایط دعا فراهم باشد و خداوند دعای دعا کننده را نپذیرد این به خاطر حکمتی است که خداوند آن را می داند؛ اما دعا کننده آن را نمی داند، شاید شما چیزی را دوست داشته باشید در حالی که به ضرر شما باشد.

هرگاه این شرایط فراهم باشند و خداوند دعا را اجابت نکند، یا خداوند بلای بزرگتری را از او دور می کند، و یا دعایش را برای روز قیامت او ذخیره می کند، و به او پاداش بیشتری می دهد.

مهم این است که انسان نگوید که اجابت دعا دیر می آید؛ چون این احساس از اسباب عدم اجابت دعاست، چنانکه در حدیث از پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روایت است: «یُسْتَجَابُ لِأَحَدِکُمْ مَا لَمْ یَعْجَلْ» «دعایتان اجابت می شود تا وقتی که عجله نکنید» گفتند چگونه عجله می کند ای رسول خدا؟ فرمود: «یَقُولُ قَدْ دَعَوْتُ فَلَمْ یُسْتَجَبْ لِی» بخاری (6304)، و مسلم (2735).

«می گوید: دعا کردم اما دعایم اجابت نشد»، پس نباید انسان احساس کند که در اجابت دعا تأخیر است، و در نتیجه دعا را ترک کند، بلکه باید در دعا اصرار نماید، چون هر دعایی که شما بکنی عبادتی انجام می دهی که شما را به خدا نزدیک می کند و پاداش شما را بیشتر می نماید. پس برادرم در همه کارهایت خدا را بخوان و دعا کن، و اگر فایده دعا فقط همین باشد که دعا عبادت خداوند است شایسته است که افراد برای انجام آن بکوشند. والله الموفق.

 

الشیخ ابن عثیمین- مجموع فتاوی و رسائل(1/93-96)  

 

    منبع: کتاب فتاوي علماء البلد الحرام

 

نصیحت و حکمت

قال میمون بن مهران: «إن العبد إذا أذنب ذنباً نکت فی قلبه بذلک الذنب نکتة سوداء، فإن تاب محیت من قلبه فتری قلب المؤمن مجلی مثل المرآة، ما یأتیه الشیطان من ناحیة إلا أبصره، وأما الذی یتتابع فی الذنوب فإنه کلما أذنب ذنباً نکت فی قلبه نکتة سوداء، فلا یزال ینکت فی قلبه حتی یسود قلبه، ولا یبصر الشیطان من حیث یأتیه»."حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء" حافظ أبو نعیم اصفهانی.

میمون بن مهران فرمود: «هرگاه بنده ای گناهی را مرتکب شود نقطه ی سیاهی بر قلبش پدیدار می شود، ولی هرگاه توبه کرد آن نقطه سیاه از قلبش پاک می شود، پس قلب مؤمن مانند آینه روشن است، و شیطان (برای فریفتن او) جز با زیر نظر گرفتن وی (و حیله) سراغش نمی آید. اما آنکس که مدام در حال گناه است با هر گناهی که انجام می دهد نقطه ی سیاهی بر قلبش پدیدار می شود تا آنکه قلبش کاملا سیاه می گردد، و شیطان هرگاه سراغش برود نیازی به فریب و زیر نظر گرفتنش ندارد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.