حکم دعا کردن بین دو خطبه ی امام در نماز جمعه
حکم دعا کردن بین دو خطبه ی امام در نماز جمعه موضوع: نماز جمعه و عید تاریخ انتشار: 2013-07-27 | بازدید: 1831

آیا دعای خاصی از رسول الله (صلی الله علیه وسلم) بین دو خطبه جمعه روایت شده است؟

 

الحمدلله،

ثابت شده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم در نماز جمعه دو خطبه می خواندند که مابین آن دو خطبه مدت زمان کمی بر روی منبر می نشستند. (سنت آنست که امام در هنگام خطبه بر روی منبر بایستد)

از عبدالله ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که گفت: (کَانَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وسلم یَخْطُبُ خُطْبَتَیْنِ یَقْعُدُ بَیْنَهُمَا) رواه البخاری (928).

یعنی: پیامبر صلی الله علیه وسلم دو خطبه می خواند که بین آن دو می نشستند.

اما باید متوجه بود که هیچ اثری از پیامبر صلی الله علیه وسلم و یا اصحاب کرام رضی الله عنهم وارد نشده است که بیانگر آن باشد که آنها در این فاصله ی کم، ذکر یا دعای خاصی کرده باشند.

 

و این علما رحمهم الله هستند که فرموده اند دعا خواندن در آن فاصله مستحب است. و دلیل آنها هم بر استحباب آن، ورود دعای خاصی از پیامبر صلی الله علیه وسلم یا توصیه ی رسول الله صلی الله علیه وسلم برای دعا کردن در آن وقت مشخص نبوده است، بلکه آنها با استناد به وجود (ساعت اجابت) در روز جمعه فرموده اند که دعا خواندن در آن وقت مستحب است چه بسا آن ساعتی که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده که دعا در آن مستجاب است، همان لحظه باشد.

نکته: از جابر رضی الله عنه  روایت است که پیامبر -صلی الله علیه وسلم- فرمود : (یوم الجمعة اثنتا عشرة ساعة، لایوجد فیها عبد مسلم یسأل الله عزوجل شیئا إلا آتاه، فالتمسوها آخر ساعة بعد صلاة العصر) ابوداود(1048) و نسائی (1389).

«روز جمعه دوازده ساعت است (در این میان ساعتی هست که) هر بنده مسلمانی در آن ساعت از خداوند چیزی بخواهد حتما به او می‌دهد، آن را در آخرین ساعت روز جمعه بعد از نماز عصر جستجو کنید». ابوداود و نسائی و حاکم آن را روایت کرده‌اند و لفظ حدیث روایت نسائی است.

اما برخی از علما با استناد به حدیثی دیگر، گفته اند که آن ساعت اجابت بعد از نماز عصر نیست، بلکه احتمالا در فاصله ی بین دو خطبه باشد و لذا حکم به استحباب دعا کردن در آن لحظه کرده اند. دلیل آنها حدیث زیر است:

ابوموسی اشعری رضی الله عنه گفت: (سمعت رسول الله صلی الله علیه وسلم یقول - یعنی فی ساعة الجمعة - : «ِهیَ مَا بَیْنَ أَنْ یَجْلِسَ الإِمَامُ إِلی أَنْ تُقْضَی الصَّلاَةُ»).

یعنی: از رسول خدا صلی الله علیه وسلم شنیدم که (درباره ی ساعت اجابت روز جمعه) می فرمود: آن ساعت مابین لحظه ایست که امام می نشیند تا آنکه نماز بپایان می رسد. (یعنی از لحظه ایکه امام بین دو خطبه می نشیند بعد خطبه ی دوم را شروع کرده و بعد نماز را اقامه می کنند.)

و کسانی که این رای اخیر را ترجیح داده اند می توان به: حافظ ابن حجر، بیهقی وابن العربی، و قرطبی و نووی اشاره نمود.

اما کسانی که گفته اند آن ساعت اجابت از بعد از نماز عصر است، می توان به: أبو هریرة رضی الله عنه ، وعبد الله بن سلام رضی الله عنهما، امام احمد، ابن عبدالبر، و اسحاق، و طرطوشی (از علمای مالکیه) و ابن زملکانی (از شافعیه) و نصی از شافعی هم در این مورد وجود دارد.

و از  ابوسلمه  بن  عبدالرحمن  روایت  است  که‌:‌ گروهی  از  یاران  پیامبر صلی الله علیه و سلم  فراهـم  آمده  بودند  و  درباره  آن  لحظه  مبارک  روز  جمعه  سخن  می‌گفتند  و  از  هـم  پراکنده  شدند  در  حالی‌ که  با  هم  اختلاف  نداشتند  در اینکه  آن  لحظه‌ ‌در آخرین  ساعت  روز  جمعه  است‌.  سعید  بن منصور آن  را  در سنن  خود  با سند صحیح روایت‌ کرده  است‌. 

پس قائلین این رای بیشتر هستند. (رجوع کنید به: " فتح الباری " (2 / 421) .

 بعبارتی دیگر ما بین علما در تعیین آن ساعت اجابت اختلاف نظر است و هرکدام دلایل خاص خود را دارند: برخی از علما فرموده اند که آن ساعت در فاصله ی بین اذان جمعه تا پایان نماز است، و برخی دیگر فرموده اند که از وقت نماز عصر تا غروب خورشید می باشد.

و حتی قول دیگری از علما منقول است که آن لحظه ی اجابت، آخرین ساعت روز جمعه است. در  آخرین  ساعات  روز  جمعه  در  دعا کردن  بسیار کوشش  نمودن  نیکو  است‌.  از عبدالله  بن  سلام  روایت  است‌ که‌: در مجلسی‌ که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  نشسته  بود،  من ‌گفتم‌:  در  کتاب  خداوند  است‌ که  در  روز  جمعه  ساعتی  است‌،  اگر  بنده  مومن  در  آن  ساعت  نماز  بگزارد  و  در آن  ساعت  از  خداوند  چیزی  را  بخواهد،  خداوند  نیاز وی  را  برآورده می‌کند.  عبدالله ‌گفت‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  به  من  اشاره‌ کرد  و  فرمود:  ساعتی  یا  بعضی  از ساعت‌.  من ‌گفتم‌:  راست  می‌فرمایی  یا  بعضی  از  ساعت  گفتم‌:  ای  پیامبر صلی الله علیه و سلم  کدام  ساعت  است‌؟  فرمود: « ‌آخر ساعه  من  ساعات  النهار » آخرین  ساعت  از  ساعات  روز‌  گفتم‌:  در آنوقت  نمی‌توان  نماز  خواند  (‌نماز  در  آن  ساعت  مکروه  است‌)‌.  فرمود: «إن العبد المؤمن إذا صلی ثم جلس لا یجلسه إلا الصلاة فهو فی صلاة»  [بی ‌گمان  بنده  مومن‌،  هرگاه  نماز گزارد  و  بعد  از  آن  نماز  نشست‌،  و  این  نشستن  او  بانتظار  نماز  باشد،  نماز  بحساب  می‌آید.  چون  او  نشسته  و  دعا  می‌کند)‌] ‌.  به  روایت  ابن  ماجه‌.

و امید که همه ی آن اوقات لحظه ی اجابت دعا باشد و لذا برخی از علما چنین فتوا داده اند که شخص مسلمان باید در کل روز جمعه اللخصوص آن دو لحظه برای دعا کردن حریص باشد.

علامه ابن باز بر این رای هستند و علامه ابن عثیمین هم می گوید: "امیدوارم که ساعات اجابت در وقت نماز باشند.". " فتاوی الشیخ ابن باز " ( 12 / 401 ، 402 ) و " دروس وفتاوی الحرم المدنی لشیخ عثیمین عام 1416هـ " .

 

اما جدا از تعیین زمان اجابت دعا در روز جمعه، گفتیم که برخی از علما فرموده اند که دعا کردن در لحظه ی ما بین دو خطبه ی امام، یعنی آن زمانی که امام می نشیند، مستحب است. اما با این وجود هیچ حدیثی از پیامبر صلی الله علیه وسلم وارد نشده که دعای ماثوری از ایشان را ثابت کند.

بنابراین نبایستی آن لحظه را بعنوان سنتی موکده جهت خواندن دعا تعیین کرد. و چه بسا کسانی از نمازگزاران دعا نخوانند و عمل آنها جایز است و حتی سخن گفتن در این لحظه در صورت نیاز جایز است.

علامه ابن عثیمین رحمه الله در پاسخ به سوالی در این زمینه می گوید:

سوال: آیا در این لحظه (بین دو خطبه) دعای معینی از سنت وارد شده، و یا ذکر مشخصی که نمازگزار بین دو خطبه ی جمعه بخواند؟

پاسخ: "در آن لحظه ذکر یا دعای مخصوصی وجود ندارد، اما انسان می تواند هرآنچه که خواست دعا کند، و این به خاطر آنست که آن وقت (جزو وقتهای) اجابت است."

و باز می گوید: "دعا در آن لحظه نیک و مستحب است، زیرا آن وقت، لحظه ی ای است که امید اجابت دعا می رود، زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر داده اند که در روز جمعه لحظه‌ای  است  که  هر  بنده  مسلمانی‌،  در  آن  لحظه  چیز  نیکویی  از  خداوند،  طلب  کند،  خدا  آن  را  به  وی  می‌دهد."

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)

 

نصیحت و حکمت

قال میمون بن مهران: «إن العبد إذا أذنب ذنباً نکت فی قلبه بذلک الذنب نکتة سوداء، فإن تاب محیت من قلبه فتری قلب المؤمن مجلی مثل المرآة، ما یأتیه الشیطان من ناحیة إلا أبصره، وأما الذی یتتابع فی الذنوب فإنه کلما أذنب ذنباً نکت فی قلبه نکتة سوداء، فلا یزال ینکت فی قلبه حتی یسود قلبه، ولا یبصر الشیطان من حیث یأتیه»."حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء" حافظ أبو نعیم اصفهانی.

میمون بن مهران فرمود: «هرگاه بنده ای گناهی را مرتکب شود نقطه ی سیاهی بر قلبش پدیدار می شود، ولی هرگاه توبه کرد آن نقطه سیاه از قلبش پاک می شود، پس قلب مؤمن مانند آینه روشن است، و شیطان (برای فریفتن او) جز با زیر نظر گرفتن وی (و حیله) سراغش نمی آید. اما آنکس که مدام در حال گناه است با هر گناهی که انجام می دهد نقطه ی سیاهی بر قلبش پدیدار می شود تا آنکه قلبش کاملا سیاه می گردد، و شیطان هرگاه سراغش برود نیازی به فریب و زیر نظر گرفتنش ندارد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.