آیا توبه در ساقط کردن حدود و مجازات سرقت تاثیر دارد؟
آیا توبه در ساقط کردن حدود و مجازات سرقت تاثیر دارد؟ موضوع: حدود و قصاص تاریخ انتشار: 2013-07-29 | بازدید: 720

آیا توبه در ساقط کردن حدود و مجازات سرقت تاثیر دارد؟

 

الحمدلله،

توبه کردن مسلمانی از سرقت – پس از دستگیری سارق - هیچگونه تاثیری بر اجرای حدود توسط قاضی شرع ندارد، و حتی اگر سارق توسط مسروق بخشیده شود - چنانکه گذشت و عفو او بعد از مراجعه آنها به محکمه شرع باشد - باز حد بر او اجرا می شود، چنانکه از عائشه رضی الله عنها روایت است: قضیه سرقت زن مخزومی، قریش را اندوهگین ساخت و گفتند: چه کسی در این باره با پیامبر صلی الله علیه وسلم صحبت می‌کند؟ چه کسی جرأت این کار را دارد بجز اسامه، محبوب‌ پیامبر صلی الله علیه وسلم بنابراین اسامه با پیامبر صلی الله علیه وسلم در این باره صحبت کرد، پیامبر فرمود: (أتشفع فی حد من حدود الله؟) «آیا در مورد حدی از حدود خدا سفارش می‌کنی؟». سپس بلند شد و خطبه خواند و فرمود : (یا أیها الناس إنما ضل من کان قبلکم أنهم کانوا إذا سرق الشریف ترکوه و إذا سرق الضعیف فیهم أقاموا علیه الحد، و أیم الله لو أنفاطمة بنت محمد سرقت لقطع محمد یدها) «ای مردم! پیشینیان شما به این دلیل گمراه شدند که وقتی انسانی شریف سرقت می‌کرد، بر او حد جاری نمی‌کردند ولی هر گاه ضعیفی از آنها سرقت می‌کرد حد را بر اوجاری می‌کردند. قسم به خدا اگر فاطمه دختر محمد سرقت کند محمد دست او را می‌برد». متفق علیه

ولی اگر تا قبل از رفتن آنها به محکمه شرع مسروق سارق را عفو کند، دیگر نیازی به حد نیست.

 

و همچنین اگر سارق قبل از دستگیر شدنش توبه کند، باز حد از او ساقط می شود، چنانکه خداوند متعال می فرماید:

«إِنَّمَا جَزَاء الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَیَسْعَوْنَ فِی الأَرْضِ فَسَادًا أَن یُقَتَّلُواْ أَوْ یُصَلَّبُواْ أَوْ تُقَطَّعَ أَیْدِیهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلافٍ أَوْ یُنفَوْاْ مِنَ الأَرْضِ ذَلِکَ لَهُمْ خِزْیٌ فِی الدُّنْیَا وَلَهُمْ فِی الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیمٌ  * إِلاَّ الَّذِینَ تَابُواْ مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُواْ عَلَیْهِمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» (مائده 33-34).

یعنی: جزای کسانی که با خدا و پیامبرش به جنگ برمی‏خیزند، و اقدام به فساد در روی زمین می‏کنند، (و با تهدید اسلحه، به جان و مال و ناموس مردم حمله می‏برند) فقط این است که اعدام شوند؛ یا به دار آویخته گردند؛ یا دست (راست) و پای (چپ) آنها، بعکس یکدیگر بریده شود؛ و یا از سرزمین خود تبعید گردند. این رسوایی آنها در دنیاست؛ و در آخرت، مجازات عظیمی دارند.

مگر کسانی که پیش از آنکه شما بر آنها دست یابید توبه کنند؛ پس بدانید (خدا توبه آنها را می‏پذیرد) خداوند آمرزنده و مهربان است.

علامه عبدالرحمن سعدی در تفسیر آیه اخیر می نویسد: «مفهوم آیه دلالت می نماید که توبه محارب پس از دست یافتن بر او ، چیزی را از او ساقط نمی کند. و حکمتِ این آشکار است . بنابراین چون توبه قبل از دست یافتن بر محارب از اقامه حد و مجازات جلوگیری می کند، اگر محارب قبل از دستگیر شدن توبه  کند، دیگر حدود و مجازات ها به طریق اولی از او ساقط می شوند».

و ابن عبدالبرگوید: «هرگاه جرم به نزد حاکم ثابت شد بر وی واجب است ‌که حد را اجرا کند». (فقه السنة)

همچنین علامه ابن عثیمین رحمه الله می گوید: «هرگاه راهزن توبه کرد (پس دو حالت دارد):

اگر بعد از دستگیر شدنش توبه کند: توبه آنها پذیرفته نیست.

و اگر قبل از دستگیر شدنش باشد: توبه او قبول است، و دلیل آن فرموده الله تعالی است:

‏(إِلاَّ الَّذِینَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَیْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ) المائدة/34 . و وجه دلالت آیه اینست چون با دو اسم کریم خداوند (غَفُورٌ رَحِیمٌ) خاتمه یافته، این دلالت بر عفو و مغفرت خداوند است، و اینکه مقتضای رحمت و مغفرتش اینست که آن راهزنان را بیامرزد و بدانها رحم کند.

و همچنین از فرموده خداوند « مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَیْهِمْ» فهم می شود که اگر راهزنان بعد از دستگیری توبه کنند، در آنصورت عقوبت و مجازات آنها ساقط نخواهد شد، و حکمت آن اینست که: اگر آنها قبل از دستگیری توبه کنند این دلیل بر صداقتشان در توبه است، پس خداوند توبه آنها را می پذیرد، اما اگر بعد از دست یافتن بر آنها توبه کنند، دلایل و قرائن بر آن دلالت دارند که آنها از ترس مجازات توبه کرده اند و لذا پذیرفته نخواهد شد.

اما اگر کافر باشد حتی بعد از دستگیری هم توبه اش پذیرفته خواهد شد، پس هرگاه کافر حربی که دشمنی وی با مسلمانان ظاهر باشد، و ما او را دستگیر کردیم و بر او دست یافتیم، و او بعد از دستگیر شدن توبه کرد: ما دیگر وی را نمی کشیم، به دلیل فرموده الله تعالی: « قُلْ لِلَّذِینَ کَفَرُوا إِنْ یَنْتَهُوا یُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ » (انفال 38). یعنی: به آنها که کافر شدند بگو: «چنانچه از مخالفت باز ایستند، (و ایمان آورند،) گذشته آنها بخشوده خواهد شد؛ و اگر به اعمال سابق بازگردند، سنّت خداوند در گذشتگان، درباره آنها جاری می‏شود (و حکم نابودی آنان صادر می‏گردد)». و حکم آیه عام است.

و نیز به دلیل حدیث اسامه رضی الله عنه در ماجرای مشرکی که اسامه در جنگ بر او دست یافت، و هنگامی که شمشیر را برای کشتن او بالا کشید، آن مشرک گفت: لا اله الا الله، ولی اسامه وی را کشت! سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم از آن عمل اسامه مطلع شد و به او فرمود: « أقتلته بعد أن قال : لا إله إلا الله ؟!» آیا بعد از آنکه گفت لا اله الا الله وی را کشتی؟! اسامه گفت: آری ای رسول خدا، چرا که او برای آنکه در امان باشد چنین گفت! ولی پیامبر صلی الله علیه وسلم باز فرمود: « قتلته بعد أن قال : لا ‏إله إلا الله ؟!» بعد از آنکه لا اله الا الله گفت وی را کشتی؟! و اسامه گفت: آری، و پیامبر صلی الله علیه وسلم همواره آن جمله را بر او تکرار کرد تا جاییکه اسامه گفت: آرزو داشتم تا قبل از این رویداد مسلمان نشده بودم».

هر چند که ظاهرا – والله اعلم – آن مرد مشرک برای در امان ماندن آن کلمه طیبه را گفت، اما به هر حال احتمال صدق در گفتن آن هم وجود دارد».‏"الشرح الممتع" (14/381-382) .‏

بطور کلی توبه کردن فرد مسلمانی بعد از دستگیر شدن او مانع از اجرای حدود نخواهند شد، ولی اگر قبل از آنکه دستگیر شود توبه نماید، ان شاءالله خداوند متعال گناهش را پاک کرده و حد و مجازات از او ساقط می شود، ولی هرگاه کافر یا مرتدی دستگیر شود و توبه کند، توبه او – به دلیل احتمال صدق – از او پذیرفته خواهد شد و این پذیرش توبه از او موجب ترغیب وی و دیگران بر اسلام خواهد شد که امری مطلوب شریعت است.

و این رای امام احمد و شافعی و رای برگزیده شیخ الاسلام است که گفته: تمامی حدود با توبه مجرم قبل از دستگیر شدنش ساقط خواهد شد.

نگاه کنید به: وانظر : "الإنصاف" (10/300) ، و "المجموع" (22/240) .‏

 

قابل ذکر است که اجرای حدود خود کفاره ای است برای مجرم، بنابراین با اجرای حد انشاء الله گناه مجرم پاک می شود. از عباده بن صامت رضی الله عنه روایت است : در مجلسی با پیامبر صلی الله علیه وسلم بودیم، فرمود : (بایعونی علی أن لاتشرکوا بالله شیئا ولاتسرقوا ولاتزنوا) «با من بیعت کنید بر اینکه هیچ کسی و هیچ چیزی را شریک خدا قرار ندهید و سرقت و زنا نکنید» سپس تمام آیه (مربوط به بیعت زنان را) تلاوت کرد وگفت : (فمن وفی منکم فأجره علی الله، و من أصاب من ذلک شئا فعوقب به فو کفارته، و من أصاب من ذلک شیئا فستره الله علیه فهو إلی الله، إن شاء غفرله و إن شاء عاقبه) «هر کس به این بیعت وفا کرد پاداشش نزد خداوند است و هر کس مرتکب یکی از این گناهان شد و کیفر آن را دید، (اجرای حد) کفاره آن است، و هر کس گناهی انجام داد و خداوند گناه اورا پوشاند، حکم آن به خدا برمی‌گردد اگر بخواهد او را عفو کند و اگر بخواهد عذابش دهد». متفق علیه

پس اگر شخصی بالغ و عاقل با اختیار خودش دزدی کرد، سپس به آن اعتراف نمود، یا دو نفر عادل به دزدی اوگواهی دادند، واجب است که حد بر او جاری شود. مشروط بر اینکه آن مال به حد نصاب رسیده و در مکانی محفوظ قرار گرفته باشد.

اما اگر در کشوری محکمه شرع وجود نداشته باشد تا مسروق شکایت کند، و یا سارق خود حاضر به اعتراف نیست، در این شرایط امید است که توبه او مفید واقع شود و ان شاءالله خداوند متعال گناهش را پاک می گرداند، البته بشرطیکه سارق خسارت وارده بر مسروق را جبران کند، زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم است می فرماید:‏ «مَنْ کَانَتْ لَهُ مَظْلَمَةٌ لِأَخِیهِ مِنْ عِرْضِهِ أَوْ شَیْءٍ فَلْیَتَحَلَّلْهُ مِنْهُ الْیَوْمَ قَبْلَ أَنْ لَا یَکُونَ دِینَارٌ وَلَا دِرْهَمٌ ، إِنْ کَانَ لَهُ عَمَلٌ صَالِحٌ ‏أُخِذَ مِنْهُ بِقَدْرِ مَظْلَمَتِهِ ، وَإِنْ لَمْ تَکُنْ لَهُ حَسَنَاتٌ أُخِذَ مِنْ سَیِّئَاتِ صَاحِبِهِ فَحُمِلَ عَلَیْهِ ». بخاری (2449).‏

یعنی: «هرکس به برادرش ظلم کرده خواه از جهت ناموس یا غیر آن، همین امروز از او طلب بخشش کند قبل از آنکه ‏روزی فرا رسد که دینار و درهم در آن روز پذیرفته نمی‌شوند، اگر عمل صالح داشته باشد به اندازه ظلمی که کرده از ‏آن برداشته می‌شود و اگر کار نیک و حسنه‌ای نداشته باشد از گناهان شخص مظلوم برداشته می‌شود و بر گناهان او ‏اضافه می‌شود».‏

ولی اگر سارق ترسید که اگر مسروق باخبر شود شر به پا میشود، می تواند مخفیانه اموالش را بازگرداند.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)

 

نصیحت و حکمت
نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.