اگر یکی از اعضای خانواده مقتول از قصاص صرفنظر کند، قصاص ساقط خواهد شد؟
اگر یکی از اعضای خانواده مقتول از قصاص صرفنظر کند، قصاص ساقط خواهد شد؟ موضوع: حدود و قصاص تاریخ انتشار: 2013-08-03 | بازدید: 845

در مورد قتل یک مسلمان از نظر قرابت چه کسانی مستحق خونخواهی هستند؟ آیا از نظر درجه قرابت اگر شخص درجه یک، قاتل را عفو کند، شخص مثل آن ویا شخص صاحب درجه پائینتر میتواند خونخواهی را از سر گیرد. وآیا از صدر تا فروع درجات قرابتی مع مقتول این صلاحیت تا کجا میتواند امتداد پیدا کند؟

 

الحمدلله،

برای گرفتن قصاص سه شرط لازم است :

1- قصاص گیرنده (ولی مقتول) باید مکلف باشد تا بتواند قصاص را بگیرد، پس اگر صاحب قصاص (ولیّ مقتول) کودک، یا دیوانه باشد، بر طبق رای شافعیه و امام احمد و دو شاگرد ابوحنیفه : قاتل تا هنگام مکلف شدن قصاص گیرنده حبس می‌شود.

استاد سید سابق در کتاب "فقه السنة" گفته : « اگر عاقل و بالغ نباشد هیچ‌کس در استیفای قصاص بجای او نمی‌نشیند نه پدر و نه وصی و نه حاکم‌، بلکه باید قاتل و جنایتکار زندانی شود تا زمانی‌ که ‌کودک بالغ ‌گردد و دیوانه بهبودی یابد، زیرا معاویه هدبه بن خشرم را که مرتکب قتل شده بود، زندانی‌کرد تا اینکه پسر مقتول بالغ‌گردید و این عمل معاویه در عصر اصحاب بوده وکسی این عمل او را منکر نشده است ».‌

2- تمام اولیاء دم باید برگرفتن قصاص اتفاق نظر داشته باشند؛ اگر یکی از اولیای مقتول قاتل را عفوکرد قصاص ساقط می‌شود و به دیه و خونبها تبدیل می‌گردد چون قصاص قابل تقسیم و تجزیه نیست‌، و از زید بن وهب روایت است : «أن عمر رضی الله عنه رفع إلیه رجل قتل رجلا، فأراد أولیاء المقتول قتله، فقالت أخت المقتول – و هی امرأة القاتل - قد عفوت عن حصتی من زوجی، فقال عمر : عتق الرجل من القتل» "الإرواء الغلیل" (2222).

یعنی: «مردی را نزد عمر رضی الله عنه آوردند که شخصی را کشته بود، اولیاء مقتول خواستند او را بکشند، ولی خواهر مقتول – که زن قاتل هم بود – گفت از سهمی که برای قصاص شوهرم داشتم گذشتم، عمر گفت : آن مرد از قتل نجات پیدا کرد».

همچنین از زید بن وهب روایت است : «وجد رجل عند امرأته رجلا، فقتلها، فرفع ذلک إلی عمر بن الخطاب رضی الله عنه فوجد علیها بعض إخوتها، فتصدق علیه بنصیبه فأمر عمرلسائرهم بالدیة» سنن بیهقی ( 8 / 59 ).

یعنی: «شخصی، مردی را نزد همسرش دید، او(زنش) را کشت، جریان را نزد عمر بن خطاب رضی الله عنه بردند، یکی از برادران آن زن (از کار او) عصبانی شد و سهم دیه خود را به آن مرد بخشید، عمر رضی الله عنه دستور داد که به بقیه برادرانش دیه داده شود».

استاد سید سابق در کتاب "فقه السنة" گفته : « امام ابوحنیفه‌ گفته : بزرگان می‌توانند حقوق خویش درقصاص را مطالبه‌کنند و منتظر بلوغ‌ کودکان نباشند».

جمهور فقهاء (حنفیه و شافعیه و حنابله) گفتند : مطالبه قصاص در درجه اول حق مقتول است، اگر او قبل از مرگش از حق خود بگذرد، قصاص ساقط می شود، اما اگر بمیرد و قاتل را عفو نکند، این بار حق مطالبه قصاص به وارثان او منتقل می شود، هر کدام از آنها بر حسب سهم و حصه ای که از ماترک مقتول دارد. "بدائع الصنائع" (7 / 248)، و"مغنی المحتاج" (4 / 39).

و تمامی وارثین (عصبه و اصحاب فروض) مذکر باشند یا مؤنث، کوچک باشند یا بزرگ، مساوی هستند، حتی اگر مقتول چیزی برای میراث نداشته باشد، باز حق مطالبه قصاص از آن کسانی است که إسماً از او ارث می برند. و اگر مقتول هیچ ورثه ای نداشته باشد، حق قصاص از آن حاکم و سلطان است.

پس حق مطالبه قصاص متعلق به تمام ورثه مقتول است، که عبارتند از: عصبه (یعنی کسانی که از کلاله ارث می برند) و اصحاب فروض، اینها همه اشتراکا اولیای دم محسوب می شوند و هرکس از حق قصاص بگذرد، قاتل قصاص نمی شود، و دیه به ورثه تعلق می گیرد؛ هرکس به میزان سهمی که از ارث دارد.

ضمناً تمام فقهاء اتفاق نظر دارند که اگر ولی قصاص اهلیت کامل داشته باشد (یعنی بالغ و عاقل باشد) می تواند مطالبه قصاص کند، و اگر مطالبه کرد باید قصاص انجام شود، اما اگر اولیاء دم چند نفر بودند، زمانی قصاص اجرا می گردد که همه با هم مطالبه کنند، و اگر یکی از آنها از قصاص درگذرد، قصاص ساقط خواهد شد.

نکته: اگر چند نفر اولیاء دم موجود باشند که یکی از آنان اهلیت ناقص داشته باشد :

- شافعیه و امام احمد و دو شاگرد ابوحنیفه گفتند : اگر نابالغ باشد باید منتظر ماند تا بالغ می شود و تصمیم بگیرد، و اگر مجنون باشد باید منتظر ماند تا بهبودی می یابد، زیرا در نزد اینها حق قصاص برای تمامی ورثه ثابت است آنهم بصورت مشترک.

- در نزد امام ابوحنیفه – که رای صحیح نزد حنفیه نیز می باشد – اگر کسی از بین اولیاء مقتول ناقص الاهلیت باشد، لزومی به انتظار نیست، و قصاص با مطالبه بقیه اجرا می شود، زیرا قصاص تنها از آن افراد از ورثه است که کامل الاهلیت باشد.

و اگر یکی از اولیای دم – که اهلیتش کامل باشد – غائب باشد، به اتفاق فقهاء باید منتظر ماند تا بازگردد، چه بسا او از حق قصاص بگذرد.

3- در قصاص بجز قاتل نباید به کسی دیگر ظلم شود : پس هرگاه قصاص بر زنی حامله واجب شد، تا وضع حمل نکند، و به نوزاد (از شیر اول زایمان) لبأ (شیر اول زایمان) ندهد، نباید کشته شود.

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)

 

نصیحت و حکمت

 

از ابن مسعود رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «تابعوا بین الحج و العمرة فإنهما ینفیان الذنوب و الفقر، کما ینفی الکیر خبث الحدید و الذهب و الفضة، والیس لحجة مبرورة ثواب إلا الجنة». ترمذی (807).

یعنی: «پی در پی حج و عمره کنید زیرا آن دو گناهان و فقر را از بین می‌برند همانطور که دم آهنگری ناخالصی و زایده‌ی آهن و طلا و نقره را می‌زداید وحج مقبول پاداشی جز بهشت ندارد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.