انواع نذر کدامند؟ و آیا می توان مانند سوگند بجای انجام نذر کفاره آنرا بدهیم؟
انواع نذر کدامند؟ و آیا می توان مانند سوگند بجای انجام نذر کفاره آنرا بدهیم؟ موضوع: سوگند و نذر تاریخ انتشار: 2013-08-05 | بازدید: 1123

انواع نذر کدامند؟ و آیا می توان مانند سوگند بجای انجام نذر کفاره آنرا بدهیم؟

 

الحمدلله،

نذر - در تمام احوال - مانند سوگند نیست که اگر شکسته شود با دادن کفاره شخص بریء الذمه شود، بعضی از انواع نذر را باید انجام داد و با پرداخت کفاره نمی توان از زیر آن بیرون آمد، و آن نذر طاعت است، یعنی اگر نذر در مورد عبادتی باشد؛ مانند نماز، روزه، حج و عمره و یا اعتکاف باشد، وفا به آن لازم است و نمی توان بجای آن کفاره داد. همچنین اگر نذر بر طاعتی بود مانند : اطعام مساکین، صدقه، قربانی و یا ذبح گوسفندی و امثال آن، نذر به مصرف مستمندان برسد، و نمی توان بجای آن کفاره داد.

شیخ محمد بن صالح العثیمین در شرح "کتاب التوحید" باب نذر می گوید :

«اقسام نذر عبارتند از :

اول : نذری که وفای به آن واجب است، و آن نذر طاعت است، به دلیل فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم : «مَنْ نَذَرَ أَنْ یُطِیعَ اللَّهَ فَلْیُطِعْهُ» بخاری (6696).

یعنی : «هر کس نذر کرد که خدا را اطاعت کند، پس باید از او اطاعت کند (به مفاد نذرش عمل کند)».

دوم : نذری که وفای به آن حرام است، و آن نذر برای (انجام) معصیت و گناهی است، به دلیل فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم : « وَمَنْ نَذَرَ أَنْ یَعْصِیَهُ فَلاَ یَعْصِهِ» بخاری (6696).

یعنی : «و هر کس نذر کرد که نافرمانی خدا کند، نافرمانی او را نکند (به نذرش وفا ننماید)».

و فرمود : « فَإِنَّهُ لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِی مَعْصِیَةِ اللَّهِ» ابوداود (3313).

یعنی : «نذر در معصیت خداوند وفا ندارد (وفا کردن به آن لازم نیست)».

سوم : نذری که بر روال سوگند باشد، و آن نذر مباح است؛ شخص مخیر است یا آنرا انجام دهد و یا کفاره سوگند بدهد، مثلا اگر نذر کند که این لباس را بپوشد، اگر خواست آنرا بپوشد و اگر خواست نپوشد و در عوض کفاره سوگند بدهد.

چهارم : نذر از روی لج و خشم (نذر لجاج و غضب)، و به این اسم نامگذاری شده چون غالب اوقات لج و خشم بر او (شخص نذر کننده) وارد می شود (و برای همین نذر می کند)، البته لازم نیست همیشه لج و یا خشمی درکار باشد (تا آنرا نذر لجاج و خشم بنامیم)، چرا که معمولا بوسیله آن (نذر) قصد سوگند، یا تشویق (خویش برای انجام دادن کاری)، یا منع (کردن خویش از انجام کاری)، یا تصدیق و یا تکذیب (چیزی) را دارد.

مثل اینکه کسی بگوید : امروز فلان و فلان چیز روی داد، بعد شخصی دیگر بگوید : (خیر) چیزی روی نداد و اگر روی داده باشد نذر می کنم که یک سال برای خدا روزه بگیرم! حال اگر مشخص شود که (آن چیز) روی داده، در آنصورت شخص نذر کننده مخیر است : یا یکسال روزه بگیرد، و یا کفاره سوگند بدهد.

پنجم : نذر مکروه، که وفای به آن مکروه است، و کفاره سوگند بدهد.  

ششم : نذر مطلق؛ که عبارتست از نذری که صیغه نذر در آن بکار برده شود، مثل اینکه بگوید : برای خدا بر من نذری باشد، کفاره این همان کفاره سوگند است، چنانکه پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود : «کفارة النذرإذا لم یُسمَّ کفارة یمین» ترمذی (1528).

یعنی : «کفاره نذر اگر نام برده نشود، کفاره سوگند است»».

سوال : آیا نذر معصیت منعقد می شود؟

جواب : آری، منعقد می شود، و برای همین رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود : «مَنْ نَذَرَ أَنْ یَعْصِیَهُ فَلاَ یَعْصِهِ» بخاری (6696).

یعنی : «هر کس نذر کرد که نافرمانی خدا کند، نافرمانی او را نکند (به این نذرش وفا ننماید)».

اگر می فرمود : « من نذر أن یعصی الله فلا نذر له : هر کس نذر کرد که نافرمانی خدا کند، نذری برای او نیست»، در آنصورت منعقد نمی شد، ولی چون فرمودند : «فَلاَ یَعْصِهِ : نافرمانی او را نکند» این دلیلی بر آنست که نذر معصیت منعقد می شود فقط تنفیذ (انجام) نمی شود.

و حال که منعقد می شود، آیا کفاره لازم می شود؟

اهل علم در این باره اختلاف دارند، و از امام احمد نیز دو روایت نقل شده است.

بعضی از علماء گفتند : کفاره لازم نیست، و به این حدیث پیامبر صلی الله علیه وسلم استدلال کردند که فرمود : « لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِی مَعْصِیَةِ اللَّهِ» صحیح الجامع (7574).

یعنی : «نذر در نافرمانی و معصیت الهی وفا به آن لازم نیست».

و به این حیث نبوی که فرمود : «مَنْ نَذَرَ أَنْ یَعْصِیَه فَلاَ یَعْصِهِ» بخاری (6696).

یعنی : «هر کس نذر کرد که نافرمانی خدا کند، نافرمانی او را نکند (به این نذرش وفا ننماید)».

پیامبر صلی الله علیه وسلم نفرمود کفاره هم بدهد، و اگر کفاره واجب می بود آنرا ذکر می کردند.

قول دوم : کفاره واجب است، و این رای مشهور در مذهب حنابله است؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم در حدیث دیگری بجز این دو حدیث ذکر کرده اند که کفاره آن (یعنی کفاره نذر در معصیت) کفاره سوگند است. وانگهی ذکر نکردن (کفاره) در حدیثی مقتضی عدم آن نیست، یعنی نگفتن دلیل بر نبودن نیست، آری! اگر پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرمود : کفاره ای ندارد، در آنصورت در دو حدیث تعارضی بوجود می آمد و آنگاه بدنبال ترجیح می گشتیم، اما پیامبر صلی الله علیه وسلم نفی کفاره نکردند، بلکه سکوت نمودند و سکوت منافی منطوق نیست..

و همچنین از نظر قیاس : اگر انسان قسم بخورد که عمل حرامی را انجام خواهد داد، و بگوید : والله این کار را انجام می دهم، درحالیکه کار حرامی است، نباید آنرا انجام دهد، و بجای سوگندش کفاره می دهد، با وجود آنکه بر امر حرامی قسم خورده، و نذر شبیه به قسم است، و بر این اساس؛ کفاره (نذر معصیت) کفاره سوگند است و این قول صحیح تر است». پایان

و نگاه به : " مجموع فتاوی ورسائل " (9/231).

 

نکته : حدیثی که جناب شیخ به آن اشاره کردند، روایتی است که عایشه رضی الله عنها از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت کرده که فرمود : « لَا نَذْرَ فِی مَعْصِیَةِ اللهِ، وَکَفَّارَتُهُ کَفَّارَةُ یَمِینٍ» صحیح ابن ماجة ( 2125 ).

یعنی : «در معصیت خدا نذری نیست، و کفاره آن کفاره سوگند است».

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)

 

نصیحت و حکمت

 

سپاس الله تعالی

 

فقیه محدث ابومطرف عبدالملک بن مروان القَنَازعی قرطبی مؤلف "تفسیر الموطأ" متوفی 413 هـ می فرماید:

"در مصر بودم و در نماز عید با مردم شرکت کردم. همه به سوی آنچه که آماده کرده بودند رفتند و من به سوی رود نیل به راه افتادم. با خود چیزی برای خوردن جز باقی مانده ی ترمسی که در خرقه ام بود، نداشتم. بر ساحل نشستم و شروع به خوردن آن کردم و پوسته هایش را به مکانی می انداختم.

با خود گفتم:

امروز که در مصر، عید است آیا کسی با حالی بدتر از حال من هم یافت می شود؟!

چیزی نگذشت که سرم را بلند کرده و به جلو خود نگاه کردم، مردی را دیدم که پوسته های ترمسی را که در آنجا انداخته بودم را بر می داشت و می خورد!

پس دانستم که آن هشداری است از سوی الله عزوجل.! پس او را سپاس گفتم.

 

[به نقل از کتاب "المغرب فی حلی المغرب" تألیف: لابن سعید المغربی الأندلسی متوفی 685 هـ، 1 – 171].

 

 

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.