در چه حالتی شکستن سوگند جایز است
در چه حالتی شکستن سوگند جایز است موضوع: سوگند و نذر تاریخ انتشار: 2013-08-05 | بازدید: 869

در چه حالتی شکستن سوگند جایز است و در کدام سوگند شکستن آن ناجایز است؟

 

الحمدلله،

عمل کردن به سوگند یکی از پنج حکم واجب، مستحب، حرام، مکروه و مباح را دارد.

مولف کتاب "مطالب أولی النهی" (6/ 365) می گوید : «(هرکس برای انجام فعل مکروهی سوگند بخورد یا) بر (ترک عملی مستحب سوگند بخورد، سنت است سوگندش را بشکند و عملی کردن سوگند مکروه است) زیرا عملی کرن آن منجر به ترک مستحبی از مستحبات می شود. (و) هرکس سوگند بخورد (که عمل مستحبی را انجام خواهد داد و یا عمل مکروهی را ترک می کند، شکستن آن سوگند مکروه است، بلکه عمل نمودن به مفاد سوگندش سنت است) زیرا عملی کردن سوگندش منجر به کسب ثواب بخاطر انجام عمل مستحب و ترک عمل مکروه می شود.

(و) هرکس سوگند بخورد (که عمل واجبی را انجام می دهد و یا حرامی را ترک خواهد کرد، در آنصورت شکستن آن سوگند حرام است) زیرا شکستن آن منجر به ترک واجب یا انجام فعل حرامی می شود، (و لذا عمل به سوگند واجب است)..

(و) هرکس سوگند بخورد (که عمل حرامی انجام می دهد و یا واجبی را ترک خواهد کرد، شکستن آن سوگند واجب است) وگرنه با انجام فعل حرام یا ترک واجب گناهکار خواهد شد، (و عمل کردن به مفاد سوگندش حرام است).

و هرکس (در کار مباحی) سوگند بخورد (مختار است) : یا سوگندش را بشکند یا به آن عمل کند، و البته (حفظ سوگند) از شکستن آن (اولاتر است)؛ به دلیل فرموده خداوند : « وَاحْفَظُواْ أَیْمَانَکُمْ» (مائده 89). یعنی : «و سوگندهای خود را حفظ کنید (و نشکنید)»».

و نگاه کنید به : بدائع الصنائع (3/ 17) ، أسنی المطالب (4/ 247).

 

خلاصه :

1- شکستن سوگند که برای امر مباحی خورده شده باشد، جایز است.

2- شکستن سوگند که برای ترک امر مستحب یا انجام فعل مکروهی خورده شده باشد، مستحب است.

3- شکستن سوگند که برای ترک امر مکروه یا انجام فعل مستحبی خورده شده باشد، مکروه است.

4- اگر برای انجام فعل حرام یا ترک عمل واجب سوگند بخورد، شکستن آن واجب است.

5- اگر برای ترک عمل حرام و یا انجام عمل واجبی سوگند بخورد، شکستن آن حرام است.

در هریک از این موارد، چنانچه سوگند خویش را بشکند، می بایست کفاره بدهد.

و اما دلیل بر جواز شکستن سوگند، این فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم است : «مَنْ حَلَفَ عَلَی یَمِینٍ فَرَأَی غَیْرَهَا خَیْرًا مِنْهَا فَلْیَأْتِ الَّذِی هُوَ خَیْرٌ وَلْیُکَفِّرْ عَنْ یَمِینِهِ» مسلم (1650).

یعنی : «هرکس بر انجام کاری سوگندخورد، سپس دید که غیر آن کار بهتر است، باید آن کار بهتر را انجام داده و کفاره سوگندش را بدهد».

و ابوموسی اشعری رضی الله عنه روایت می کند : «أَتَیْنَا النَّبِیَّ صلی الله علیه وسلم نَفَرٌ مِنَ الأشْعَرِیِّینَ فَاسْتَحْمَلْنَاهُ، فَأَبَی أَنْ یَحْمِلَنَا، فَاسْتَحْمَلْنَاهُ فَحَلَفَ أَنْ لا یَحْمِلَنَا، ثُمَّ لَمْ یَلْبَثِ النَّبِیُّ صلی الله علیه وسلم أَنْ أُتِیَ بِنَهْبِ إِبِلٍ، فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ، فَلَمَّا قَبَضْنَاهَا قُلْنَا: تَغَفَّلْنَا النَّبِیَّ صلی الله علیه وسلم یَمِینَهُ، لا نُفْلِحُ بَعْدَهَا أَبَدًا، فَأَتَیْتُهُ، فَقُلْتُ: یَا رَسُولَ اللَّهِ! إِنَّکَ حَلَفْتَ أَنْ لا تَحْمِلَنَا، وَقَدْ حَمَلْتَنَا، قَالَ: «أَجَلْ وَلَکِنْ لا أَحْلِفُ عَلَی یَمِینٍ فَأَرَی غَیْرَهَا خَیْرًا مِنْهَا إِلا أَتَیْتُ الَّذِی هُوَ خَیْرٌ مِنْهَا وَتَحَلَّلْتُهَا». بخاری (4385) ومسلم (1649).

یعنی: گروهی از ما اشعریها نزد نبی اکرم صلی الله علیه وسلم آمدیم و خواستار مرکب شدیم (تا در جنگ تبوک شرکت کنیم). ایشان از دادن مرکب به ما خودداری کرد. دوباره خواستار مرکب شدیم. این بار، سوگند یاد کرد که به ما مرکب ندهد. سپس دیری نگذشت که چند نفر از شترانی راکه به غنیمت گرفته بودند، آوردند. آنگاه دستور دادند تا پنج شتر به ما بدهند. هنگامی که شتران را تحویل گرفتیم، با خود گفتیم: کاری کردیم که رسول خدا صلی الله علیه وسلم سوگندش را فراموش کند. بعد از این، هرگز رستگار نخواهیم شد. بدین جهت، نزد ایشان رفتم وگفتم: ای رسول خدا! شما سوگند یاد کردید که به ما مرکب ندهید حال آنکه به ما مرکب عنایت فرمودید. رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «بلی، ولی من هر سوگندی که یاد کنم و خلاف آنرا بهتر بدانم، آنرا انجام می‌دهم و کفارة قسم را ادا می‌کنم».

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)

 

نصیحت و حکمت

قال أحمد رحمه الله : «الناس محتاجون إلی مداراة ورفق فی الأمر بالمعروف بلا غلظة إلا رجل معلن بالفسق فلا حرمة له». "جامع العلوم والحکم " (ص : 342).

امام احمد رحمه الله فرمودند: «مردم در هنگام امر به معروف به مدارا و نرمی نیاز دارند نه شدت و تندی، مگر برای مردی که علناً گناه و فسق می کند که دیگر حرمتی برایش نیست».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.