شجاعت
شجاعت موضوع: آداب و اخلاق تاریخ انتشار: 2013-06-19 | بازدید: 571

شجاعت

یک شب اهالی مدینه صدای بلندی را شنیده و ترس سراسر وجودشان را فراگرفت. مردم به سوی جایی که صدا از آن می آمد شتافتند. پیامبر صلی الله علیه و سلم در سر راهشان با آنان روبرو شد درحالیکه از آن مکان بازمی گشت. او از همه پیشتر به محل صدا رسیده بود و به آن ها می فرمود: (لم تُرَاعوا..لم تراعوا (أی لا تفزعوا)) [متفق علیه] یعنی: "نترسید... نهراسید!"

روایت می شود که حضرت عمر بن خطاب -رضی الله عنه- که در بین مردم لباس پخش می کرد، لباس ها فقط تا ساق مردها را می پوشاند، و قسمت دیگر پایشان بیرون می ماند، حضرت عمر رضی الله عنه نیز مانند آنها لباسی را برای خود برداشت، و بر بالای منبر رفت و مردم به لباس بلندش نگاه کردند، وقتی که خطبه را آغاز کرد، گفت: ای مردم گوش کنید و اطاعت نمایید، مردی جواب داده و گفت: نه گوش می کنیم و نه اطاعت! عمر از او پرسید: چرا؟

مرد جواب داد: برای اینکه تو به ما لباس کوتاه داده ای و برای خودت آن لباس بلند را برداشته ای. حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه به پسرش عبدالله امر کرد تا به مرد جواب داده و حقیقت را برای او روشن سازد. عبدالله بن عمر -رضی الله عنه- برخاست و اعلام کرد که او از سهمیه ی لباس خود صرف نظر کرده است تا لباس پدرش کامل باشد. مرد گفت: حال بگو! می شنویم و اطاعت می کنیم.

 *شجاعت چیست؟

شجاعت به جرأت و قوت قلبی که در وقوع پیشامدهای دشوار و بسیار سخت در شخص پدیدمی آید، گفته می شود.

شجاعت پیامبر صلی الله علیه و سلم:

صحابه -رضی الله عنهم- هنگامی که جنگ شدت می گرفت پشت سر آن حضرت صلی الله علیه و سلم پناه می گرفتند. چنانکه وی پیشاپیش همه قرار می گرفت. در این مورد حضرت علی رضی الله عنه می گوید: ما هنگامی که شدت جنگ بالا می گرفت به سوی پیامبر صلی الله علیه وسلم پناه برده و او را پیشاپیش نبرد قرار می دادیم، و هیچ یک از ما  از وی به دشمن نزدیکتر نبودیم.

براء -رضی الله عنه- می گوید: ما در هنگام شدت گرفتن دشواری جنگ به پیامبر صلی الله علیه وسلم پناه می بردیم، و شجاعترین افراد می توانستند دوشادوش وی بجنگند.

در غزوه ی حنین هنگامی که ترس و اضطراب در دل مسلمانان افتاده بود، و عده ی بسیاری از آنها فرار کرده و بسیاری کشته و زخمی شده بودند، پیامبر صلی الله علیه و سلم در جای خود محکم ایستاده و از چپ و راست با شمشیرش با دشمن مبارزه نموده و با صدای بلند می فرمود: (أنا النبی لا کذب، أنا ابن عبد المطلب) یعنی: " من پیامبر هستم و دروغی در کار نیست و من پسر عبد المطلب هستم. مسلمانان بانگ وی را شنیده و شجاعت خود را بازیافته و بار دیگر پیرامون پیامبر صلی الله علیه و سلم گرد آمده و مبارزه کردند، تا اینکه به پیروزی دست پیدا کردند. بدینسان همه پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم شجاع ترین مردمان می دانستند و صحابه از ایشان درس شجاعت و شهامت می آموختند. آنان نیز سرمشق هایی شایسته و نمونه هایی بی مثال از جانفشانی و فداکاری بودند. 


شجاعت صحابه:

صحابه رضوان الله علیهم در شجاعت خود ضرب المثل هایی بودند، و از جمله شجاع ترین آنان عمرو بن جموح بود. پسرانش مانع شرکت او در جنگ گشتند، برای اینکه او نمی توانست با پای لنگش به خوبی راه برود. ولی عمرو بن جموح می گفت: به خدا قسم که من می خواهم با همین پای لنگ به بهشت بروم.   
از پیامبر صلی الله علیه و سلم اجازه خواست تا مبارزه کند و این اجازه به او داده شد. به سوی میدان مبارزه شتافت و با شجاعت جنگید تا آنکه به شهادت در راه خدا نایل شد. 

 

علی بن ابی طالب:

حضرت علی رضی الله عنه از زمان کودکیش باشجاعت خوگرفته بود. ایشان نمونه ای بسیار خوب برای شجاعت است، هنگامی که هنوز نوجوانی بیش نبود، زمان هجرت پیامبر صلی الله علیه و سلم در جایگاه پیامبر صلی الله علیه وسلم خوابید و خودش را درمعرض شمشیرهای مشرکان و در خطر مرگ قرارداد تا پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم به سلامت به سوی مدینه هجرت نمایند.

 

عبدالله بن رواحه:

صحابی گرانقدری که در راه خدا جهاد کرد، در جنگ موته حاضر بود، و قبل از اینکه به درجه شهادت نایل شود باخود درباره ی جنگیدن در راه خدا چنین زمزمه می نمود:

أقسمتُ یا نَـفْسُ لتَنْـزِلِـنَّــهْ
ما لـی أراک تکرهیـن الجنَّــةْ
یا نفـسُ إلا تُقْتَلـِـی تمـوتـی
هـذا حِمامُ الموت قد صَلِیــتِ
وما تمنیـتِ فـقـد أُعْطِیــتِ
إن تفعلی فِعْلَهُمَـا هُـدِیـــتِ

معنی شعر:

"قسم خورده ام ای نفس که فرودخواهی آمد بدآنجا

چه شده است که می بینمت از بهشت بیزاری

ای نفس اگر کشته نگردی تو خود می میری

این جایگه سرای مرگ است و افکنده ای در آن خود را

آری هرآنچه آرزوی تو بوده است ترا داده اند

چون تو همان کنی که آن دو بکردند، بدان که رهیدی."

عبدالله تمنای شهادت را داشت و می خواست تا به دوستش زید بن حارث بپیوندد.

جعفر بن ابی طالب یکی از شهیدان موته، بلافاصله وارد میدان کارزار شد، و در آن نبرد چنان مبارزه کرد که کسی را یارای مقابله با او نبود و در آخر و به دو دوستش در بهشت ملحق شد.

 

خالد بن ولید:

پیامبر صلی الله علیه و سلم بخاطر شجاعت و دلاوری خالد بن ولید در جنگ او را لقب شمشیر آخته ی خداوند عطا نمود. وقتی در بستر مرگ قرار داشت، بسیار برایش ناراحت بود از اینکه در میدان جنگ شهید نشده است و می گفت: در جسم من وجبی نیست که ضربه ی شمشیر و یا جای زخم تیر و یا نیزه نباشد، در حالی که دارم در بسترم خویش بمانند شتر جان می دهم، و چشمان ترسوها به خواب نمی رود. 

 

ابوذر غفاری:

او به خاطر شجاعتش در امر به معروف و نهی از منکر معرف است. از فقراء حمایت کرده و از ثروتمندان می خواست که صدقه بدهند و زکات اموالشان را در راه کمک به فقیران خرج کنند. همچنین می گفت: مژده باد کسانی را که طلا و نقره گرد می آورند به داغی که و به وسیله ی آن در روز قیامت پیشانی و پهلوهایشان داغ می شود.

 

زنان صحابه:

زنان صحابه به شجاعت و تهور معروف بودند. آنان نیز به همراه مردان مسلمان در جنگ ها شرکت کرده و برای جنگجویان اقدام به آماده ساختن می کردند. برای سیراب نمودن سربازان آب تهیه می کردند، مجروحان و بیماران را مداوا و پرستاری می نمودند. از این زنان بانو ام عماره نسیبه دختر کعب، بانو ام عطیه انصاری، بانو ام سلیم، بانو لیلی غفاری، و دیگران -رضی الله عنهن- شهرت یافتند.
یک بار صحابیه گرانقدر خوله دختر ثعلبه -رضی الله عنها- در مقابل امیر المؤمنین عمر بن خطاب -رضی الله عنه- ایستاده و شروع کرد به نصیحت کردن ایشان، و او را موعظه می داد، حضرت عمر رضی الله عنه مقابلش ایستاده و تکان نمی خورد، و تا پایان به اندرزهای وی گوش فراداد.


کودکان صحابه:

بسیاری از کودکان صحابه از اینکه نمی توانستند همراه پیامبر صلی الله علیه و سلم در جنگ شرکت داشته باشند دلتنگ می گشتند. حکایت می کنند که عمیر بن ابی وقاص وقتی که کوچک بود خودش را میان صف های لشکر پنهان کرده بود، تا اینکه پیامبر صلی الله علیه و سلم او را نبیند و به خاطر سن و سال کم او را از نبرد بازندارد. هنگامی که پیامبر صلی الله علیه و سلم از او خواست تا بازگردد، به گریه افتاد. پیامبر صلی الله علیه و سلم نیز به او اجازه داد تا همراه لشگر بماند. 
 

انواع شجاعت:

شجاعت موارد بسیاری دارد، از جمله:

 شجاعت در امر به معروف و نهی از منکر:

 پیامبر صلی الله علیه و سلم خشمگین نمی شد مگر زمانیکه یکی از حرمت های خداوند مورد بی احترامی قرار می گرفت یا وقتی کسی کرتگب منکر و نافرمانی می گشت. در این حالت پیامبر صلی الله علیه و سلم فرد به خیر و نیکی امر فرموده و از گناه و معصیت نهی می کرد. صحابه نیز این رفتار را از پیامبر صلی الله علیه و سلم می آموختند.

خداوند سبحان به این نوع شجاعت با متوجه ساختن ما به امر به معروف و نهی از منکر امر نموده و می فرماید: {الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلاة وآتوا الزکاة وأمروا بالمعروف ونهوا عن المنکر ولله عاقبة الأمور} [حج: 41] یعنی: " همان کسانی که چون در زمین به آنان توانایی دهیم نماز برپا می‏دارند و زکات می‏دهند و به کارهای پسندیده وامی‏دارند و از کارهای ناپسند باز می‏دارند و فرجام همه کارها از آن خداست."

همچنین پروردگار متعال می فرماید: {وما کان المؤمنون لینفروا کافة فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فی الدین ولینذروا قومهم إذا رجعوا إلیهم لعلهم یحذرون} [توبة: 122] یعنی: " و شایسته نیست مؤمنان همگی [برای جهاد] کوچ کنند پس چرا از هر فرقه‏ای از آنان دسته‏ای کوچ نمی‏کنند تا [دسته‏ای بمانند و] در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آنان بازگشتند بیم دهند باشد که آنان [از کیفر الهی] بترسند."
پیامبر صلی الله علیه و سلم نیز می فرماید: (قل الحق، ولو کان مرًّا) [احمد] یعنی: "حق را بگو حتی اگر تلخ باشد."

همچنین از آن حضرت صلی الله علیه و سلم نقل شده که فرموده است: (من رأی منکم منکرًا فلیغیره بیده، فإن لم یستطع فبلسانه، فإن لم یستطع فبقلبه، وذلک أضعف الإیمان) [مسلم] یعنی: " هرگاه کسی از شما کار بدی را دید باید آنرا به دست خویش تغییر دهد، اگر نتوانست به زبان خود آنرا منع کند و اگر نتوانست به دل خود آن را بد بداند و این ضعیف ترین مرحله ی ایمان است."
پیامبر صلی الله علیه و سلم بان می فرمود که کسی که حاکم را پند داده و با ملایمت و به نرمی او را نصیحت نماید، اجر و پاداش بسیار عظیمی از جانب پروردگار نصیبش می شود. پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرماید: (سید الشهداء حمزة بن عبد المطلب، ورجل قام إلی إمام جائر، فأمره ونهاه فقتله) [حاکم] یعنی: "سید و سرور شهیدان حمزه فرزند عبدالمطلب است و مردی که در برابر حاکم ستمگر بپاخاسته و او را (به نیکی) امر نموده و (از بدی) نهی کند و در این را کشته شود."


 شجاعت در طلب علم:

انسان مسلمان همیشه در جستجوی علم و دانش است. آنچه را که نمی داند می پرسد و برای آن توضیح می خواهد، چرا که طلب علم و دانش بر هر زن و مرد مسلمانی فرض است. صحابه رضی الله عنهم از پیامبر صلی الله علیه و سلم سوال می کردند و بدون اینکه خجالت بکشند در مورد آنچه که نمی دانستند می پرسیدند. و از آنها مردان و زنان رضی الله عنهم- در این امر یکسان بودند.


شجاعت در هنگام اعتراف به اشتباهات:

 مسلمان همواره به سوی حق و خیر و نیکی تمایل داشته، و وقتی که خطایی از وی سر زد فوراً به اشتباه خود اعتراف نموده و ابراز پشیمانی کرده و نزد پروردگارش توبه می نماید. نمونه ی چنین عملکردی در مورد سرورمان حضرت آدم -علیه السلام- می باشد هنگامی که از درخت ممنوعه خوردند و از فرمان خدا سرپیچی کرد ولی به سرعت به اشتباه خود اعتراف کرده و نزد پروردگار خود طلب استغفار نمود تا اینکه خداوند توبه اش را قبول کرد.

همچنین حضرت یونس -علیه السلام- هنگامی که نهنگ او را بلعیده و او با ذکر و یاد پروردگارش و طلب استغفار از خداوند به او پناه برد، تا اینکه خداوند او را از آن وضعیت نجات داد. او اینگونه دعا کرده و از پروردگارش طلب کمک می نمود: (لا إله إلا أنت سبحانک إنی کنت من الظالمین.) یعنی: "هیچ خدایی نیست به جز تو! پاک و منزهی همانا که من از ستمکاران بوده ام."

انسان مسلمان به همین ترتیب عمل نموده و همیشه بسوی پروردگار خویش برمی گردد، و هرگاه که خطایی از او سر زد توبه نموده و با عذرخواهی به گناه خود اعتراف می کند.

 

شجاعت بهنگام مبارزه:

خداوند به مسلمانان امر کرده که برای مواجهه با دشمن او آماده شوند، و می فرماید: {وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوکم وآخرین من دونهم لا تعلمونهم الله یعلمهم} [انفال: 60] یعنی: " و هر چه در توان دارید از نیرو و اسبهای آماده بسیج کنید تا با این [تدارکات] دشمن خدا و دشمن خودتان و [دشمنان] دیگری را جز ایشان که شما نمی‏شناسیدشان و خدا آنان را می‏شناسد بترسانید."
خداوند به مسلمانان امر نمود تا همگی با هم  و یکپارچه با قدرت و استواری به مبارزه با مشرکین بپردازند، و می فرماید: {إن الله یحب الذین یقاتلون فی سبیله صفًا کأنهم بنیان مرصوص} [صف: 4] یعنی: " در حقیقت‏خدا دوست دارد کسانی را که در راه او صف در صف چنانکه گویی بنایی ریخته شده از سرب‏اند جهاد می‏کنند."
و خداوند متعال می فرماید: {یا أیها الذین آمنوا إذا لقیتم فئة فاثبتوا واذکروا الله کثیرًا لعلکم تفلحون} [انفال: 45] یعنی: " ای کسانی که ایمان آورده‏اید چون با گروهی برخورد می‏کنید پایداری ورزید و خدا را بسیار یاد کنید باشد که رستگار شوید."
و خداوند متعال فرموده است: {یا أیها الذین آمنوا إذا لقیتم الذین کفروا زحفًا فلا تولوهم الأدبار} [انفال: 15] یعنی: " ای کسانی که ایمان آورده‏اید هر گاه [در میدان نبرد] به کافران برخورد کردید که [به سوی شما] روی می‏آورند به آنان پشت مکنید."
مسلمانان از مردن در راه خدا نمی هراسند، و آن را مقام و منزلت بسیار بزرگی در نزد خداوند سبحان می دانند.


شاعر می گوید:
وإذا لـم یَکُـنْ للمــوتِ بُــدٌّ
فَمِنَ الْعَجْزِ أنْ تموتَ جَبـَـانَــا

معنی شعر:

"چو از مرگ گریزی نیست

مردن باترس عین ناتوانیست."

پیامبر صلی الله علیه و سلم بر قدرت و نیرومندی تأکید بسیار داشته و می فرمود: (المؤمن القوی خیر وأحب إلی الله من المؤمن الضعیف، وفی کلٍّ خیر. احرص علی ما ینفعک، واستعن بالله ولا تَعْجَزْ، وإن أصابک شیء فلا تقل: لو أنی فعلتُ کذا کان کذا وکذا، ولکن قل: قدَّر الله وما شاء فعل، فإن لو تفتح عمل الشیطان) [مسلم] یعنی: " در نزد خدا مؤمن قوی و نیرومند از مؤمن ضعیف بهتر و محبوب تر است، و در هر کدام شان خیر وجود دارد. تلاش کن و حریص باش بدانچه برایت نفع می رساند، و از خداوند یاری خواسته و ناتوان مشو. هرگاه ترا چیزی برسد، مگو اگر من چنین می کردم چنین وچنان می شد، ولی بگو خدا مقدر ساخته بود و آنچه خداوند بخواهد انجام می دهد. زیرا کلمهء "اگر" کار را بر وسوسه ی شیطان می گشاید."

بنابراین بر مسلمانان لازم است که خصلت شجاعت را جزو خلق و خوی همیشگی خویش قرار دهند.

 

مترجم: مسعود

مصدر: سایت نوار اسلام

IslamTape.Com

 

 

    منبع: سایت نوار اسلام

 

نصیحت و حکمت

حدثنا یحیی ابن یمان، قال: سمعت سفیان الثوری، یقول: «الأعمال السیئة داء، والعلماء دواء، فإذا فسد العلماء فمن یشفی الداء؟». "حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء" حافظ أبو نعیم اصفهانی.

یحیی بن یمان می گوید: شنیدم که سفیان ثوری می فرمود: «اعمال و کارهای بد و زشت درد هستند و علماء دوای آن دردها هستند، هرگاه علماء فاسد شدند پس چه کسی دردها را درمان کند؟».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.