آداب قرائت قرآن کریم موضوع: قرآن تاریخ انتشار: 2016-03-14 | بازدید: 1006

آداب قرائت قرآن کریم

1- قاری قرآن باید اخلاص داشته باشد .

2- در مورد قرآن ، ادب را رعایت نموده و با این تصور ذهنی که در حال مناجات با خداوند عزوجل است ، به قرائت قرآن مبادرت ورزد.

3- بگونه ای قرآن را قرائت کند که انگار خداوند تبارک و تعالی را می بیند – و اگر نمی تواند اینگونه تصور کند  ، حداقل در ذهن داشته باشد که خداوند او را می بیند.

 

4- شایسته است هرگاه تصمیم به قرائت داشت ، مسواک زده و بهتر است مسواکش از چوب درخت اراک باشد اما با دیگر چیزها هم اشکالی ندارد و به صورت عرضی و از طرف راست دهانش شروع به مسواک زدن می کند و به نیت انجام سنت این کار را انجام می دهد .

 

5- مستحب است به هنگام قرائت وضو داشته باشد اما اگر با بی وضویی قرائت کرد جائز است  ، و نمی توان گفت که عمل مکروهی را انجام داده ، بلکه ترک افضل نموده است  اما اگر آب را نیافت یا اینکه آب بود اما امکان استفاده ی از آن بخاطر مریضی و .. وجود نداشت ، تیمم می کند ، زن مستحاضه هم در زمانی که پاک است ، حکم بی وضو را دارد ، اما جنب و حائض ، برخی از علما قائلند که قرائت قرآن برای آنها جائز نیست ، و من می گویم که قرائت و دست زدن به قرآن بدون هیچ گناهی برایشان جائز است – ان شاء الله- چون دلائل افرادی که این امر را جائز نمی دانند ، به درجه ی تحریم نمی رسد ، درست است خلاف افضل است اما نمی توان گفت حرام است . و خداوند بهتر می داند .

 

 

 

ملاحظه

در مورد این مساله با برخی از برادرانمان مناقشه ی علمی داشته ام ، و آنها این حکم را به نسبت زن حائض پذیرفته اند ، چرا که حیضش به دست خودش نمی باشد ، اما در مورد شخص جنب با بنده مخالفت ورزیده  و ابراز داشته اند که ایجاد و رفع حکم جنابت ، در اختیار شخص می باشد ، لذا با این وجود نمی توان حکم ایندو را مساوی دانست ، و بنده هم این قول را نیکو دانستم .. منتها همچنان قائل به این امر هستم که ادله در این زمینه ، گویای تحریم نیست . و خداوند بهتر می داند .

 

اما در مورد اینکه قرآن را بدون تلفظ و در قلبشان مرور کنند ، بدون هیچ اختلافی درست است ، کما اینکه نگاه کردن به مصحف ، چنین حکمی را دارد . علما اجماع دارند که تسبیحات و درود بر رسول الله صلی الله علیه و سلم و دیگر اذکار برای شخص جنب و حائض جائز بوده و همچنین قرائت آیاتی که تلاوتش نسخ شده است هم این حکم را دارد .

 

6- مستحب است قرائت در مکانی پاک و تمیز و خاص انجام گیرد ؛ به این خاطر گروهی از علما ، قرائت در مسجد را مستحب می دانند چرا که این مکان هم تمیز است و هم از اماکن مقدسه به حساب می آید و علاوه بر این ، فضیلت اعتکاف هم عائد شخص می گردد. باید دانست که اعتکاف برای هر کسی فضیلت دارد چه مدت زمان ماندن کم باشد یا زیاد ، همانگونه که بهتر است به هنگام ورود به مسجد ، نیت اعتکاف هم داشته باشیم و این فرهنگی است که باید بدان توجه شود و همه آن را دانسته و انجام دهند ؛ که متاسفانه مغفول مانده است .

اما قرائت در حمام ، در مورد کراهتش سلف باهم اختلاف دارند ، و قرائت در راه ، قول راجح در این زمینه این است که اگر شخص دچار اشتباه نشود ، جائز است ، در غیر این صورت مکروه می باشد همانگونه که رسول الله صلی الله علیه و سلم ، مکروه می دانند که شخص خواب آلود ، اقدام به قرائت کند چرا که شاید در اشتباه بیفتد.

7- مستحب است که قاری رو به قبله باشد و با خشوع و آرامش و وقار و سربه زیر بنشیند و طریقه ی نشستنش در رعایت ادب و احترام به مانند ، نشستن در مقابل معلمش باشد و این کمال رفتار مناسب است ، اما اگر کسی ایستاده یا به پهلو خوابیده یا در رختخواب و.. قرائت کند ، بازهم جائز است اما پاداشی کمتر دارد.

 

8- وقتی خواست قرائت را آغاز کند ، در ابتدا از شیطان به خداوند پناه ببرد و بگوید (( اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم : به خداوند سمیع علیم از شیطان رانده شده ، پناه می برم )) یا اینکه اضافه می کند : من همزه و نفخه و نفثه : از وسوسه و دمیدن و فوت کردنش به الله پناه می برم )).

 

9- در ابتدای هر سوره بجز سوره ی برائت ، (( بسم الله الرحمن الرحیم )) را  بخواند ، و اکثریت علما قائلند که این یکی از آیات محسوب می شود .

 

10- وقتی قرائت را شروع کرد ، در آیات تدبر نموده و با خشوع آنها را بخواند . دلائل در این زمینه آنقدر زیاد و مشهور است که لازم به تکرار آنها نیست ، چرا که هدف این است و به این وسیله سینه ها گشوده شده و قلب ها نورانی می گردد .

 

11- مستحب است بخاطر تدبر ، آیات تکرار شود .

12- گریه کردن به هنگام قرائت ، روش عرفا و شعار بندگان نیک خداوند است ، و به هنگام قرائت مستحب است . راه رسیدن بدان از طریق متاثر ساختن قلب است ، به این صورت که در تهدیدها و پیمان ها و وعده های قرآنی تامل نموده و سپس کوتاهی خود را در آن به یاد آورد ، و اگر امکان متاثر ساختن قلب و گریه کردن به مانند انسانهای نیک خداوند نبود ، بایستی بر فقدان چنین احساسی گریست چرا که آن بزرگترین مصیبت است .

 

13- شایسته است قرآن با تانی و نیکو تلاوت شود ، خداوند تبارک و تعالی می فرمایند : ((و قرآن را شمرده شمرده بخوان.)) [المزمل: 4]؛ چرا که آن به بزرگداشت و احترام نزدیکتر بوده و تاثیر بیشتری در قلب دارد ، و این را بدانیم که از شتاب زدگی در قرائت نهی شده است و این همان چیزی است که (( هذرمة : شتاب کردن)) نامیده می شود .

 

14- هرگاه به آیات عذاب رسید از بدی و عذاب به خداوند پناه ببرد یا اینکه بگوید : خدایا از تو سلامتی را می خواهم ، یا اینکه بگوید : خدایا از تو می خواهم از بدیها در امان بمانم ، و هرگاه به آیاتی رسید که در آن ، تقدیس خداوند است ، پروردگار را منزه بداند و بگوید : سبحانه و تعالی یا بگوید تبارک و تعالی یا اینکه ابراز دارد : عظمت پروردگارمان تجلی یافت .

 

15- قرآن را مورد تعظیم و احترام قرار دهد ، و از کارهایی که برخی در مورد آنها تساهل به خرج می دهند خودداری نماید ، خصوصا اینکه اگر در اجتماعات باشد ، در این زمینه به موارد زیر می توان اشاره کرد :

واجب است از خندیدن و بیهوده گویی و شوخی کردن پرهیز شود.
واجب است از سخن گفتن به هنگام قرائت خودداری شود مگر اینکه ضرورت ایجاب نماید .
از اینکه با دست یا چیز دیگر به بازی مشغول شوی ، بپرهیز ؛ و بدان که در حال مناجات با پروردگارت هستی ، لذا در حضور ایشان به کارهای بیهوده مشغول نشو.
از نگاه کردن به چیزهایی که باعث تشتت ذهنیت می شود ، پرهیز کن .
و بدتر از همه ی اینها ، از نگاه کردن به چیزهایی که نظر به آنها حرام است ، خودداری کن.
کسانی که در مجلس قرائت حضور دارند ، بر آنها واجب است هر گاه یکی از موارد فوق را مشاهده نمودند ، بر حسب امکان از آن نهی نمایند ، آنکس که می تواند عملا وارد شد و در صورتی که امکان نهی عملی وجود نداشته باشد با زبان و در صورت عدم امکان حداقل با قلب آن را ناپسند بداند و انکار قلبی با ترک مجلس ، مشهود می شود و الا بی معنا خواهد بود .
 
16- مستحب است هر گاه سوره ای را تلاوت کرد ، بعد از آن که بدان مرتبط است را هم بخواند ، و هرگاه از وسط سوره آغاز نمود یا قبل از انتهای سوره وقف کرد ، بهتر است بر اساس رعایت پیوند معنایی موضوع باشد و در این زمینه مقید به اعشار و اجزاء قرآن نباشد چرا که احیانا در تعیین آنها ، ارتباط معنایی رعایت نشده است .
 
17- قرائت قرآن از مصحف بهتر از قرائت آن از حافظه است چرا که نگاه کردن در مصحف هم عبادت می باشد ، بنابراین پاداش قرائت و نگاه کردن را به دست خواهد آورد .
18- برای قرائت ، صدایش را همچون زنان ، نازک نگرداند.
19- به هنگام خمیازه کشیدن ، تا رفع آن ، تلاوت نکند.
20- قرائت را به خاطر سخن گفتن با مردم ، قطع ننماید مگر اینکه ضرورتی ایجاب کند ، مانند جواب سلام دادن و .. . بنابراین هرگاه در حال راه رفتن قرائت می کرد و بر گروهی عبور نمود مستحب است ، تلاوت را قطع نموده و بر آنها سلام کند ، سپس به قرائتش برگشته و اعوذ بالله را تکرار نماید .

 

آدابی که همه ی مردم در برابر قرآن باید رعایت کنند :

1- ایمان داشته باشند که آن کلام خداوند متعال است و از جانب او نازل شده است ، هیچ کلامی با آن برابری نکرده و کسی توان آوردن به مانند آن را ندارد ، حتی نمی توانند یک سوره یا یک آیه را شبیه به آن بیاورند .
2- بزرگداشت قرآن و اینکه حق تلاوت و خشوع در مقابل آن را به درستی بجا بیاورند .
3- پی بردن به عظمت کلامی که خداوند متعال بوسیله ی آن بندگانش را مورد خطاب قرار داده و فهم آن را آسان نموده و آنها را با آن مانوس ساخته است از وظائف آنهاست.
4- شناخت خداوند متعال که نازل کننده ی این کلام است به این صورت که در اسما و صفاتش که راه ازدیاد ایمان می باشد ، تفکر نمایند .
5- تفکر نمودن در قرآن و فهم اوامر و نواهی که در آن آمده است تا به عظمت آفریدگار متعال بیشتر پی ببریم .
6- دوری گزیدن از چیزهایی که مانع فهم دقیق قرآن می شود ، به عنوان مثال تمام تلاش خود را برای همیشه مصروف تجوید نموده باوجود اینکه در این فن به مهارت رسیده باشد ، یا اینکه بر گناهان اصرار ورزد یا اینکه دچار تکبر شده و قلبش را با حب دنیا مالامال سازد . و باید اعتقاد داشته باشد  که کل معانی قرآن در تفاسیر محصورنیست .
7- قاری قرآن این احساس را داشته باشد که هر آیه ای از آیات قرآن ، متوجه اوست لذا به هنگام تهدید های قرانی بترسد و در جاهایی که وعده پاداش داده شده است ، خوشحال گردد از آتش دچار هراس شود و به هنگام وصف بهشت بدان مشتاق گردد. 
8- در تلاوت ، حروف را به درستی ادا نموده و تجوید را مراعات کند و با صدایش به قرآن خواندن خوش صدایی نماید.
9- تمام قرآن را تصدیق نماید.
10- احکام و علوم و مثال های قرآنی را یاد گرفته و به مواعظ آن توجه نموده و در آنها تفکر کند.
11- به آیات محکمات عمل کرده و آیات متشابه را مورد تایید قرار دهد .
12- مطلقا قرآن کریم را بزرگ بداند .
13- تفسیر کردن قرآن بدون علم ، حرام است و آنکس که در این زمینه تخصصی ندارد حق اظهار نظر کردن در مورد معانی آن را ندارد.
14- مجادله کردن در مورد قرآن به ناحق ، حرام است .
15- کسی که می پرسد چرا این آیه بر فلان آیه، در مصحف مقدم شده و یا اینکه چرا این آیه در این مکان از سوره قرار گرفته است و .. شایسته است از او پرسیده شود : جواب به این سوال چه حکمتی دارد ؟
16- مکروه است که بگوید : فلان آیه را فراموش کردم ، بلکه می گوید : از یادم برده شد .
17- نباید مانع شد که کافر قرآن را بشنود ؛ بنابرقول خداوند تبارک و تعالی که فرموده اند : ((و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست پناهش ده تا کلام خدا را بشنود؛ سپس او را به مکان امنش برسان، چرا که آنان قومی نادانند.)) [التوبة: 6].
18-  نوشتن قرآن و اسماء خداوند بر روی دیوار و لباس مکروه است چرا که با عظمت آن منافات دارد.
19- دوست داشتن قرآن و احساس بی نیازی بدان و اینکه از قرائت آن لذت ببرد  از منش یک انسان مسلمان است.
20- عقیده و یقین داشته باشد که با قرآن می توان همه ی  امراض قلبی و جسمی و روحی را مداوا کرد .
: http://www.alukah.net/sharia/0/63635/#ixzz3cRYo8NgF


 

 

 

 

 

    منبع: islamtape