مسئله ی قضا و قدر در مورد مرگ انسانها چگونه است؟ آیا تغییر می کند؟ موضوع: قضا و قدر تاریخ انتشار: 2013-07-22 | بازدید: 345

متاسفانه حدود سه ماه پیش بر اثر بی احتیاطی خودم در رانندگی در جاده ماشینم واژگون شد و در این حادثه ناگوار فرزند عزیزم که شش سال داشت از دنیا رفت حالا :

1- آیا اگر این حادثه پیش نمی آمد این بچه بی گناه بر اثر هر دلیل دیگری از دنیا می رفت ؟ منظورم اینه آیا در قرآن آیه ای هست که فرموده باشد حتما" عمر هر شخصی یک زمان مشخصه و باید در آن زمان و مکان مشخص این دنیا را ترک کند و به سرای باقی بشتابد یا نه بستگی دارد به دلیل و حوادثی که انسانها سبب بوجود آمدن آن هستند ؟

2- عذاب وجدانی که خودم دارم برای اینکه خودم را مسبب این حادثه ناگوار میدانم آیا این حادثه واقعآ یک قضا وقدر الهی است ؟  یا فقط اشتباه و بی احتیاطی خودم ( البته لازم به ذکر این را هم بگویم خدا را شکر اهل هیچ برنامه ای نیستم حتی سیگار نمی کشم که اگر فکر کنید شاید از نظر مواد و مشروبات و .... حالم خوب نبوده است ) و این را هم اضافه کنم که واقعا" وضعیت جاده بسیار نامطلوب و غیر استاندارد می باشد و تاحدودی راننده مقابل مقصر بود که البته او هم اصلا" توقف نکرد.

 

الحمدلله،

مطمئنا هیچ امری در این دنیا بوقوع نمی پیوندد مگر با اراده و اذن الله تعالی و بنابراین مرگ فرزند شما اراده و خواست الله تعالی بر آن حاکم بوده است زیرا اگر الله نمی خواست که فرزند شما فوت کند، هیچکس نمی توانست جلوی حیات وی را بگیرد و حتی شما نیز اگر بدون احتیاط و با بی دقتی رانندگی می کردید تا خدای ناکرده بخواهید ضرری به فرزندتان برسانید، چون الله تعالی اراده کرده بودند فرزندتان فوت نکند پس اگر تصافی بدتر هم می کردید آن کودک زنده می ماند. و بلعکس این مثال نیز کاملا صادق است؛ یعنی الله تعالی چنین تقدیر کرده است که در فلان روز و ساعت و ثانیه عمر فرزند شما بپایان برسد و لذا هیچکس نمی توانست جلوی مرگش را بگیرد چنانکه الله تعالی می فرماید:

« وَلِکُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ یَسْتَقْدِمُونَ»(اعراف 34)

یعنی: برای هر قوم و جمعیّتی، زمان و سرآمد (معیّنی) است؛ و هنگامی که سرآمد آنها فرا رسد، نه ساعتی از آن تأخیر می‏کنند، و نه بر آن پیشی می‏گیرند.

و نیز می فرماید:« مَّا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا یَسْتَأْخِرُونَ»(حجر 5)

یعنی: هیچ گروهی از اجل خود پیشی نمی‏گیرد؛ و از آن عقب نخواهد افتاد!

« وَلَوْ یُؤَاخِذُ اللّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَکَ عَلَیْهَا مِن دَآبَّةٍ وَلَکِن یُؤَخِّرُهُمْ إلَی أَجَلٍ مُّسَمًّی فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لاَ یَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ یَسْتَقْدِمُونَ»(نحل 61)

یعنی: و اگر خداوند مردم را بخاطر ظلمشان مجازات می‏کرد، جنبنده‏ای را بر پشت زمین باقی نمی‏گذارد؛ ولی آنها را تا زمان معیّنی به تأخیر می‏اندازد. و هنگامی که اجلشان فرا رسد، نه ساعتی تأخیر می‏کنند، و نه ساعتی پیشی می‏گیرند.

و می فرماید:« وَمَا کَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ الله کِتَابًا مُّؤَجَّلاً»(آل عمران 145)

یعنی: هیچ  کس  جز به  فرمان  خدا نمی  میرد  (و )مدت (مرگ وی) مکتوب  است. ‏

« وَلَن یُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاء أَجَلُهَا وَاللَّهُ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»(منافقون 11)

یعنی: خداوند هرگز مرگ کسی را هنگامی که اجلش فرا رسد به تأخیر نمی‏اندازد، و خداوند به آنچه انجام می‏دهید آگاه است.

پس آنچه که مسلم است اینست که فرزند شما در لحظه ای که فوت نمودند، می بایست از دنیا می رفتند و این اراده الله تعالی بوده است و آن را در لوح محفوظ نوشته بودند.و هیچ چیزی نمی توانست مانع آن شود زیرا مرگ امری جبری است و هرکس در موعدی که برلیش مقرر شده باید توسط ملک الموت و ملائک تحت امر وی قبض روح شوند.والله اعلم

پس تقدیر الهی بر این بوده است که فرزند شما پس طی این مدت از عمرش فوت نماید حال نوع مرگ وی جز اسباب رسیدن به هدف (یعنی مرگ) چیزی بیش نیستند و اسباب را ما انتخاب می کنیم و الله تعالی است که بر سببی که انتخاب می کنیم اراده و اجازه خواهد داد که آیا آن سبب (در اینجا تصادف رانندگی) را مسبب و کارساز گرداند یا خیر؟منظور اینست که ما فقط انتخاب می کنیم و مختار هستیم که تصمیم بگیریم ولی بلافاصله با انتخاب هدف حاصل نمی شود و نیاز به اذن الله تعالی دارد.بعنوان مثال فردی را در نظر بگیرید که تصمیم دارد تا به دانشگاه برود و تحصیلات عالیه بدست آورد. حال او تصمیم می گیرد بعد برای رسیدن به هدفش نیاز به اسبابی دارد یکی از این اسباب درس خواندن است.بعد که به نحو احسن سبب را بکار برد باز نمی توان گفت که وی حتما به نتیجه می رسد زیرا الله تعالی است که تعیین می کند آیا سببی را که آن شخص بکاربسته را مفید گرداند یا خیر؟اگر الله تعالی نیز اراده نمودند در اینصورت آن فرد به سبب درس خواندن وارد دانشگاه خواهد شد وگرنه اگر الله تعالی اراده نکردند و سبب وی را (یعنی درس خواندنش) کارساز نمی کند و حکمت الهی بر این خواهد بود که آن شخص با وجود استخدام اسباب رسیدن به هدف نتیجه کار خویش را نگیرد و این مربوط به حکمت الهی دارد و شاید الله بخواهد آن فرد را امتحان نماید و ببیند ناسپاسی می کند یا خیر و یا اینکه اصلا رفتن بدانشگاه بر خلاف تصور خودش منفعتی برایش نمی داشت و حتی مایه ی شری برایش می گردید چنانکه الله تعالی می فرماید:

« وَعَسَی أَن تَکْرَهُواْ شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ وَعَسَی أَن تُحِبُّواْ شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّکُمْ وَاللّهُ یَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ»( بقره 216)

یعنی: چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است. و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است. و خدا می‏داند، و شما نمی‏دانید.

به هر حال حکمت هر چه بوده است در نزد الله تعالی است و ما بدان علم نداریم و هیچکس نمی توانست باعث رفتن آن شخص به دانشگاه می شد.مهم اینست که آن شخص نباید بگوید که من درس نمی خوانم زیرا ممکن است الله اراده کرده باشند که من به آنجا نروم! زیرا علم اینکه آیا الله اراده می کنند که سببی را که آن شخص بکاربسته مفید واقع می شود یا خیر و بالاخره الله تعالی اذن و اراده می کند که به دانشگاه برود نزد هیچکس جز خودش نیست و لذا شما نیز باید در رانندگی خود احتیاط را همیشه پیشه کنید، زیرا نمی دانید که آیا الله تعالی بی احتیاطی شما را مسبب مرگ می کند یا خیر؟ ولی اگر احیانا الله تعالی آنرا مسبب مرگ ساخت نباید خود را عامل مرگ بدانید زیرا بی احتیاطی شما سبب بوده است و سبب بدون اجازه الله تعالی کارساز نیست و حال که کارساز بوده، نتیجه می شود که الله چنین اراده کرده که فرزند شما عمرش تمام شود و لذا سبب را کارساز کرده روح ایشان را قبض نمودند.و اگر الله تعالی مرگ فرزندتان را در آن ساعت تقدیر نمی کرد، در اینصورت بی احتیاطی یا خرابی جاده اگر از حالت موجود هم بدتر می بود هیچ اتفاقی نمی افتاد زیرا الله اراده نکرده که اگر اراده کند بلافاصله خواهد شد:

«ا ِذَا أَرَدْنَاهُ أَن نَّقُولَ لَهُ کُن فَیَکُونُ»(نحل 40) یعنی: وقتی چیزی را اراده می‏کنیم، فقط به آن می‏گوییم: «موجود باش!» بلافاصله موجود می‏شود.

فقط نکته مهم اینست که ما بر کارساز بودن اسبابی که برای رسیدن به اهدافمان انتخاب می کنیم و الله ما را در انتخاب آن مختار و آزاد کرده است ( مانند نوع رانندگی) بی خبریم و بدان علم نداریم و باید نشست و منتظر ماند تا مفید بودن یا بی اثر بودنش برایمان معلوم شود، و لذا هیچکس حق ندارد بهانه بیاورد و بگوید من فلان کار را نمی کنم زیرا همه چیز دست الله است و من بی اختیارم! و لذا ما و شما باید در رانندگی احتیاط کنیم ولی اگر بی احتیاطی موجب مرگ شد،باید آنرا تقدیر الله تعالی دانست و تسلیم حکمت الهی شد و بدان راضی بود.

زمان مرگ جزو اموراتی است که جبری می باشد و در محدوده اختیار انسانها نیست هر چند که سبب مرگ را مختاریم که انتخاب کنیم ولی بازهم معلوم نیست که آن سبب کارساز می شود یا خیر؟اگر مفید واقع شد پس خواهیم دانست چون زمان مرگمان رسیده بود سبب نیز مفید شد و زنده ماندیم معلوم می شود که الله اراده نکرده بود بمیریم و به همین دلیل سبب نیز مفید نشد. و برای همین است که می بینیم افرادی قصد خودکشی دارند ولی زنده می مانند و بسیاری هم هستند که سبب خودکش مفید می شود و می میرند و در هر دو حالت مرگ و زندگی با اذن الله بوده است.مثلا دو نفر را در نظر بگیرید که هر دو قصد خودکشی دارند، و هر دو وسیله ای را برای مرگشان انتخاب و فراهم می آورند، بعدا می بینیم یکی می میرد و یکی زنده می ماند، نتیجه می گیریم که الله سبب مرگ را برای کسی که می میرد کارساز کرده زیرا موعد رگش همان وقت خودکشی بود و آنکه نمی میرد وسیله و سبب مرگش بی ثمر است زیرا الله تعالی موعد مرگش را آن ساعت قرار نداده بود.

و بیاد داشته باشیم که مرگ حق است و ما و شما نیز از این امر مستثنی نیستیم و در وقت مشخص شده آن که الله تعالی از روز ازل در لوح محفوظ نگاشته است، خواهیم مرد.و اگر موعد مرگ ما فرا رسید، اگر تمام دنیا تلاش نمایند تا زمان مرگ ما را یک ساعت به تاخیر بیاندازند، نخواهند توانست.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)