صورتهای مختلف شرط بندی حلال و حرام موضوع: ورزش و مسابقات تاریخ انتشار: 2013-07-29 | بازدید: 1152

لطفاً صورتهای مختلف شرط بندی حلال و حرام را بنویسید. لطفا حلال را بیشتر توضیح دهید.

 

الحمدلله،

شرط بندی به اینصورت که دو یا چند نفر با هم پولی را جمع کنند و سپس در بین خود قرار یا مسابقه ای بگذارند که در نهایت فرد برنده تمامی پولها را برای خود بردارد، حرام و گناه است و شریعت اسلام از آن نهی کرده است.

البته در سه مورد استثنا وجود دارد، که شامل مسابقه ی شتر سواری، اسب سواری و تیر اندازی است، زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است:« لَا سَبَقَ إِلَّا فِی نَصْلٍ أَوْ خُفٍّ أَوْ حَافِرٍ»

«اجرای مسابقات (با گرفتن مبلغی از تیم های شرکت کننده و دادن آن به تیم برنده) جایز نیست مگر در تیر اندازی، شتر سواری و اسب سواری.» ترمذی (1700) ونسائی (3585) وأبو داود (2574) وابن ماجه (2878) و ألبانی در صحیح أبی داود.

این موارد (تیر اندازی، شتر سواری و اسب سواری) تنها مواردی هستند که شریعت در آن شرط بندی را حلال دانسته است، زیرا موجب تشجیع شرکت کنندگان برای جهاد و نوعی تمرین آنها به شمار می رود.

 و ما در زیر صورتهای مختلف شرط بندی را ذکر می کنیم:

مسابقه بدون‌ گرو و رهن و وجه المسابقه باجماع علما جایزاست اما مسابقه با رهن و گرو و تعیین وجه المسابقه در صورتهای زیر جایز است‌:

1- گرفتن مال درمسابقه اگر از طرف حاکم یا غیراو باشد جایزاست مانند اینکه به مسابقه ‌کنندگان بگویند هرکس سبقت ‌گرفت و پیشی‌گرفت و جلوافتاد آنقدر مال داشته باشد.

٢-‌ یا اینکه یکی ازمسابقه‌کنندگان مالی را بگذارد و بگوید اگر ازمن پیشی‌گرفتی آن مال ازتو باشد و اگر از تو سبقت‌گرفتم تو چیزی برمن نداری و من نیز چیزی از تو نمی‌خواهم.  

٣- مال وجه المسابقه از طرف دو نفر مسابقه‌کننده یا چند نفر مسابقه‌ کننده تعیین می‌شود و آنان باکسی مسابقه می‌گذارندکه اگرآن نفر سبقت‌ گرفت از آن دو نفر یا آن جماعت‌، آن مال تعیین شده ازآن او است و اگر از آنان سبقت نگرفت بلکه از او سبقت ‌گرفتند، چیزی از او نمی‌گیرند و غرامتی نمی‌دهد.

 

بنابراین شرط بندی و گرو گذاشتن و مسابقه (بجز در سه مورد فوق) جایز نیست البته اگر بدین شکل باشدکه: هرکس سبقت‌گرفت و برنده شد، وجه المسابقه را بگیرد و اگر از او سبقت‌گرفتند و باخت چیزی و غرامتی از او بگیرند، آن اندازه ‌که رفیقش تعیین‌کرده بود،‌که بوی بدهد، چون این نوع مراهنه و مسابقه قماری است‌که حرام می‌باشد.

اما اگر بعنوان مثال چندین نفر با هم مسابقه بدهند، و جایزه را فرد دیگری که در مسابقه شرکت ندارد تعیین نماید، این مسابقه جایز است، مانند مسابقات ورزشی که در آن تیمهای مختلف شرکت می کنند ولی هیچیک از آن تیمها کوچکترین مبلغ و هزینه ای را در تامین جایزه نداشته باشند.

 

نکته: در عصر حاضر نوعی از شرط بندی در مسابقات (بخصوص مسابقات اسب سواری و شترسواری) رایج شده که در آن تماشاگران با هم شرط می گذارند که هرکدام از شرکت کنندگان مورد نظر آنها برنده شد، طرف مقابل به او مبلغی بدهد، این نوع شرط بندی حرام و نوعی از قمار به شمار می رود. همچنین خوردن مال به باطل است، و خداوند متعال می فرماید:

« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (مائده 90).

یعنی: ای کسانی که ایمان آورده‏اید! شراب و قمار و بتها و ازلام [نوعی بخت‏آزمایی ]، پلید و از عمل شیطان است، از آنها دوری کنید تا رستگار شوید!

و می فرماید: « وَلاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بِالْبَاطِلِ» (بقره 188). یعنی: و اموال یکدیگر را به باطل (و ناحق) در میان خود نخورید.

برگرفته از: "فتاوی اللجنة الدائمة" (15/224) .

 

نکته: همانطور که گفته شد هر نوع شرط بندی حرام است بجز در سه مورد (تیر اندازی، شتر سواری و اسب سواری) و آنهم باکیفتی که فوقاً ذکر شد. اما بعضی از علما با قیاس بر (تیر اندازی، شتر سواری و اسب سواری) شرط بندی را در مسابقات قرآن و علوم شرعی نیز جایز دانسته اند؛ و گفته اند که اسلام هم با جهاد و هم با علوم شرعی نصرت می یابد، پس اگر انجام مسابقاتی که جهاد در راه خدا را تقویت می کند جایز باشد، پس مسابقتی که طلبه ی علوم شرعی را تقویت می کند نیز جایز است. و این قول شیخ الاسلام ابن تیمیه و ابن قیم و شیخ ابن عثیمین و علمای هیئت دائمی افتاء می باشد.

امام ابن قیم می گوید: « آیا انجام مسابقه برای حفظ قرآن و حدیث و فقه و دیگر علوم نافعه (شرعی) و شکست در مسائل که همراه با عوض و جایزه ای باشد جایز است؟ اصحاب شافعی و مالک و احمد آنرا جایز نمی دانند، اما اصحاب ابوحنیفه و استاد ما (ابن تیمیه) آنرا جایز دانسته و ابن عبدالبر نیز جواز آنرا از شافعی نقل کرده است..» "الفروسیة" (ص 318) .

از جمله دیگر استدلالهای این دسته از علما ماجرای مربوط به شکست سپاه روم از ایرانیان بود که این امر موجب ناراحتی مسلمین گشت زیرا مسلمانان دوست داشتن به دلیل نزدیکی بیشتر با اهل کتاب، رمیان (نصرانی) بر مجوسیان پیروز شوند که خداوند متعال آیات ابتدایی سوره روم را نازل فرمودند:

«غُلِبَتِ الرُّومُ * فِی أَدْنَی الْأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ * فِی بِضْعِ سِنِینَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَیَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ یَنصُرُ مَن یَشَاء وَهُوَ الْعَزِیزُ الرَّحِیمُ * وَعْدَ اللَّهِ لَا یُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ» (روم 1-6).

یعنی: رومیان شکست خوردند. در نزدیکترین سرزمین. ولی آنان پس از شکستشان پیروز خواهند شد. در مدت چند سالی. پیش از این و پس از این فرمان از آن خداست، و آن روز م‍ؤمنان شادمان می شوند. به یاری خدا. هر کس را که بخواهد یاری می کند و او توانای مهربان است. این وعده خداست، خداوند وعده اش را خلاف نمی کند ولی بیشترین مردم نمی دانند.

آن‌گاه‌ ابوبکر صدیق رضی الله عنه این خبر را به‌ مشرکان‌ داد. مشرکان‌ به‌ او گفتند: میان‌ ما و خود میعادی‌ بگذار پس‌ اگر سخن‌ ما در مورد پیروزی ‌فارسیان‌ مسلم‌ شد، این‌.. و این‌.. تعداد شتر به‌ ما بدهید و اگر سخن‌ شما محقق ‌شد و رومیان‌ پیروز شدند، این‌.. و این‌.. تعداد شتر به‌ شما می‌دهیم‌. چنین‌ بود که ‌با ابوبکر رضی الله عنه شرط بندی‌ کردند و ابوبکر رضی الله عنه میعاد پنج‌ سال‌ را میان‌ خود و آنان ‌شرط قرار داد. سپس‌ به‌دستور رسول‌اکرم‌ صلی الله علیه وسلم این‌ میعاد را تا نه‌ سال‌ افزایش‌ داد و با گذشت‌ این‌ مدت‌ بود که‌ رومیان‌ در این‌ نوبت‌ بر فارسیان‌ پیروز شدند.

البته بعضی دیگر از علما گفته اند که شرط بندی‌ ابوبکر رضی الله عنه با مشرکان‌ قبل‌ از تحریم ‌قمار بود.

 

والله اعلم

وصلی الله وسلم علی محمد وعلی آله وأصحابه والتابعین لهم بإحسان إلی یوم الدین

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com

 

    منبع: سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت (IslamPP.Com)