خسارتی که راننده مقصر در تصادف باید بپردازد، و اگر پول بیمه بیشتر از خسارت باشد با آن چکار کند موضوع: فتاوای معاصر - اقتصاد تاریخ انتشار: 2013-10-15 | بازدید: 995

شخصی در اثر تصادف، اتومبیلش آسیب می بیند، او مقصر نیست، شرکت بیمه – بجای فرد مقصر - هزینه تعمیر و اصلاح ماشین وی را تقبل می کند، اتومبیل را به سه تعمیرگاه می برند و بیمه مبلغ مشخصی را به او (شخص زیان دیده) می پردازد ولی بعد از تعمیر مقداری باقی می ماند، آیا مابقی را به بیمه بازگرداند یا خودش می تواند از آن استفاده کند؟

 

الحمدلله،

اگر اتومبیل کسی در اثر تصادف آسیب ببیند و ثابت شود که مقصر نیست، در آنصورت مستحق دو چیز است :

1- تعمیر و اصلاح اتومبیلش .

2- مابه التفاوت قیمت اتومبیل قبل از تصادف و بعد از آن، زیرا این امری بدیهی است که قیمت اتومبیل بعد از تصادف – حتی اگر تعمیر شود – کاسته می شود.

و اگر ماشین وی تاکسی – یا شبیه آن باشد که با آن کار می کرده – در آنصورت فرد مقصر می بایست خسارت مدت زمانی که ماشین برای تعمیر خوابیده را هم به راننده بپردازد؛ زیرا خطای او موجب باز ایستادن از کار و کسب شده است.

در کتاب دائرة المعارف فقهی آمده : «هیچ اختلافی (مابین فقهاء) نیافتیم که (شیء) تلف شده اگر مثل و همانند داشته باشد باید مثل آن ضمانت شود، و اگر قیمتی باشد باید قیمت آن ضمانت شود، و در تعیین قیمت مکان اتلاف مد نظر داده می شود» "الموسوعة الفقهیة" (1/ 226).

و باز در همین کتاب آمده : «فقهاء اختلافی ندارند در اینکه نقص اموال (مردم) به سبب غصب یا فعلی آسیب رسان، یا تلف کردن و یا امثال اینها، باید ضامن شود، چه این نقص عمدا وارد شده باشد یا از روی خطا و اشتباه باشد و یا کوتاهی کرده باشد» "الموسوعة الفقهیة" (28/233).

علامه ابن عثیمین می گوید : «مسأله تنها قطعات (اتومبیل) نیست، بلکه هم قطعات و هم (مسأله) نقص (قیمت) به سبب تصادف (هر دو مطرح اند)، و این چیزی است که بسیاری از مردم بدان توجه نمی کنند، درحالیکه هر کسی می داند که مابین قیمت اتومبیل صدمه دیده حتی اگر تعمیر شده باشد با قیمت اتومبیل سالم فرق هست» "فتاوی نور علی الدرب".

حال این خسارتها را باید فرد مقصر پرداخت کند، و قبلا هم بارها گفته ایم که بر طبق فتوای فقهای معاصر بیمه تجاری – از جمله بیمه خودرو – حرام است، زیرا شامل جهالت و غرر و ربا و قمار است، ولی اگر بیمه خودرو اجباری باشد، گناهی بر شخص مجبر نیست، با این وجد به میزانی از بیمه بستاند که در دوران بیمه به شرکت آن پرداخته و بیشتر از آن ربا تلقی می شود.

شخص زیان دیده شرعا مستحق دریافت خسارت است، حال چه فرد مقصر از اموال خود به او خسارت دهد یا بیمه را منبع تامین خسارت وی کند، در هر حال برای او جایز است خسارتش را بگیرد و گناهی بر او نیست، و اگر بیمه بجای فرد مقصر مبلغی را جهت تعمیر و اصلاح به شخص زیان دیده بدهد و بعد از اتمام کار مقداری باقی بماند، در آنصورت :

1- اگر این اضافه مانده به این دلیل باشد که قطعات نا اصل یا دست دوم را در تعمیر استفاده کرده باشند، در آنصورت برای او ایرادی ندارد مابقی پول را برای خود بردارد.

2- اگر به این دلیل باشد که قیمت غیرکارشناسانه و غیر واقعی برای تعمیر به وی داده باشند، در آنصورت باید مازاد آنرا برگرداند، مگر آنکه آن اضافه را بعنوان مابه تفاوت قیمت اتومبیل قبل از تصادف و بعد از آن داده باشند که می تواند برای خود استفاده کند.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

    منبع: سایت جامع فتاوی اهل سنت (IslamPP.Com)