آیا فقط عمر رضی الله عنه درباره آیه رجم در قرآن سخن گفته؟ موضوع: حدود و قصاص تاریخ انتشار: 2013-12-26 | بازدید: 908

در صحیح بخاری در باب احکام آمده که عمر بن خطاب رضی الله عنه می گوید : « لولا أن یقول الناس عن آیة الرجم لکتبتها بیدی» یعنی : «اگر مردم درباره آیه رجم نمی گفتند آنرا با دستم می نوشتم» چرا جز عمر کسی درباره این آیه سخنی نگفته؟

الحمدلله،
اولا : امام بخاری و مسلم در صحیح خود از ابن عباس رضی الله عنهما از عمر رضی الله عنه روایت کردند که گفت : «إِنَّ اللهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ، وَأَنْزَلَ عَلَیْهِ الْکِتَابَ فَکَانَ مِمَّا أَنْزَلَ اللهُ آیَةُ الرَّجْمِ، فَقَرَأْنَاهَا وَعَقَلْنَاهَا وَوَعَیْنَاهَا رَجَمَ رَسُولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ فَأَخْشی، إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ زَمَانٌ، أَنْ یَقُولَ قَائِلٌ: وَاللهِ مَا نَجِدُ آیَةَ الرَّجْمِ فِی کِتَابِ اللهِ؛ فَیَضِلُّوا بِتَرْکِ فَرِیضَةٍ أَنْزَلَهَا اللهُ وَالرَّجْمُ فِی کِتَابِ اللهِ حَقٌّ عَلَی مَنْ زَنَی، إِذَا أُحْصِنَ، مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ، إِذَا قَامَتِ الْبَیِّنَةُ، أَوْ کَانَ الْحَبَلُ أَوِ الاعْتِرَافُ» بخاری (6830) ومسلم (1691).
یعنی : «همانا خداوند محمّد صلی الله علیه وسلم را به حق فرستاد و قرآن را بر او نازل نمود، یکی از آیات نازل شده آیه مربوط به رجم است، ما این آیه را در قرآن خواندیم و معنی آنرا درک کردیم و آنرا حفظ نمودیم، رسول خدا صلی الله علیه وسلم در زمان خود رجم را انجام داد و ما هم بعد از او رجم را انجام دادیم، می‌ترسم مدتی بگذرد مردم بگویند: قسم به خدا ما آیه مربوط به رجم را در قرآن نمی‌بینیم، آن موقع مردم به واسطه ترک کردن یک امر واجب که خداوند به آن دستور داده است گمراه خواهند شد، باید بدانید رجم کسی که بعد از ازدواج و نزدیکی با همسرش مرتکب زنا می‌شود امری است حق و در کتاب خدا ثابت است و وقتی که شاهد به زنا یا حاملگی وجود داشته باشد و یا اعتراف به زنا شود حکم رجم در حق چنین مرد و زنی اجرا می‌گردد».
ابوداود نیز در سنن خود (4418) همین روایت را آورده که در آخر آن این قسمت هم مازاد بر روایت صحیحین آورده : «وَایْمُ اللَّهِ، لَوْلَا أَنْ یَقُولَ النَّاسُ : زَادَ عُمَرُ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ، لَکَتَبْتُهَا». یعنی : « بخدای قسم اگر ترس نبودکه مردم بگویند: عمر چیزی به کتاب خدا افزو‌ده است آیه رجم را دستور می‌دادم‌که بنویسند». علامه البانی روایت ابوداود را صحیح دانسته است.
اما امام بخاری حدیث فوق را در چند جای کتابش آورده : (6829) و (6830) در "کتاب الحدود"، و در (7626) در " کتاب الاعتصام بالکتاب والسنة "، اما در لفظ بخاری آنچه را که سوال کننده گفته یعنی : (لولا أن یقول الناس عن آیة الرجم لکتبتها بیدی) وارد نشده است، تنها در "کتاب الأحکام" قولی را از عمر رضی الله عنه بصورت معلق و بدون سند آورده که می گوید : «لَوْلاَ أَنْ یَقُولَ النَّاسُ زَادَ عُمَرُ فِی کِتَابِ اللَّهِ، لَکَتَبْتُ آیَةَ الرَّجْمِ بِیَدِی». یعنی : «اگر ترس نبود که مردم بگویند عمر چیزی به کتاب خدا افزو‌ده است آیه رجم را دستور می‌دادم‌که بنویسند».
ولی باید توجه داشت که درباره امثال اینگونه نقل قول ها نبایستی گفت : بخاری در صحیحش روایت کرده، بلکه باید گفت : بخاری بصورت معلق روایت کرده است.
البته این قول عمر را ابوداود در سنن خود بصورت موصول (یعنی همراه با سند متصل) آورده و همانطور که قبلا ذکر شد البانی هم صحیح دانسته است.

ثانیاً : اما این ادعاء که جز عمر رضی الله عنه کسی از آیه رجم خبر نداشته یا سخن نگفته نادرست است، بلکه گروهی از صحابه درباره آن سخن گفتند.
مثلا ابن ماجه در سنن خود از عایشه رضی الله عنها و امام احمد در مسندش از علی ابن ابیطالب رضی الله عنه در این مورد روایت کردند، هرچند سند آنها مورد تضعیف قرار گرفته است. و حافظ ابن حجر در "فتح الباری" بیان کرده که در اثبات این آیه از ابی بن کعب و زید بن ثابت رضی الله عنهما نیز وارد شده است.
وانگهی؛ ثابت شده که عمر رضی الله عنه درباره این آیه در هنگام خطبه جمعه بر روی منبر سخن گفته، و در آن خطبه بزرگان و علماء صحابه حضور داشتند، ولی هیچیک سخن او را انکار نکردند، پس چگونه می توان مدعی بود که تنها عمر بدان آیه مطلع بوده است؟!

ثالثاً : مقوله آیه رجم را علماء در "أصول الفقه" در مبحث "نسخ" آورده اند، چرا که لفظ آیه از کتاب الله نسخ شده، اما حکم آن باقی مانده است، پس اکنون این آیه بعنوان آیه ای از قرآن حساب نمی شود، با این وجود حکم آن پابرجاست، و شاید همین امر منجر به این شده که عمر در مصحف ننویسد، زیرا وقتی تلاوت آیه ای نسخ شود دیگر جزو قرآن نیست و جایز نیست در آن نوشته شود.
نگاه کنید به : "المنتقی شرح الموطأ" حدیث (1560) .
منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

والله اعلم
وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

 

    منبع: سایت جامع فتاوی اهل سنت (IslamPP.Com)