نکاتی آسان برای تربیت فرزندان
نکاتی آسان برای تربیت فرزندان تاریخ انتشار: 2017-01-03 | بازدید: 73

بسم الله الرحمن الرحیم

نکاتی آسان برای تربیت فرزندان

 

کسانی که صاحب فرزند هستند این حقیقت را به خوبی می دانند که تربیت فرزندان، عملی طاقت فرسا و مسؤولیت بزرگی است که بر دوش والدین نهاده شده. الله جل جلاله می فرماید: {ای کسانی که ایمان آورده اید، خود و خانواده ی تان را از آتشی که هیزم آن مردم و سنگ ها هستند دور نگه دارید}[1].

 

در حدیثی رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: "هر کدام از شما مسئول است، و از هریک از شما، در مورد زیر دستانش سؤال خواهد شد. رهبر جامعه، مسئول رعیت می ‌باشد. مرد، مسئول خانواده و زیر دستانش می‌ باشد. زن در خانه ی شوهر، مسئول زیر دستان خود است. خدمتگزار، مسئول است و از او در مورد اموال صاحبش و مسئولیت‌ های دیگرش، سئوال خواهد شد"[2].

 

پس باید هم پدر و هم مادر در تربیت فرزندان با یکدیگر سهیم باشند زیرا اگر یکی از آن ها در مسئولیتش سستی و کوتاهی کند باعث ایجاد نقص و کاستی در تربیت صحیح فرزندان خواهد شد.

 

باید در نظر داشته باشیم که فرزندان را بر اساس مقدار فهم و مرحله ای که در آن قرار دارند تربیت کرد. در این جا به طور مختصر اموری را که باید به فرزندان از همان دوران کودکی بیاموزیم را ذکر می کنیم. از جمله آدابی که باید به کودکان آموزش داده شود عبادتند از:

 

زمانی که فرزندت توانایی سخن گفتن را پیدا کرد، کلمه ی "الله" را به او یاد بده.
زمانی که به وی چیزی به عنوان خوراکی می دهی به دست راستش بده و از او بخواه که با دست راست آن چیز را بگیرد و بخورد.
اگر غذا داغ باشد نباید در آن فوت کنی؛ زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم از فوت کردن در ظرف آب و غذا نهی نموده اند. اگر کودک ببیند که این کار را می کنی او به سرعت این عمل را یاد گرفته و به کار می برد[3]. همین طور هر کاری را که انجام بدهی کودک نیز آن را به سرعت آموخته و به کار می گیرد و این مصداق کلام رسول الله صلی الله علیه وسلم است که می فرمایند: "هر نوزادی بر فطرت سالم (اسلام) به دنیا می‌ آید. اما والدینش، او را یهودی، نصرانی یا مجوسی (زرتشتی) بار می ‌آورند"[4]. در حدیثی دیگر آمده است که الله تعالی می فرماید: "همانان من همه ی بندگانم را مسلمان و بر راه راست آفریدم؛ اما شیطان ها آمدند و آنان را از راه اصلی و دینشان دور ساختند"[5].
اگر فرزندت به حرف آمده به وی در هنگام خوردن و آشامیدن، بسم الله را یاد بده، پس از مدتی خودش عادت می کند و می گوید: بسم الله.
زمانی که فهمیدی می تواند ارکان اسلام، ایمان و احسان را یاد بگیرد به او آموزش بده. این امر به سن و عمر کودک محدود نمی شود زیرا توانایی های ذهنی کودکان با یکدیگر متفاوت اند.

ارکان اسلام: رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند: "اسلام بر پنج چیز بنا شده است: گواهی دادن به اینکه هیچ خدایی جز الله یگانه وجود ندارد؛ گواهی دادن به اینکه محمد، فرستاده ی اوست؛ به پا داشتن نماز؛ دادن زکات؛ روزه گرفتن ماه رمضان و به جا آوردن حج"[6].

ارکان ایمان: رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند: "ایمان یعنی: ایمان داشتن به الله، فرشتگان، کتاب های آسمانی، پیامبران و ایمان داشتن به برانگیخته شدن در آخرت"[7].

: رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: "احسان آن است که خدا را به گونه ای پرستش کنی که گویی او را می بینی و اگر تو او را نمی بینی او تو را می بیند[8]"[9].

یاد دادن وضو و احکام آن به کودکان.
زمانی که در ظرفی غذا می خورد به او یاد بده که از جلو خودش بخورد. عمر بن ابی سلمه رضی الله عنه روایت می کند: "زمانی که پسر بچه بودم و در آغوش رسول الله صلی الله علیه وسلم قرار داشتم، دستم را داخل ظرف غذا به هر طرف می بردم. آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: ای پسر! بسم الله بگو و با دست راست و از جلوی خودت، بخور"[10].
وی را به انجام کارهای نیک عادت بده، زمانی که هفت ساله شد به او نماز را آموزش بده. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: "به فرزندانتان در هفت سالگی دستور دهید که نماز بخوانند، زمانی که به ده سالگی رسیدند و از نماز خواندن خودداری کردند آنان را تنبیه کنید، و رختخوابشان را از یکدیگر جدا کنید"[11].
زمانی که فرزندانت به سن ده سالگی رسیدند رختخواب آنان را از یکدیگر جدا کن[12].
آنان را به روزه گرفتن عادت بده. این کار به وی کمک می کند زمانی که به سن تکلیف رسید برایش سختی و مشکلی در روزه گرفتن ایجاد نشود. بخاری رحمه الله در کتابش بابی را به عنوان "روزه ی کودکان" نامگذاری می کند و این حدیث را برایش ذکر می نماید: " رُّبَیِّع دختر مُعَوِّذ رضی الله عنها می ‌فرماید: رسول ‏الله صلی الله علیه وسلم صبح روز عاشورا به روستاها و محله‏ های انصار، قاصد فرستاد تا اعلام کنند که: (هرکس از صبح، روزه نگرفته است، بقیه روز، روزه بگیرد. و هرکس، روزه بوده است، روزه‏ اش را ادامه دهد). ربیع بنت معوذ رضی الله عنها می‌ فرماید: بعد از آن، ما روز عاشورا را روزه می ‌گرفتیم و فرزندان خردسال خود را نیز وادار به روزه گرفتن می‌ کردیم. و برای آنها عروسک های پشمی می‌ ساختیم. و هر وقت یکی از آنها به خاطر غذا گریه می‏ کرد، او را با آن عروسک، سرگرم می ‌کردیم تا اینکه وقت افطار، فرا می‏ رسید"[13].
 به فرزندت عقیده ی صحیح را یاد بده. به او آن چیزی را بگو که رسول الله صلی الله علیه وسلم به عبدالله بن عباس رضی الله عنهما فرمودند: "ای پسر! همانا من به تو چند سخن می آموزم: (دین و فرامین) الله را حفظ و رعایت نما؛ الله تو را حفظ می نماید، (دین و فرامین) الله را حفظ و رعایت نما؛ الله را در برابرت خواهی یافت، هرگاه چیزی خواستی فقط از الله بخواه و هرگاه کمک خواستی فقط از الله کمک بخواه، و این را بدان که اگر تمام امت ها متحد شوند تا به تو نفعی برسانند به تو هیچ نفعی نخواهند رساند مگر آنچه که الله برایت نوشته باشد و اگر تمام امت ها جمع شوند و بخواهند که به تو ضرری برسانند به تو هیچ ضرری نخواهند رساند مگر آنچه که الله برایت نوشته باشد قلم های (تقدیر) برداشته و صحیفه های (تقدیر) خشک شده اند"[14].
به فرزندت پند و اندرز بده همان طور که لقمان حکیم فرزندش را پند داد. الله تعالی می فرماید: {و زمانی که لقمان پسرش را اندرز می داد به او گفت: «پسر جان! به خداوند شرک نورز. به راستی که شرک ستمس بزرگ است. و به انسان درباره ی پدر و مادرش سفارش کرده ایم، مادرش با ضعف روز افزون او را آبستن بوده است. و باز گرفتنش از شیر طی دو سال است. [انسان را سفارش نموده ایم] که شکرگزار من و پدر و مادرت باش که بازگشت همه ی به سوی من است. و اگر تو را بر آن داشتند که چیزی را شریک من قرار دهی که کمترین آگاهی از آن نداری، از آنان اطاعت مکن، و در دنیا به خوبی با آنان رفتار کن، و از راه کسی پیروی کن که به سوی من رو کرده است، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می کردید آگاه خواهم ساخت. ای پسر جان! اگر - عمل نیک یا بد - به اندازه ی سنگینی دانه ی خردل باشد، آنگاه در درون تخته سنگی یا در آسمان ها یا در زمین باشد، خداوند آن را (در روز قیامت برای حساب) حاضر می گرداند، بی گمان خداوند باریک بین آگاه است. ای پسرم! نماز را بر پا دار، و امر به معروف و نهی از منکر کن، و بر هر آنچه به تو می رسد صبر کن، بی گمان این ها از کارهایی هستند که باید بر آن عزم را جزم کرده و پایداری کرد.  و با بی اعتنایی از مردم روی مگردان، و مغرورانه در زمین راه مرو، بی گمان خداوند هیچ متکبر فخرفروشی را دوست ندارد. و در راه رفتنت اعتدال را رعایت کن، و از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد نزن) زیرا زشت ترین صداها؛ صدای خران است}[15].
به فرزدانت یاد بده که هنگام داخل شدن به اتاق دیگران، ابتدا اجازه بگیرند. الله متعال می فرماید: {‏ای کسانی که ایمان آورده ‌اید! باید بردگان شما و همچنین کودکانتان که به حدّ بلوغ نرسیده‌ اند (ولی مسائل جنسی و عورت و غیر آن را تشخیص می ‌دهند، به هنگام ورود به اطاق های خواب دیگران) در سه وقت اجازه بگیرند: پیش از نماز صبح، و در نیمروز هنگامی که لباس های خود را در می ‌آورید، و بعد از نماز عشاء. این سه وقت (ویژه ی خلوت کردن) عورت شما است. بعد از این سه وقت بر شما و آنان گناهی نیست بدون اجازه وارد شوند. ایشان دور و بر شما در رفت و آمدند و شما نیز دور و بر ایشان در رفت و آمدید. این گونه خداوند آیه‌ ها را برای شما واضح و روشن می ‌کند (تا خویشتن را در پرتو احکام قرآنی، مؤدب به اخلاق اسلامی کنید) و خداوند دانای حکیم است}[16].
به فرزندت اموری را که از آن منع شده بیاموز. ابوهریره رضی الله عنه می فرماید: "حسن بن علی رضی الله عنهما خرمایی از خرماهای صدقه را برداشت و در دهانش نهاد. رسول الله صلی الله علیه وسلم به وی فرمودند: کخ کخ، آن را از دهانت بیرون بینداز، آیا نمی دانی که ما صدقه نمی خوریم[17]"[18].
زمانی که برایش آیه یا حدیثی را می خوانی معنی آن را نیز به او یاد بده.
قلب فرزندت را متعلق به الله متعال گردان؛ زیرا بسیاری فرزندان دلبسته ی دنیا، مدارک و گواهی ها تحصیلی و غیره می شوند و بدین ترتیب قلب هایشان پر از توهم و خیال می گردد. اما زمانی که قلب متعلق و دلبسته به الله عزوجل باشد از این گونه توهمات رهایی یافته و از انجام امور بد دوری می کنند زیرا الله تعالی را ناظر بر اعمال خود می دانند.

 

مترجم: ام احمد

http://alnasiha.net

 

 

 

[1] {یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا} تحریم:6

[2] "کُلُّکُمْ رَاعٍ وَکُلُّکُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِی أَهْلِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِیَةٌ فِی بَیْتِ زَوْجِهَا وَمَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِیَّتِهَا، وَالْخَادِمُ رَاعٍ فِی مَالِ سَیِّدِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ" روایت بخاری و مسلم

[3] در علم پزشکی نیز ثابت شده که فوت کردن چیز داغ برای سلامتی و صحت بدن مضر می باشد و باید از این کار پرهزیز کرد.

[4]  "مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلاَّ یُولَدُ عَلَی الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ یُهَوِّدَانِهِ، وَیُنَصِّرَانِهِ، أَوْ یُمَجِّسَانِهِ" روایت بخاری و مسلم.

[5] "إنی خلقت عبادی حنفاء، فاجتالتهم الشیاطین عن دینهم" روایت مسلم.

[6] "بنی الاسلام علی خمس: شهادة ان لا اله الا الله وان محمد رسول الله، وإقام الصلاة، وإیتاء الزکاة، وصوم رمضان، وحج البیت" روایت بخاری و مسلم.

[7] "الایمان: ان تؤمن بالله، وملائکته، وکتبه، ورسله، وتؤمن بالبعث الاخر" روایت بخاری و مسلم.

[8] یعنی اگر ایمان و استحضار تو چنان قوی نیست که تصور کنی که تو او را می بینی پس مطمئن باش که او تو را می ‌بیند. بدیهی است هنگامی که انسان، چنان ایمان به خدا داشته باشد که گویی او را می بیند و او را در همه حال حاضر و ناظر بداند به سراغ اعمال صالح می رود، و از هر گونه گناه و معصیت خودداری می نماید.

[9] "ان تعبد الله کانک تراه، فان لم تکن تراه فانه یراک" روایت بخاری و مسلم.

[10] "عَنْ عُمَرَ ابْنِ أَبِی سَلَمَةَ رضی الله عنه قَالَ: کُنْتُ غُلامًا فِی حَجْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم، وَکَانَتْ یَدِی تَطِیشُ فِی الصَّحْفَةِ، فَقَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم: «یَا غُلامُ، سَمِّ اللَّهَ، وَکُلْ بِیَمِینِکَ، وَکُلْ مِمَّا یَلِیکَ». فَمَا زَالَتْ تِلْکَ طِعْمَتِی بَعْدُ". روایت بخاری و مسلم.

[11] "مروا اولادکم بالصلاة وهم ابناء سبع سنین، واضربوهم علیها وهم ابناء عشر سنین، وفرقوا بینهم فی المضاجع" روایت ابوداود، آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[12] حدیث مربوط به این بند در بند قبلی ذکر شد.

[13] "عَنِ الرُّبَیِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذٍ رضی الله عنها قَالَتْ: أَرْسَلَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وسلم غَدَاةَ عَاشُورَاءَ إِلَی قُرَی الأَنْصَارِ: «مَنْ أَصْبَحَ مُفْطِرًا فَلْیُتِمَّ بَقِیَّةَ یَوْمِهِ وَمَنْ أَصْبَحَ صَائِمًا فَلیَصُمْ» قَالَتْ: فَکُنَّا نَصُومُهُ بَعْدُ وَنُصَوِّمُ صِبْیَانَنَا وَنَجْعَلُ لَهُمُ اللُّعْبَةَ مِنَ الْعِهْنِ فَإِذَا بَکَی أَحَدُهُمْ عَلَی الطَّعَامِ أَعْطَیْنَاهُ ذَاکَ حَتَّی یَکُونَ عِنْدَ الإِفْطَارِ" روایت بخاری.

[14] "إنی أعلمک کلمات: احفظ الله یحفظک، احفظ الله تجده تجاهک، إذا سألت فاسأل الله، و إذا استعنت فاستعن بالله، و اعلم أن الأمة لو اجتمعوا علی أن ینفعوک بشیء لم ینفعوک إلا بشیء قد کتبه الله لک، و لو اجتمعوا علی أن یضروک بشیء لم یضروک إلا بشیء قد کتبه الله علیک، رفعت الأقلام و جفت الصحف" روایت ترمذی و آن را حسن صحیح دانسته است اما آلبانی آن را صحیح دانسته.

[15] {وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ یَعِظُهُ یَا بُنَیَّ لَا تُشْرِکْ بِاللَّـهِ ۖإِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ﴿١٣﴾وَوَصَّیْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَیٰ وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِی عَامَیْنِ أَنِ اشْکُرْ لِی وَلِوَالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ﴿١٤﴾وَإِنْ جَاهَدَاکَ عَلَیٰ أَنْ تُشْرِکَ بِی مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَاۖوَصَاحِبْهُمَا فِی الدُّنْیَا مَعْرُوفًاۖوَاتَّبِعْ سَبِیلَ مَنْ أَنَابَ إِلَیَّۚثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَأُنَبِّئُکُمْ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ﴿١٥﴾یَا بُنَیَّ إِنَّهَا إِنْ تَکُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّمَاوَاتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللَّـهُۚإِنَّ اللَّـهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ﴿١٦﴾یَا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَاصْبِرْ عَلَیٰ مَا أَصَابَکَۖ إِنَّ ذَٰلِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ﴿١٧﴾وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحًاۖإِنَّ اللَّـهَ لَا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ﴿١٨﴾وَاقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَۚإِنَّ أَنْکَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِیرِ} لقمان:13-19

[16] {یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِیَسْتَأْذِنْکُمُ الَّذِینَ مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ وَالَّذِینَ لَمْ یَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْکُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍۚ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِینَ تَضَعُونَ ثِیَابَکُمْ مِنَ الظَّهِیرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِۚ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَکُمْۚ لَیْسَ عَلَیْکُمْ وَلَا عَلَیْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّۚ طَوَّافُونَ عَلَیْکُمْ بَعْضُکُمْ عَلَیٰ بَعْضٍۚ کَذَٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّـهُ لَکُمُ الْآیَاتِۗ وَاللَّـهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ} نور:58

[17] زیرا خوردن صدقه برای آل بیت رسول الله صلی الله علیه وسلم حرام است.

[18] "من حدیث ابی هریرة رضی الله عنه فقال: اخذ الحسن بن علی رضی الله عنهما تمرة من تمر الصدقة، فجعلها فی فیه، فقال رسول الله صلی الله علیه وعلی آله وسلم: کخ کخ ارم بها، أما علمت انَّا لانأکل صدقة" روایت بخاری و مسلم.

 

نصیحت و حکمت

قال میمون بن مهران: «من کان یرید أن یعلم ما منزلته عند الله عز وجل، فلینظر فی عمله فإنه قادم علی عمله کائنا ما کان». "حلیة الأولیاء وطبقات الأصفیاء" حافظ أبو نعیم اصفهانی.

میمون بن مهران رحمه الله فرمود: «هرکس که می خواهد بداند منزلت و جایگاهش نزد خداوند چیست، پس به عملش نگاه کند، چرا که او با عملش (نزد خدا) خواهد آمد هرچه که باشد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.