روزه ی مستحب
روزه ی مستحب تاریخ انتشار: 2018-06-19 | بازدید: 133

بسم الله الرحمن الرحیم

روزه ی مستحب

از جمله حکمت های الهی این است که برای کسب ثواب و تقرب جستن به او، پس از واجب کردن فرایض، مستحبات را نیز مشروع نموده و در مقابل انجام آن ها پاداش های بزرگی را در نظر گرفته که یکی از این مستحبات، روزه است.

 در حدیث قدسی رسول الله  صل الله علیه وسلم  فرمودند: "خداوند متعال می‌ فرمایند: و بنده‌‌ ام با هیچ چیز محبوبی نزد من به اندازه‌ ی انجام آنچه که بر او فرض قرار داده‌ ام به من نزدیک نمی ‌شود. و همچنان با انجام نوافل به من تقرب می ‌جوید تا اینکه محبوب من قرار می‌ گیرد. پس هنگامی که مورد محبتم قرار گرفت، من گوش، چشم، دست و پایش می‌ شوم که بوسیله‌ ی آنها می ‌شنود و می‌ بیند و می‌ گیرد و راه می ‌رود. و اگر از من طلب کند، به او عطا می ‌کنم و اگر پناه بخواهد، او را پناه می‌ دهم"[1].

روزه های مستحب به دو دسته تقسیم می شوند:

روز ه ی مستحب مطلق: یعنی به زمان و یا مکان خاصی بستگی ندارد؛ و در هر روز از سال می توان روزه ی مستحب را گرفت، مگر روزهایی که از روزه گرفتن در آن منع شده ایم؛ مانند: روز عید فطر، عید قربان، ایام تشریق – سه روز بعد از عید قربان – و روزه گرفتن روز جمعه به تنهایی به دلیل نهی رسول الله  صل الله علیه وسلم  و یا روزه گرفتن روز شنبه.

و از بهترین انواع روزه ی مطلق، یک روز در میان، روزه گرفتن است. در حدیثی آمده: "بهترین نماز، نزد الله، نماز داوود u و بهترین روزه، نزد الله، روزه ی داوود u است. ایشان تا نصف شب، می‌ خوابید و یک سوم آن را بیدار می‌ ماند و (نماز می‌ خواند). و بعد از آن، یک ششم دیگر را دوباره می‌ خوابید. و یک روز، روزه می‌ گرفت و یک روز، روزه نمی گرفت"[2]؛ ولی در صورتی این گونه روزه گرفتن افضلیت دارد که وی را در انجام امور برتر از آن ضعیف نکند. زیرا در روایت دیگر در مورد روزه ی داود علیه السلام می فرماید: "و - به خاطر آن - هنگام رویارویی با دشمن فرار نمی‌ کرد"[3].

روزه ی مستحب مقید: به امور خاصی بستگی دارد و محدود شده است. این نوع روزه به صورت کلی به دو دسته تقسیم می شود:

یک: به حال شخص بستگی دارد؛ مانند جوانی که توانایی ازدواج را ندارد و برای دور ماندن از گناه می تواند روزه بگیرد. عبدالله بن مسعود y می فرماید: "همراه رسول خدا r بودیم که ایشان فرمودند: کسی که توانایی ازدواج کردن دارد، ازدواج کند. زیرا این کار، باعث حفاظت چشم و شرمگاه، می‌ شود. و کسی که توانایی ازدواج را ندارد، روزه بگیرد. چرا که روزه، شهوت را ضعیف و کنترل می ‏کند"[4]. برای چنین شخصی روزه گرفتن تأکید شده و هرچه که شهوتش بیشتر باشد تأکید بر روزه گرفتن، هم برایش بیشتر است بدون در نظر گرفتن ایام محدود.

دوم: به زمان معینی بستگی دارد: این نوع روزه انواع زیادی دارد، برخی از آن ها هفتگی، ماهانه و برخی هم سالانه هستند.

: روزه گرفتن روزهای دو شنبه و پنج شنبه مستحب است. عایشه رضی الله عنها می فرماید: "رسول الله  صل الله علیه وسلم   بر روزه ی روزهای دوشنبه و پنج شنبه حریص و مشتاق بودند"[5]. همچنین از رسول الله  صل الله علیه وسلم   درباره ی آن پرسیده شد، فرمودند: "آن دو روزهایی هستند که نامه های اعمال، در معرض پروردگار جهانیان، قرار می گیرد. پس دوست دارم زمانی که اعمالم عرضه می شود روزه باشم"[6] و در روایت دیگر از روزه ی روز دو شنبه پرسیده شد؛ فرمودند: "روزی است که در آن متولد شدم و روزی است که در آن قرآن بر من نازل شد"[7].
: روزه گرفتن سه روز از هر ماه – ایام بیض –، مستحب است. ابو هُریره y می فرماید: "بهترین دوستم؛ رسول خدا r، سه توصیه به من فرمودند که تا لحظه ی مرگ، آنها را رها نخواهم کرد: سه روز، روزه گرفتن در هر ماه، خواندن نماز ضُحی – چاشت - و خواندن نماز وتر، قبل از خوابیدن"[8]. مستحب است این سه روز در روزهای وسط ماه هجری قرار گرفته باشند. رسول الله  صل الله علیه وسلم   به ابوذر y فرمودند: "زمانی که می خواهی در ماه، روزه بگیری روزهای سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم را روزه بگیر"[9].
: این نوع روزه یا برای یک روز معین و یا برای یک دوره ی معین است.

روزهای معین، مانند:

روز عاشورا: و آن روز دهم ماه محرم است. رسول الله  صل الله علیه وسلم   فرمودند: "امیدوارم که الله عزوجل به وسیله ی روزه ی روز عاشورا گناهان سال گذشته را ببخشد"[10]. همچنین روزه گرفتن یک روز قبل و یا یک روز بعد از عاشورا برای مخالفت با یهود، سنت است.

روز عرفه: روز نهم از ماه ذی الحجه است. و مستحب بودنش مخصوص کسانی است که در حج نباشند. رسول الله  صل الله علیه وسلم   فرمودند: "و امیدوارم که الله عزوجل به وسیله ی روزه ی روز عرفه، گناهان سال گذشته و آینده را ببخشد"[11].

دوره های معین: روزه گرفتن در این دوره ها سنت است.

ماه شوال: شش روز، روزه گرفتن، در این ماه سنت است. رسول الله  صل الله علیه وسلم   فرمودند: "هر کس ماه رمضان را روزه بگیرد و به دنبال آن شش روز از ماه شوال را روزه بگیرد مانند این است که همه ی عمرش را روزه گرفته است"[12].

ماه محرم: روزه گرفتن در این ماه سنت است و تعداد روزه در آن به خود شخص بستگی دارد و به هر تعداد که بخواهد می تواند روزه بگیرد. رسول الله  صل الله علیه وسلم   می فرماید: "بهترین روزه بعد از روزه ی رمضان، روزه ی ماه محرم خداوند متعال است و برترین نماز بعد از فرایض، نماز شب است"[13].

ماه شعبان: عایشه رضی الله عنها فرمودند: " رسول الله  صل الله علیه وسلم   گاهی طوری پشت سر هم روزه می گرفتند که ما فکر می کریدم هیچ گاه روزه را ترک نخواهد کرد؛ و گاهی نمی گرفتند که ما گمان می کردیم هیچ وقت روزه نمی گیرد. ندیدم که آنحضرت  صل الله علیه وسلم   غیر از ماه رمضان، ماه دیگری را به طور کامل روزه بگیرند. همچنین ندیدم که در ماه دیگری – غیر از رمضان – به اندازه ی ماه شعبان روزه بگیرند. ایشان، به جز چند روزی، تمام ماه شعبان را روزه می گرفتند"[14].

 

پس هر مسلمانی که مشتاق اعمال خیر است باید بداند که روزه ی مستحب، دارای فضایل بزرگی است. در حدیثی رسول الله  صل الله علیه وسلم   می فرماید: "هر کس، یک روز را به خاطر الله عزوجل روزه بگیرد، الله متعال بین او و جهنم، هفتاد سال دوری می اندازد"[15].

از الله تبارک و تعالی می خواهیم که ما را از آتش جهنم و گرمای سوزان آن دور نگاه دارد و ما را جزو بهشتیان قرار دهد.

 

ام احمد

 

[1] "وَمَا تَقَرَّبَ إِلَیَّ عَبْدِی بِشَیْءٍ أَحَبَّ إِلَیَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَیْهِ وَمَا یَزَالُ عَبْدِی یَتَقَرَّبُ إِلَیَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّی أُحِبَّهُ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ کُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِی یَسْمَعُ بِهِ وَبَصَرَهُ الَّذِی یُبْصِرُ بِهِ وَیَدَهُ الَّتِی یَبْطِشُ بِهَا وَرِجْلَهُ الَّتِی یَمْشِی بِهَا وَإِنْ سَأَلَنِی لأُعْطِیَنَّهُ وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِی لأُعِیذَنَّهُ" روایت بخاری.

[2] "أَحَبُّ الصَّلاةِ إِلَی اللَّهِ صَلاةُ دَاوُدَ عَلَیْهِ السَّلام وَأَحَبُّ الصِّیَامِ إِلَی اللَّهِ صِیَامُ دَاوُدَ وَکَانَ یَنَامُ نِصْفَ اللَّیْلِ وَیَقُومُ ثُلُثَهُ وَیَنَامُ سُدُسَهُ وَیَصُومُ یَوْمًا وَیُفْطِرُ یَوْمًا" روایت بخاری و مسلم.

[3] "کَانَ یَصُومُ یَوْمًا وَیُفْطِرُ یَوْمًا وَلا یَفِرُّ إِذَا لاقَی" روایت بخاری و مسلم.

[4] "کُنَّا مَعَ النَّبِیِّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فقال: مَنْ اسْتَطَاعَ الْبَاءَةَ فَلْیَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ فَعَلَیْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ" روایت بخاری و مسلم

[5] "فعن عَائِشَةَ قَالَتْ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ یَتَحَرَّی صِیَامَ الاثْنَیْنِ وَالْخَمِیس" روایت نسایی و آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[6] "ذَانِکَ یَوْمَانِ تُعْرَضُ فِیهِمَا الأَعْمَالُ عَلَی رَبِّ الْعَالَمِینَ فَأُحِبُّ أَنْ یُعْرَضَ عَمَلِی وَأَنَا صَائِمٌ" روایت ابن ماجه، احمد و آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[7] "وسُئِلَ عَنْ صَوْمِ الاثْنَیْنِ فَقَالَ: فِیهِ وُلِدْتُ وَفِیهِ أُنْزِلَ عَلَیَّ" روایت مسلم.

[8] "عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَوْصَانِی خَلِیلِی بِثَلَاثٍ لا أَدَعُهُنَّ حَتَّی أَمُوتَ صَوْمِ ثَلاثَةِ أَیَّامٍ مِنْ کُلِّ شَهْرٍ وَصَلاةِ الضُّحَی وَنَوْمٍ عَلَی وِتْرٍ" روایت بخاری و مسلم.

[9] "عن أَبِی ذَرٍّ قَال: قَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا صُمْتَ شَیْئًا مِنْ الشَّهْرِ فَصُمْ ثَلاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ" روایت نسایی، ابن ماجه، احمد و آلبانی آن را صحیح دانسته است.

[10] "وَصِیَامُ یَوْمِ عَاشُورَاءَ أَحْتَسِبُ عَلَی اللَّهِ أَنْ یُکَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِی قَبْلَهُ" روایت مسلم.

[11] "و صِیَامُ یَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَی اللَّهِ أَنْ یُکَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِی قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِی بَعْدَهُ" روایت مسلم.

[12] "مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ کَانَ کَصِیَامِ الدَّهْرِ" روایت مسلم.

[13] "أَفْضَلُ الصِّیَامِ بَعْدَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ وَأَفْضَلُ الصَّلاةِ بَعْدَ الْفَرِیضَةِ صَلاةُ اللَّیْلِ" روایت مسلم.

[14] "عَنْ عَائِشَةَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَصُومُ حَتَّی نَقُولَ لا یُفْطِرُ وَیُفْطِرُ حَتَّی نَقُولَ لا یَصُومُ فَمَا رَأَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اسْتَکْمَلَ صِیَامَ شَهْرٍ إِلا رَمَضَانَ وَمَا رَأَیْتُهُ أَکْثَرَ صِیَامًا مِنْهُ فِی شَعْبَانَ، کَانَ یَصُومُ شَعْبَانَ کُلَّهُ کَانَ یَصُومُ شَعْبَانَ إِلا قَلِیلاً" روایت بخاری و مسلم.

[15] "مَنْ صَامَ یَوْمًا فِی سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَاعَدَ اللَّهُ وَجْهَهُ مِنْ جَهَنَّمَ سَبْعِینَ عَامًا" روایت نسایی و آلبانی آن را صحیح دانسته است.

 

 

نصیحت و حکمت

قال سعید بن المسیب: «ما أکرمت العباد أنفسها بمثل طاعة الله عز وجل، ولا أهانت أنفسها بمثل معصیة الله، وکفی بالمؤمن نصرة من الله أن یری عدوه یعمل بمعصیة الله».

سعید بن مسیب رحمه الله فرمودند: «هیچگاه یک مؤمن همانند وقتی که طاعت خداوند عزوجل را بجای می آورد، خود را گرامی نمی دارد، و با انجام معصیت خدا به خودش اهانت نمی کند، و برای مؤمن کافیست که خداوند او را یاری دهد که ببیند دشمنش معصیت خدا را انجام می دهد».

الحلیة الأولیاء؛ أبی نعیم اصفهانی

 

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.