احکام ماه محرم
احکام ماه محرم تاریخ انتشار: 2018-09-10 | بازدید: 84

احکام ماه محرم

ماه محرم اولین ماه سال هجری و یکی از چهار ماه حرام است. و رسول الله صلی الله علیه و سلم احکام وارده در این ماه را در کتاب الله تعالی و یا در سنت نبوی برایمان بیان کرد؛ که از مهم ترین آنان عبارتند از:

1ـ فضل ماه محرم:

ماه محرم یکی از مشهورترین ماه های حرام است که الله تعالی آن را مورد تعظیم قرار داده و در کتابش ذکر کرده است؛ چنان که می فرماید: (بی گمان تعداد ماهها نزد الله تعالی در کتاب الله  از آن روز که آسمانها و زمین را آفریده دوازده ماه است که چهار ماه از آن (ماه) حرام است. این دین ثابت ودرست (الهی) است. پس در این ماهها به خود ستم نکنید)[1].

و الله سبحانه و تعالی در میان ماه ها به این ماه برتری داده در نتیجه به آن ماه الله محرم می گوید؛ یعنی برای احترام و تکریم آن را به اسم خویش اضافه کرده است. و این خود اشاره دارد بر اینکه الله عزوجل خودش آن را تحریم کرده و هیچ کس از مخلوقاتش حق ندارد که آن را تحلیل کند. چنان که رسول الله صلی الله علیه و سلم در حدیث می فرمایند: (زمان به وضع اولش که الله تعالی آسمانها و زمین (هفت آسمان و هفت زمین) را آفرید، بر گشته است. سال  دوازده ماه است که چهار ماه از آنها، ماههای حرام هستند. سه ماه ذوالعقده، ذوالحجه و محرم، پشت سر هم قرار دارند. و ماه رجب (قبیله) مضر که میان جمادی الثانی و شعبان، قرار دارد)[2].

و گروهی از علما این قول را که محرم برترین ماه های حرام است را راجح می دانند. امام ابن رجب رحمه الله چنین می فرماید: (علما در اینکه کدام ماه بهترین و برترین است اختلاف نظر دارند. حسن و دیگر علما گفته اند که: بهترین ماه ها، ماه محرم است و گروهی از علمای متأخرین نیز همین قول را راجح می دانند. صاحبان این قول به حدیث ابی ذر رضی الله عنه که می فرماید: (از رسول الله صلی الله علیه و سلم پرسیدم: کدام قسمت شب بهترین و کدام ماه بهتریم ماه است؟ ایشان فرمودند: بهترین قسمت شب نیمه ی آن و برترین ماه هم ماه الله است که به آن محرم می گویند)[3]. امام ابن رجب رحمه الله می فرماید: مقصود از بهترین ماه؛ بعد از ماه رمضان است همان طور که در روایت مرسل حسن نیز آمده است).

مهم ترین احکام مربوط به این ماه:

 تحریم قتل و کشتار در این ماه:

از جمله احکام مربوط به ماه محرم؛ حرام بودن جنگ در آن است. ابن کثیر رحمه الله در این باره می فرماید: (علما در حرام بودن جنگ در ماه حرام اختلاف نظر دارند که آیا این تحریم منسوخ شده یا محکم است؟ و در این مسئله بر دو رأی هستند:

رأی اول: و این رأی مشهور است که می گوید: این تحریم منسوخ شده؛ زیرا الله عزوجل فرموده: (پس در این ماهها به خود ستم نکنید)؛ و به جنگ با مشرکین دستور داده است.

رأی دوم: جنگ در ماه محرم حرام است و این حکم منسوخ نشده است؛ زیرا الله تعالی می فرماید: (ماه حرام در مقابل ماه حرام است، و شکستن حرمت مقدسات دارای قصاص است، پس هرکسی به شما تعدی کرد به مانند آنچه به شما تعدی کرده است، به او تعدی کنید)[4].

و در آیه دیگر می فرماید: (پس هنگامی که ماههای حرام پایان یافت؛ مشرکان را هر کجا یافتید؛ بکشید)[5].

ثانیا: فضل روزه گرفتن در آن:

از بهترین اعمال تطوع که می توان در این ماه انجام دهیم روزه گرفتن است. امام مسلم حدیثی را با سندش از ابی هریره رضی الله عنه روایت کرده که در آن رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرمایند: (بهترین روزه بعد از ماه رمضان؛ ماهی است که به آن محرم می گویند و بهترین نماز بعد از نماز های فرض قیام شب است)[6].

در این رسول الله صلی الله علیه و سلم بیان کردند که بهترین روزه بعد از روزه ی ماه رمضان روزه ی ماه محرم است. اما اهل علم در مدلول این حدیث اختلاف نظر دارند که آیا مقصود روزه گرفتن تمام این ماه است یا بیشتر روزهای آن؟

ظاهر حدیث ـ الله اعلم ـ دلیل بر فضل روزه گرفتن تمام این ماه است. اما علما برداشتی که کرده اند تشویق برای روزه گرفتن بیشتر روزهای آن است نه تمام ماه. زیرا عایشه رضی الله عنها در حدیث دیگر می فرماید: (هرگز ندیدم که رسول الله صلی الله علیه و سلم یک ماه را کامل روزه بگیرند الا ماه رمضان؛ و در هیچ ماه دیگری ندیدم که ایشان روزه زیاد بگیرند مگر در ماه شعبان)[7].  اما ممکن است گفته شود که عایشه رضی الله عنها آن چه را که شاهد آن بوده و دیده گفته است امام نص حدیث دلیل بر روزه گرفتن کامل ماه است.

ثالثا: ماه محرم و روز عاشورا:

عاشورا روز دهم ماه محرم است و این روز دارای مزیت هایی است که روزه گرفتن آن فضیلتی دارد که الله تعالی به آن اختصاص داده و رسول الله صلی الله علیه و سلم به آن تشویق نموده اند.

1ـ فضیلت روز عاشورا:

عاشورا روزی است که الله سبحانه و تعالی موسی علیه السلام و قومش را نجات و فرعون را به همراه قومش غرق کرد. در نتیجه موسی علیه السلام برای شکر این نعمت آن روز را روزه گرفت؛ و بعد از آن هم رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز آن را روزه گرفتند؛ چنان که ابن عباس رضی الله عنهما می فرماید: (وقتی رسول الله صلی الله علیه و سلم وارد مدینه شد، دید که یهود روز عاشورا را روزه می ‌گیرند. پرسید: این روزه برای چیست؟ گفتند: این روز (دهم محرم)، روز خوبی است. یعنی روزی است که پروردگار بنی اسرائیل را از دست دشمن، نجات داد. بدین جهت بود که موسی علیه السلام این روز را روزه گرفت. رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمود: من از شما به موسی نزدیک ‌تر هستم. پس خودش روزه گرفت و به یارانش دستور داد که روزه بگیرند)[8]. روزه ی رسول الله صلی الله علیه و سلم در این ماه چهار حالت داشته است:

حالت اول:

اینکه رسول الله صلی الله علیه و سلم در مکه روزه می گرفتند اما به مردم دستور نمی دادند که روزه بگیرند. از عایشه رضی الله عنها روایت شده که فرمود: (قریش در زمان جاهلیت، روز عاشورا را روزه می ‌گرفتند. رسول الله صلی الله علیه و سلم نیز روزه می ‌گرفت. و پس از هجرت به مدینه نیز روزه می ‌گرفت و دیگران را امر به روزه گرفتن می‌ نمود. (ولی) هنگامی که روزه ماه مبارک رمضان فرض شد، روزه عاشورا را ترک کرد. (پس از آن)، هر کس که می‌ خواست، آن روز را روزه می ‌گرفت و هر کس که نمی‌ خواست، روزه نمی‌ گرفت)[9].

حالت دوم:

اینکه رسول الله صلی الله علیه و سلم وقتی به مدینه آمدند و دیدند که اهل کتاب این روز را روزه می گیرند و آن را بزرگ می دارند و از آنجا که ایشان در آنچه که دستوری نیامده بود دوست داشتند همانند آنان عمل کنند؛ پس آن روز را روزه گرفتند و به مردم نیز دستور دادند که روزه بگیرند و تا جایی به آن تأکید کردند و مردم را نمودند که حتی کودکان هم در آن روزه می گرفتند.

حالت سوم:

وقتی که روزه ماه رمضان فرض شد؛ رسول الله صلی الله علیه و سلم دیگر به صحابه دستور به روزه گرفتن روز عاشورا را نمی دادند؛ امام مسلم در صحیحش روایت کرده که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: (عاشورا روزی از روزهای الله تعالی است پس هر کس می خواهد آن را روزه بگیرد؛ بگیرد و هر کس می خواهد آن را ترک کند)[10].

حالت چهارم:

اینکه رسول الله صلی الله علیه و سلم در آخر حیات مبارکشان تصمیم گرفتند  برای مخالفت با اهل کتاب آن روز را به تنهایی روزه نگیرنند بلکه روز نهم را همراه آن روزه بگیرند. زیرا ابن عباس رضی الله عنهما روایت کرده: (زمانی که رسول الله صلی الله علیه و سلم روزه گرفتند و دستور به آن داند؛ صحابه گفتند: این روزی است که یهود و نصاری آن را بزرگ می دارند. پس رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: ان شاء الله سال دیگر به همراه آن روز نهم را نیز می گیریم. ابن عباس رضی الله عنما می گوید: سال دیگر نیامد مگر اینکه رسول الله صلی الله علیه و سلم وفات کردند)[11].

2ـ فضیلت روزه روز عاشورا:

اما درباره فضیلت روزه گرفتن در این روز حدیث صحیحی روایت شده که در آن ابو قتاده رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه و سلم درباره ی روزه ی روز عاشورا می پرسد؛ ایشان در جواب می فرمایند: (امیدوارم که الله تعالی گناهان سال قبل شخص را ببخشد)[12].

3ـ بدعت های روز عاشورا:

شیخ عبدالله فوزان حفظه الله در باره بدعت های این ماه چنین می فرماید: (اما دو فرقه در این روز در گمراهی به سر می برند:

1ـ یهودیان که این روز را عید می گیرند و به خوشحالی و سرور می پردازند و آن را جشن می گیرند.

2ـ روافض که این روز را روز ماتم و سوگواری قرار می دهند و به خاطر قتل حسین بن علی رضی الله عنهما عزاداری می گیرند. و تمام اعمال جاهلیت از جمله زدن به سر و صورت، شکافتن گریبان ها، و نوحه خوانی از طریق روایات دروغین و غیره را انجام می دهند که هدف آنان فقط باز کردن باب فتنه و تفرقه بین امت اسلامی است و کسی که این اعمال جاهلیت را انجام می دهد در واقع تمام سعی و تلاشش برای به دست آوردن آخرت بی ارزش می کند در حالی که گمان می کند اعمال نیکی انجام داده است.

اما در این بین الله عزوجل اهل سنت را هدایت کرده و کاری را انجام می دهند که رسول الله صلی الله علیه و سلم به آن دستور داده یعنی این روز را روزه می گیرند و از تمام امور بدعتی که شیطان به آن دستور می دهد دوری می کنند؛ الحمدالله).

و توجه داشته باشید که اهل علم رحمهم الله گفته اند که هیچ عبادتی در این روز جز روزه گرفتن در آن از رسول الله صلی الله علیه سلم ثابت نشده است.

 

مترجم: ام محمد

منبع: www.dorar.net

[1] ـ توبه:36: (إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتَابِ اللَّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ فَلا تَظْلِمُوا فِیهِنَّ أَنْفُسَکُمْ).

[2] ـ متفق علیه: (إنَّ الزَّمَانَ قَدْ اسْتَدَارَ کَهَیْئَتِهِ یَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاثٌ مُتَوَالِیَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِی بَیْنَ جُمَادَی وَشَعْبَانَ).

[3] ـ سنن کبری و آن حدیث صحیح است: (سألت النبی صلی الله علیه وسلم: أی اللیل خیر وأی الأشهر أفضل؟ فقال: خیر اللیل جوفه وأفضل الأشهر شهر الله الذی تدعونه المحرم).

[4] ـ بقره: 194: (الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ ۚ فَمَنِ اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ).

[5] ـ توبه:5: (فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ).

[6] ـ صحیح مسلم: (أفضل الصیام بعد شهر رمضان شهر الله الذی تدعونه المحرم وأفضل الصلاة بعد الفریضة قیام اللیل).

[7] ـ صحیح مسلم: (ما رأیت رسول الله صلی الله علیه وسلم استکمل صیام شهر قط إلا رمضان، وما رأیته فی شهر أکثر منه صیاماً فی شعبان).

[8] ـ صحیح بخاری: (قَدِمَ النَّبِیُّ r الْمَدِینَةَ فَرَأَی الْیَهُودَ تَصُومُ یَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ: «مَا هَذَا؟» قَالُوا: هَذَا یَوْمٌ صَالِحٌ، هَذَا یَوْمٌ نَجَّی اللَّهُ بَنِی إِسْرَائِیلَ مِنْ عَدُوِّهِمْ فَصَامَهُ مُوسَی، قَالَ: «فَأَنَا أَحَقُّ بِمُوسَی مِنْکُمْ» فَصَامَهُ وَأَمَرَ بِصِیَامِهِ».

[9] ـ صحیح بخاری و مسلم: (کَانَ یَوْمُ عَاشُورَاءَ تَصُومُهُ قُرَیْشٌ فِی الْجَاهِلِیَّةِ وَکَانَ رَسُولُ اللَّهِ r یَصُومُهُ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِینَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِیَامِهِ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ تَرَکَ یَوْمَ عَاشُورَاءَ فَمَنْ شَاءَ صَامَهُ وَمَنْ شَاءَ تَرَکَهُ).

[10] ـ صحیح مسلم: (إن عاشوراء یوم من أیام الله فمن شاء صامه ومن شاء ترکه).

[11] ـ صحیح مسلم: (حین صام رسول الله صلی الله علیه وسلم عاشوراء وأمر بصیامه قالوا یا رسول الله: إنه یوم تعظمه الیهود والنصاری. فقال رسول الله صلی الله علیه وسلم: (فإذا کان العام المقبل إن شاء الله صمنا التاسع) قال: فلم یأتِ العام المقبل حتی توفی رسول الله صلی الله علیه وسلم).

[12] ـ صحیح مسلم: (أحتسب علی الله أن یکفر السنة التی قبله).

 

 

نصیحت و حکمت

أنس بن مالک رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت می‏‏کند که فرمودند: «ثَلاَثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ وَجَدَ حَلاَوَةَ الإِیمَانِ أَنْ یَکُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَیْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَأَنْ یُحِبَّ الْمَرْءَ لاَ یُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَأَنْ یَکْرَهَ أَنْ یَعُودَ فِی الْکُفْرِ کَمَا یَکْرَهُ أَنْ یُقْذَفَ فِی النَّارِ». بخاری (16) ومسلم (43).

یعنی: «کسی که این سه خصلت را داشته باشد، شیرینی ایمان را می‏‏چشد، یکی اینکه: خدا و رسولش را از همه بیشتر دوست داشته باشد، دوم اینکه: محبتش با هر کس، بخاطر خوشنودی خدا باشد. سوم اینکه: برگشتن به سوی کفر، برایش مانند رفتن در آتش، ناگوار باشد».

نظر سنجی

شما به کدام بخش سایت بیشتر مراجعه میکنید؟









      

گالری تصاویر
  • قرآن

    قرآن

  • حدیث

    حدیث

  • دعا

    دعا

Close

برای دریافت مطالب جدید سایت لطفا ایمیل خود را وارد نمایید.